Tibetan
དེ་ལ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་ཤེས་པར་མི་ནུས་ཤིང་ཟབ་བ་ཡིན་ལ། ཡི་གེ་གཅིག་ཙམ་ཡང་མ་བརྗོད་པར་ཐོབ་བས་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་བར་རྟོགས་པ་དང༌། རྐྱེན་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཉིད་གཅིག་པུའི་དོན་དུ་དམིགས་ནས་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་པས་ན་རང་སངས་རྒྱས་སོ། །ཉན་ཐོས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་ལུང་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པས་དེ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་གང་གིས་ཇི་ཙམ་ཞིག་རྟོགས་པ་ཙམ་དེ་ལ་རང་ཉིད་མངོན་དུ་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ནི་གང་ཇི་ཙམ་ཞིག་རྟོགས་ཤེ་ན། གཟུང་བར་རྟོགས་པ་ཉམས་ཕྱིར་དང༌། །འཛིན་པ་མ་སྤངས་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱི་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་རང་བཞིན་ཟབ་པ་དང༌། ཕྲ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤངས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་ནི་དེ་རྣམས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ངག་གི་ཆོས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བཏགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་གེར་བཏགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལ་ལ་ཞིག་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པར་འདོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལ་ལ་ཞིག་རང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་ན་ཡང་བཟོད་པ་འདི་ལ་མ་བརྟེན་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡུལ་དུ་བྱ་དགོས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ
Chinese
对此，具寿善现所开示的意义无法理解，非常深奥，甚至没有说一个字就获得了，所以非常深奥。在其他经典中也说到，通过自己现证十善业道，以及通达甚深缘起，就能圆满成就独觉乘。因为只为自己一个人的利益而观修，自己成佛，所以是独觉。也不会变成声闻乘，因为他们不依赖于他人的教言。如果说会成为正等觉佛吗？也不是，因为正等觉佛以遍知一切相的方式利益众生，所以比他们更加殊胜。独觉们只是证悟了多少，就在那上面自己现前成佛。那么，他们证悟的是什么，证悟了多少呢？“所取之分别念已灭，能取之分别念未舍，应知此如犀牛角的，真实菩提道之扼要。”这样宣说。因为他们执着于所取的分别念，从蕴、界、处等，直到一切相智之间，广泛地遮止了自性深奥和微细，因此显示了佛陀舍弃了所知障的一部分，从而暗示了他们比声闻乘更加殊胜。这并非宣说语的法，而是以独觉的角度，直到没有安立菩提之间进行阐述，因为他们舍弃了所取的分别念。所谓没有安立文字，是因为那是他们自己的现证。有些人想要安住于入流果，直到有些人想要获得独觉菩提，如果不依赖这个忍，就无法成就，这之间是为了说明，在了知道路本身时，必须将一切道作为对境。在独觉的道上，他们舍弃了所取的分别念，而能取的分别念
English
Regarding this, the meaning elucidated by the Venerable Subhuti is incomprehensible and profound. It is extremely profound because it is attained without uttering even a single word. It is also stated in other sutras that by personally realizing the path of the ten virtuous actions and by comprehending the profound dependent origination, one perfects the vehicle of the Pratyekabuddha. Because they meditate solely for the benefit of themselves and become Buddhas themselves, they are Pratyekabuddhas. They do not become Hinayana hearers because they do not rely on the teachings of others. If one asks whether they will become perfectly enlightened Buddhas, the answer is no, because the perfectly enlightened Buddhas benefit sentient beings by knowing all aspects, and therefore they are more superior than them. The Pratyekabuddhas become manifestly enlightened themselves to the extent that they realize something. Furthermore, what and how much do they realize? It is taught: 'Because the conceptualization of the object is diminished, and the conceptualization of the subject is not abandoned, one should know that the path is like the horn of a rhinoceros, the essence of the true path to enlightenment.' This is taught because they engage in the conceptualization of the object, from the aggregates, elements, and sense bases, up to the omniscient wisdom, extensively blocking the profound and subtle nature. Therefore, it is shown that the Buddhas have abandoned one aspect of the obscuration of knowledge, thus implicitly indicating that they are superior to the Shravakas. This is not the teaching of verbal Dharma, but it is explained from the perspective of the Pratyekabuddhas, up to the point of not establishing enlightenment, because they have abandoned the conceptualization of the object. The statement that there is no establishment of letters is because it is their own realization. Some wish to abide in the fruit of stream-entry, up to the point that even if some wish to attain Pratyekabuddha enlightenment, it cannot be accomplished without relying on this patience. This is stated because when knowing the path itself, all paths must be made the object. On the path of the Pratyekabuddhas, they have abandoned the conceptualization of the object, but the conceptualization of the subject
Tibetan
་མ་སྤངས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དང་འདི་ལ་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང༌། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ལ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པའི་རྟེན་རིགས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཚོལ་བ་བསྟན་ནས་རང་སངས་རྒྱས་དགག་ པའི་དོན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང༌། དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཕན་ཚུལ་རྟོག་པ་བཀག་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ལ་ཆོས་གང་ཡང་མ་བརྗོད་མ་བཤད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་སེམས་ཅན་གང་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་གང་གསུངས་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སེམས་ཅན་གང་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང༌། རྟེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་གནས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་དོན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་འོ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་གི་མཐའ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་ཤིང་ཁྱད་པར་དུ་ཞུགས་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་དུ་ཡང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་མངོན་བར་འདོད་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པས་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་རྟེན་མེད་པར་ཡང་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་སྤྲུལ་པའི་མེ་ཏོག་གཏོར་བ་ཡིན་ལ། མེ་ཏོག་དེ་དག་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པའི་མེ་ཏོག་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བར་གཟུགས་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཆོ
Chinese
未舍弃的自在而说的是，那些有情如幻术一般，所教的法也是如幻术一般。因为独觉们没有证悟无所执着之实物。以前在一切相智的自在下说，应当如幻化之人一样学习，从显示那个和这个没有矛盾开始，从蕴等直到涅槃也如梦境一般，如幻术般宣说。那为何呢？幻术和涅槃等从中无二且不可二分。独觉道没有舍弃执着的相状。在证悟所依种性的自在下所说的是，显示不退转的菩萨摩诃萨等寻求般若波罗蜜多，从而遮止独觉之义。那些自身对色等和其空性等，遮止了相互的分别。那为何呢？因为是这样，对此什么法也没有说也没有讲，同样对此什么有情也没有信受的，直到所说的这些，在独觉的自在下，什么有情也没有信受的。并且，在所依的结合处，以菩萨这个词没有意义且不可见，这样就阐明了。具寿善现，那么从这个般若波罗蜜多中，显示了三乘广大，从那里开始，多种相的边际圆满后。具寿舍利子，就是那样，从那里开始，大菩萨超胜一切世间，乃至也变成了具有进入殊胜的勇气。那个也是以不可见的行相之间，真实成立了想要证悟之义，为了显示即使没有成为实物的所依，也能获得证悟之法，所以才散布了化现的花朵。那些花朵也如同未生之花一般，从色开始。
English
Speaking from the perspective of unabandoned empowerment, those sentient beings are like illusions, and the teachings of the Dharma are also like illusions. This is because solitary realizers have not realized the absence of grasping at entities. Previously, speaking from the perspective of the all-knowing, it was said that one should train like an illusory person. Starting from showing that there is no contradiction between that and this, from the aggregates and so on up to nirvana, it is explained as being like a dream and like an illusion. Why is that? Because illusion and nirvana, etc., are non-dual and cannot be made dual. The path of the solitary realizer has not abandoned the aspect of grasping. Speaking from the perspective of the empowerment of the basis of realization, it shows that non-returning Bodhisattvas, great beings, and so on, seek the Perfection of Wisdom, thereby refuting the meaning of solitary realizer. Those themselves, regarding form and so on, and its emptiness and so on, prevent mutual discrimination. Why is that? Because it is like this, no Dharma has been spoken or taught about this, and likewise, no sentient being believes in this. Whatever is said up to that point, under the empowerment of the solitary realizer, no sentient being believes. Furthermore, in the place of the combination of the basis, the term Bodhisattva has no meaning and is invisible, which clarifies it. Venerable Subhuti, then from this Perfection of Wisdom, the three vehicles are shown to be vast, starting from there, after the completion of the boundaries of many aspects. Venerable Shariputra, it is so, starting from there, the great Bodhisattva surpasses all the worlds, and even becomes endowed with the courage to enter into the extraordinary. That also, through the mode of invisibility, the meaning of wanting to realize is truly established, and in order to show that even without a basis that has become a real thing, one can obtain the Dharma of realization, emanated flowers are scattered. Those flowers are also like unborn flowers, starting from form.