Tibetan
་པར་འགྲེལ་པའོ།། །། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ། འོན་ཏེ་འདི་སྐད་དུ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ན། ད་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་དང༌། འབྲས་བུའི་ལམ་གྱི་དབྱེ་བས་སྐྱེས་བུ་ཟུང་བཞི་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཀུན་མངོན་བར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དྲིང་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང༌། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཚལ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་དང༌། གཞན་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གང་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང༌། མ་བྱས་པ་ལ་བལྟ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆས་བསྡུས་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དང༌། བཟོད་པ་དང་ཤེས་རབ་བསྡུས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དང། རྒྱུན་དང་ལྡན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ཡང་གང༌། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ནས་བཟུང་སྟེ། །མཐོང་དང་གོམས་པའི་ས་དག་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་གནས། །དེ་འདིར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས། །ཤེས་བསྟན་པ་ནི་དགེ་འདུན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པའི་རྟགས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཡན་ལག་ལ་གནས་པ་འདིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པས་བསྡུས་པ་ནི་རྟགས་ཞེས་བྱའོ། །རང་གི་རྟེན་ མཚོན་པ་ནི་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་གཞན་དག་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟགས་ཉི་ཤུ་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པས་ཏེ། གང་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་མེད་པ། རྟགས་མེད་པ། མཚན་མ་མེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བར་བྱ་བ་དང༌། ཚོར་བ་པོའི་འབྲེལ་པ་བཀག་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོ་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཡིད་གཉིས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷ་གཞན་དག་ལ་ཕྱག་མི་འཚལ་ཞིང༌། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པར་མི་སེམས་པ་དང༌། གཞན་ཡང་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་དང༌། བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་བ་དང༌། ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱང་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་གཞན་དག་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན། །མཐུན་པས་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྟོན་ཅིང་བསྒོམ་པ་ལ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གཏོང་ཞིང༌། དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་མཐོང་བས་ཆོས་ཟབ་མ་ལ་ནམ་ནུར་དང༌། ཐེ་ཚོམ་དང༌། ཡིད་གཉིས་མེད་པ་དང༌། དེ་ལས་ལམ་གཞན་འདོད་ཅིང་མཐར་ཐུག་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནེམ་ནུར་རོ། །ལམ་དང་འདྲ་བ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཡིད་གཉིས་སོ། །རིགས་ཀྱི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འཕེལ་བ་མེད་པར་འགྲོ་བས་ན། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་མོ། །བྱམས་པའི་ལུས་དང༌། ངག་དང༌། ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་དང༌། སྒྲིབ་པ་ལྔ་དང༌། ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་དང༌། བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ནི་མ་རིག་ པ་དང། ལྟ་བས་བསྡུས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་ལེན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དང༌། སྲིད་པའི་ཟག་པས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་དང༌། འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ཉིད་དང༌། གཙང་སྦྲའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ནད་ཉུང་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཆོས་གོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་སྨད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲོད་དུ་གཏོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ལུས་ལ་སྲིན་བུའི་རིགས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་མེད་པ་ཉིད་དང༌། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་གྱ་གྱུ་དང་བྲལ་བས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ས་ལས་འདས་ནས། གོང་ན
Chinese
此为释。菩萨学处不退转僧相之释。 然若云：是声闻僧耶？菩萨僧耶？当知此等是声闻僧，当知以道之果与果之道之差别，为四双士。为示菩萨僧故，就一切种现证之自在，从不退转之相而起，为示各别自性之相故，已示乃是异体。如云：世尊，我当如何知不退转及不退转之相？此乃请问自与他悟之因由。世尊所说，从“何者有情之处”起，至“不应观他人所作及未作”间，是说彼之相。以不退转之自在为他悟之因由，又当知菩萨之僧有三种。谓决定胜分之资粮道位，及摄集忍与智之见道位，与具恒常之修道位。即从决择分起，于见与串习之诸地，何菩萨安住，彼于此处是不退转之众，当知是僧之义。色等之离相二十种，是安住于决择分之此等之相，所谓世尊，此等相云何耶？谓以悟摄集者是相。自之所依，表示者是相。彼所受用者是相。如是当知菩萨摩诃萨是不退转，彼是为令他等悟入而趣入。何等是二十种相耶？谓从色等之离，即何者善现一切法
English
This is the commentary. Explanation of the characteristics of the non-retrogression Sangha of the Bodhisattva's training. However, if it is said: Is it the Sangha of the Hearers? Or the Sangha of the Bodhisattvas? Now, it should be known that these are the Sangha of the Hearers. It should be known that the four pairs of individuals are distinguished by the difference between the fruit of the path and the path of the fruit. In order to show that it is the Sangha of the Bodhisattvas, it is assumed that all aspects are perfectly realized. Starting from the characteristic of non-retrogression, in order to show the characteristic of each individual's own nature, it is shown that they are different entities. As it is said: "Bhagavan, how should I know what is non-retrogression and the characteristic of non-retrogression?" This is a complete request for the reason for understanding oneself and others. From the words of the venerable Subhuti, starting from "the stage of an ordinary person," up to "one should not look at what others have done or not done," the characteristics of that are spoken. Taking non-retrogression as the reason for understanding others, it should also be known that the Sangha of the Bodhisattvas becomes three types. Namely, the stage of the path of accumulation, which gathers the equipment for definite emergence, the stage of the path of seeing, which gathers forbearance and wisdom, and the stage of the path of meditation, which possesses continuity. That is, from the limb of ascertainment onwards, on the grounds of seeing and habituation, whichever Bodhisattvas abide, they are the assembly of non-retrogression here. It should be known that this is the meaning of Sangha. The twenty signs of turning away from form and so on are the characteristics of this abiding in the limb of ascertainment. What is meant by "Bhagavan, what are these aspects?" What is gathered by realization is called a sign. One's own support, what is indicated, is called a mark. What is fully enjoyed by that is an aspect. Thus, it should be known that the Bodhisattva Mahasattva is non-retrogressing. That is, he has entered in order to make others realize. What are the twenty signs? That is, by turning away from form and so on, whatever Subhuti, all dharmas
Chinese
是显示没有形状，没有标志，没有相状。因为断绝了所感受的和感受者的联系，所以从色等直到圆满菩提不再退转，就是不退转。那是因为什么呢？因为色等诸法没有自己的自性存在。另外，因为没有犹豫，所以不向其他天神礼拜，也不想用鲜花等供养。另外，不会执取八无暇和女人的身体，而且自己也安住在十善业道上，也让其他人安住其中，这是在赞叹他。随顺而感到高兴。为一切众生宣说六波罗蜜，修习时布施经典等法，为了使一切众生圆满显现所愿，回向于无上正等菩提。因为不见一切法，所以对于甚深之法没有犹豫、怀疑和二心，并且因为不希望从那之外的其他道路获得究竟的能力，所以不犹豫。与道路相似的相违就是二心。因为种姓的善法不会以各种方式增长，所以因为犹豫而产生怀疑。具有慈爱的身、语、意之业，并且五盖和一切随眠在任何时候都不存在，这就是无明和以见解所摄的随眠。菩萨因为是随愿受生，所以不是由欲望和有漏所摄。行、来等行为等的正念安住，并且具有清净的行持，很少疾病。因为法衣和受用没有污损，所以是属于温暖的状态。因为善根超胜一切世间，所以身体上没有八万虫类，并且因为善根清净，远离心的谄诳，所以超越了声闻等的地，更向上。
English
It is shown that there is no form, no sign, and no characteristic. Because the connection between what is felt and the feeler is severed, there is no turning back from form, etc., up to perfect enlightenment, which is itself non-regression. Why is that? Because form and other phenomena do not have their own nature existing. Furthermore, because there is no doubt, one does not bow to other gods, nor does one think of offering flowers, etc. Moreover, one will not grasp the eight unfree states and the body of a woman, and one's self also abides perfectly in the path of the ten virtuous actions, and one also causes others to abide therein, which is praising him. One rejoices in accordance. One teaches the six perfections to all sentient beings, and when practicing, one gives the Dharma of sutras, etc., and in order to make all sentient beings fully manifest their desires, one dedicates it to the unsurpassed, perfect, and complete enlightenment. Because one does not see all dharmas, one has no hesitation, doubt, or double-mindedness towards the profound Dharma, and because one does not desire ultimate power from other paths besides that, one does not hesitate. The opposite of what is similar to the path is double-mindedness. Because the virtuous Dharma of lineage does not increase in various ways, one doubts because of hesitation. Possessing the actions of loving body, speech, and mind, and the five obscurations and all predispositions do not exist at all times, which is ignorance and the predispositions included in views. Bodhisattvas are not included in desire and outflows of existence because they deliberately take rebirth. The mindfulness of actions such as going and coming abides closely, and one possesses pure conduct and has few illnesses. Because the Dharma garments and enjoyments are not defiled, it is a state belonging to warmth. Because the root of virtue is manifestly superior to all the worlds, there are no eighty thousand kinds of worms on the body, and because the root of virtue is completely pure and free from mental deceit, one has transcended the grounds of the Hearers and others, and goes higher.