Tibetan
་པོ་ནི་གཉིས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་དང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་ནི་དང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཅི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བར་དང༌། མི་འཇིགས་པ་རྣམས་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང༌། སྒྱུ་མ་ཕན་ཚུན་ངོ་བོ་གཅིག་པར་བསྟན་པས་སྒྱུ་མ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང༌། སྐྱེ་བ་དང༌། འགག་པ་བཀག་པར་གྱུར་པས་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མ་འདྲེས་པའི་བར་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བཀག་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོའོ། །གཉིས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེས་བུ་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཏགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མདོ་ནི་རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གང་འདི་ལ་འདུ་ཤེས་པ་དང༌། ཀུན་ཤེས་པ་དང༌། བཏགས་པ་དང༌། ཐ་སྙད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་གང༌། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེ་པར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཡིན་ནམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུ་གཞན་དུ་ཡང་མདོ་ཟུར་གཉིས་དང་ཡང་བསྟན་བཅོས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བདག་གིས་ནི་གཞུང་མངས་པའི་ཉེས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་གང་དུ་ཡང་མཚོན་པར་མ་བྱས་སོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བཏགས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་སྒོ་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པར་སྦྱོར་བས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་རྨི་ལམ་དང༌། སྒྲ་བརྙན་དང༌། མིག་ཡོར་དང༌། ཆུ་ཟླ་དང༌། སྨིག་རྒྱུ་དང༌། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པས་དཔེ་དོན་དང་འགལ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པས་དཔེ་དོན་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དང༌། སྐྲག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། མི་ཞུམ། མི་འགོང༌། འགྱོད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་དང༌། མི་འཇིགས། མི་དངང༌། སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་གོ་རིམས་བཞིན་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇིགས་པ་ནི་འཇིགས་པ་སྟེ། ལམ་ལོག་པ་དང་འདྲའོ། །དེ་མེད་པས་མི་ཞུམ་པའོ། །རྟག་ཏུ་སྐྲག་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་དངང་པ་སྟེ། འཇིགས་པ་སྐྱེས་པ་ལས་མ་བཟློག་པའོ། །དེ་མེད་པས་ན་མི་འགོང་བའོ། །ཀུན་ཏུ་དངང་བའི་ངེས་པར་གྱུར་པ་ནི་སྐྲག་པ་སྟེ། དེ་མེད་པས་ན་འགྱོད་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པའོ། །དེ་དང་དེ་ནས་བརྩམས་ཏེ་འདི་དང་འདིར་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟར་མེད་པས་ན་མ་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་མ་རིག་པ་སྟེ་དང་པོའོ། །ཐབས་ལ་མི་མཁས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རྟོག་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །ལམ་ཤེས་པས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་ཞིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་མི་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བས་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའི་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་གྱིས་ནི་བཞི་པའོ། །དེ་རྣམས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང༌། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་ཕྱེ་བས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་བཤད་པ་བྱེད་པས་གཞུང་གི་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དང༌། རབ་ཏུ་བྱེད་པས་འབྲེལ་པར་སྦྱར་རོ། །ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའང་ཡོད་དོ། །རྗེས་ཐོགས་ལ་བསྒྲུབ་པ་དང་དགག་པར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ལས་གཞན་པ་འདི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཡིན་པར་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ། གཞན་དུ་ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་ན། ཇི་སྐད་དུ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང༌། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ལས་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ནི་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཉིད་དང༌། མི་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་མི་རྟག་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། བདག་མེད་པ་དང༌། ཞི་བ་དང༌། དབེན་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། མཚན་མ་མེད་པ་དང༌། སྨོན་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་མི་དམིགས་པས། དེ་རྣམས་ཉིད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ན་དམིགས་སུ་མེད་པར་སྦྱོང་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དང༌། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དྲུག་པོ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་བཟོད་པ་དང༌། སྨོན་པ་དང༌། སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དང༌། འདིར་ཡང་བུ་ག་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དེས་མི་རྟག་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་མི་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་གཏོང་ཞིང་མི་འདོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། ཐེག་པ་དམན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྐབས་མི་འབྱེད་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དང༌། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིང་དེ་རྣམས་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་དེའི་ངོ་བོར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་དང་མ་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་མདོ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་འདི་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ། གཟུགས་མི་སྟོང་པ་གཟུགས་ཉིད་མ་ཡིན། གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ། །ཚོར་བ་མི་སྟོང་པ་ཚོར་བ་ཉིད་མ་ཡིན། ཚོར་བ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་བསྟན་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མ་
Chinese
第一是转变为第二。第二不是第一，例如，仅仅依靠清净的所取的分别念，第二不是第一。就以人为实有的有境执著的分别念的自在而说，从那不缘的瑜伽开始，到诸蕴，到一切种智，以空性不缘的瑜伽，幻化士夫是否必定会现证一切种智呢？从那到诸蕴之间，以及无畏，以及一切种智，幻化相互本体一味而显示，幻化一切烦恼，以及清净，以及生，以及灭遮止了，因此从那波罗蜜多到不杂之间，是否必定会现证一切种智并且会获得一切种智呢？这是说遮止了必定会现证。是执著的分别念第一。第二是执著的分别念，就以士夫假立存在的有境而说，是为了在近取蕴上显示假立菩萨，那的经是，善现，你怎么想？凡是对这个有认识和总认识和假立和施设为菩萨的，例如，是近取五蕴吗？回答说，世尊，不是那样的。等等这样说了。像那样其他也应将经的两个部分和论典结合起来。 我为了避免论典繁多的过失，所以在任何地方都没有举例说明。从蕴等等假立的生灭之门，任何一个对必定会现证一切种智而缘取，以随行那必定会现证，幻化士夫本身应当那样修学，要知道这是必定要掌握的。同样，世尊，我将了知那五个蕴本身是幻化士夫，以及色等等的蕴是梦和声响和
English
The first is the transformation into the second. The second is not the first, for example, the second, which relies solely on the pure apprehended conceptualization, is not the first. Speaking in terms of the conceptualization that grasps the object as a person existing as a substance, starting from that non-apprehending yoga, up to the aggregates, up to the omniscient nature, with the emptiness non-apprehending yoga, will the illusory man necessarily realize the omniscient nature? From that to the aggregates, and the fearlessnesses, and the omniscient nature, the illusion showing mutual essence as one, the illusion completely afflicts, and the purification, and the birth, and the cessation are prevented, therefore from that pāramitā to the unmixed, will one necessarily realize the omniscient nature and will one attain the omniscient nature? This is saying that the necessary realization is prevented. The first is the conceptualization of grasping. The second is the conceptualization of grasping, speaking in terms of the object of a person existing as a designation, it is to show the bodhisattva designated on the aggregates of appropriation, that sutra is, Subhūti, what do you think? Whatever is recognized and completely recognized and designated and labeled as a bodhisattva, for example, are the five aggregates of appropriation? He replied, "Bhagavan, it is not so." And so on. Similarly, one should combine the two parts of the sutra and the treatise elsewhere. I have not exemplified anywhere in order to avoid the fault of numerous treatises. From the gate of the birth and cessation of the designation of aggregates and so on, whatever is applied to the necessary emergence into the omniscient nature, by following that necessary emergence, the illusory man himself should train in that way, it should be known that this is what must be grasped. Similarly, "Bhagavan, I will know that those five aggregates themselves are an illusory man," and the aggregates such as form are dreams and sounds and
Chinese
如毛发旋轮、水中月、阳焰、幻化等比喻，因不观察无实事之自性，故与比喻之义相违。即从世尊所说“色如幻”等开始，因内空性等，色蕴等无所缘，故比喻之义不合理，因此应知无怯弱等，以及无畏等，不怯弱、不畏惧、不后悔这三句，不怖畏、不惊慌、不恐惧这三句是按顺序宣说的。其中，对非处境的恐惧是怖畏，如同歧途。因无此，故不怯弱。恒常的恐惧是普遍的惊慌，即未从已生的怖畏中扭转。因无此，故不畏惧。普遍惊慌的定解即是恐惧，因无此，故不后悔。是能执的分别念之二。从彼与彼开始，与此与此相连。如是因无有，故说为无明，即无明是第一。因不善巧方便，而于般若波罗蜜多作分别且现前执著，此为第二。因知晓道，故决定不生起，且不能随得一切相智，即如影像般的蕴无自性之
English
Examples such as hair whorls, water moons, mirages, and illusions are contradictory to the meaning of the example because the nature of non-existent things is not observed. That is, starting from the Blessed One's statement, "Form is like an illusion," etc., because of inner emptiness, etc., the aggregates, etc., have no object of focus, so the meaning of the example is not appropriate. Therefore, it should be known that the three phrases, "without discouragement, without fear, and without regret," and the three phrases, "without dread, without panic, and without terror," are taught in order. Among them, fear of what is not a place is dread, like a wrong path. Because of its absence, there is no discouragement. Constant fear is universal panic, which is not averted from the fear that has arisen. Because of its absence, there is no fear. The definitive understanding of universal panic is terror, and because of its absence, there is no regret. It is the second of the conceptual thoughts of grasping. Starting from that and that, connect to this and this. Because it does not exist in this way, it is called ignorance, which is the first ignorance. The second is that because one is not skilled in means, one conceptualizes the Perfection of Wisdom and is manifestly attached. Because one knows the path, one will certainly not arise and will not attain omniscience, that is, the aggregates like images are without self-nature.
Chinese
从善巧方便的角度来说，所说的是没有灰心丧气，以及从不害怕等原因开始，从善巧方便的完全掌握开始，色蕴等各自都是无常、痛苦、空性、无我、寂静、寂寞、空性、无相、无愿，以与一切相智完全相应的心来分别，因为不执着，所以当宣说这些本身就是无常等法时，以无所执着地修习一切相智，与具备的作意和完全相应的布施波罗蜜多，以及无常等本身就是作意的持戒波罗蜜多，没有执着殊胜，同样，地等六界是无常等，安忍、愿望、分别的安忍波罗蜜多，这里也应以名为虚空界的孔隙来做无常。蕴等 对于无常等进行分别，并且具备不执着的，不舍弃、不抛弃与一切相智完全相应的作意的精进波罗蜜多，以及不区分具有下劣心的作意场合的禅定波罗蜜多，从蕴等到佛陀的不共法之间的空性，即证悟空性，并且那些和空性也是一个对一个以其自性相联系的智慧波罗蜜多，因为蕴等与佛陀的不共法本身不分离，所以叫做不分离。此经中说：菩萨在行持般若波罗蜜多时，这样分别：色非空，色即非色。色即是空性。空性也是色。受非空，受即非受。受即是空性等等。这是善巧方便。所说的是善知识的完全摄持，从蕴等开始。
English
From the perspective of skillful means, what is said is the absence of discouragement, and starting from causes such as not being afraid, starting from the complete mastery of skillful means, each of the aggregates of form, etc., is impermanent, suffering, emptiness, selflessness, peaceful, solitary, emptiness, signlessness, wishlessness, with a mind fully corresponding to all-knowingness, because of not clinging, so when teaching that these themselves are impermanent and so on, practicing non-attachment with all-knowingness, and the generosity paramita fully corresponding to the mind, and impermanence and so on themselves are the discipline paramita of mindfulness, without clinging to the supreme, similarly, the six elements of earth and so on are impermanent and so on, the patience, aspiration, and discrimination of the patience paramita, here also the gap called the space element should be made impermanent. Aggregates, etc. For impermanence, etc., discriminate, and possess non-attachment, the diligence paramita of not abandoning or discarding the mindfulness fully corresponding to all-knowingness, and the meditation paramita of not distinguishing the occasions of mindfulness with an inferior mind, from the aggregates, etc., to the emptiness between the unshared dharmas of the Buddha, that is, realizing emptiness, and those and emptiness are also one to one connected in their own nature, the wisdom paramita, because the aggregates, etc., are inseparable from the unshared dharmas of the Buddha themselves, so it is called inseparable. In this sutra it says: When a Bodhisattva practices the Prajnaparamita, he distinguishes in this way: Form is not empty, form is not form itself. Form itself is emptiness. Emptiness is also form. Feeling is not empty, feeling is not feeling itself. Feeling itself is emptiness, and so on. This is skillful means. What is said is the complete holding of the virtuous friend, starting from the aggregates, etc.