Tibetan
་མཁས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་དེའི་ལན་བཏབ་པ་དང༌། ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་པའི་དེའི་དུས་མཚམས་ཡང་དག་པར་ཤེས་པའི་དོན་དང༌། དེས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང༌། བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བར་སྤོང་བ་ཉིད་དུ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་དེས་ན་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་རྣམ་པར་བལྟས་པ་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དམིགས་པ་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ཉིད་དང༌། ཆོས་རྣམས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པར་མི་འཐད་པའི་མཐའ་བཞི་པ་ཉིད་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྟོན་པར་རྗེས་སུ་གནང་བས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་པར་མ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་སྔོན་པས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱོད་པས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་གི་བར་ལ་སྤྱོད་པ་དང་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་དག་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི། སངས་རྒྱས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པའི་དོན་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པ་དང༌། ཡང་དག་པའི་ཆོས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཡང་དག་པའི་དོན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་བརྗོད་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་བླ་དགས་ཞུས་པ་དང། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཉིད་ཡིན་པ་དང༌། ཡང་བྱང་ཆུབ་ནི་མིང་ཙམ་ཡིན་པ་ཉིད་དང༌། ཡང་མི་ཕྱེད་པའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ཡིན་པ་ཉིད་དང༌། ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པ་དང༌། ཡང་མི་དང་མཚན་མ་ཙམ་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པ་དང༌། འདི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པའམ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བརྗོད་པས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་བཀག་པ་དང༌། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང༌། དེ་ཉིད་ལ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྤངས་པ་དང༌། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་མི་འཕེལ་བའི་དོན་དང༌། གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་འཕེལ་བ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བརྫི་བ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་སྤངས་པ་དང༌། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དགེ་འདུན་བསྟན་པའི་དགེ་འདུན་བསྟན་པའི་དོན་དུ་སངས་རྒྱ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་ལས་གཟུགས་རབ་ཏུ་ཐོབ་ཅིང་སངས་རྒྱས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་མི་འབྲལ་བ་རྣམས་ ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྗེ་སུ་ཐོབ་པར་བརྗོད་པས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི། དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ན་དེ་ངེས་པར་བསྟན་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ན། སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང༌། གཏོང་བ་པོ་དང༌། ལེན་པ་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་བ་པ་ཉིད་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བརྗོད་པར་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་བ་དང༌། དེ་ལྟར་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པས་བློ་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང༌། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི། དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་དང༌། དངོས་པོས་དངོས་པོ་མེད་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་མི་ནུས་པ་དང་དངོས་པོས་པ་དང་དངོས་པོས་དངོས་པོ་མེད་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་བ་བཀག་པ་དང༌། དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་པ་བཀག་པ་དང༌། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བ་དང༌། མུ་བཞི་ལས་བ་ཟློག་པས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གཞལ་གྱིས་བཞེས་པས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང༌། མཾ་རྟག་པ་དང༌། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང༌། ཞི་བ་དང༌། མ་ཞི་བ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཡོང་སུ་ཤེས་པར་མ་བྱས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་ པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྒོམ་པར་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇིག་པ་དགུ་སྒོམ་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང༌། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ལས་འདའ་བར་མངོན་པར་ཞེན་ན་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་སྤྱོད་པ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་སྒོམ་པ་དང༌། སྟོབས་དང༌། མི་འཇིགས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོས་བརྒྱས་བསྐྱེད་པ་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་དང༌། བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང༌། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་དམ། དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་སྤྲོས་པར་མེ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་འཐད་པ་དང༌། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་
Chinese
名叫“智者”的人回答说：此外，对于般若波罗蜜多等，由于具有力量和无畏等，能使菩提道完全熟悉，这是为了正确了解那个时机。因此，在圆满完成波罗蜜多之后，获得与一刹那完全相应的智慧之遍知性，以及断除由习气连接的一切不生起的烦恼，这就是所说的内容。对于遍知性的智慧产生邪见，因此，当他以佛眼观察时，执着于有和无的事物，修行般若波罗蜜多等，并具有获得遍知性之间的能力，即是对般若波罗蜜多等事物进行无实有之作意。为什么呢？因为一切法的无实有自性，甚至不是一切圣者所造作的。由于诸法与诸法本身相分离，因此，以有和无自性的法来了解无实有自性是不合理的，这是第四种极端。在世俗谛中，随许显现有和无，这就是所说的内容。对二谛产生邪见，是因为对于世俗谛和胜义谛的如实性没有证悟，所以预先执着于有和无，这就是所说的内容。对修行产生邪见是： 以“为了菩提而行”之名，从色等一直到有为和无为之间，修行和随行二者无二无别，不可分割，这就是所说的菩提之行。对佛宝产生邪见是：佛、佛，这是为了说明宣说真实义的理由，以及为了证得真实的法而圆满菩提，以及为了彻底领悟真实的意义，以及为了如实证悟一切法，依次以三种遍知性的力量来作佛
English
The one called "Wise" replied to that. Furthermore, regarding the Perfection of Wisdom and so on, because of possessing strength and fearlessness and so on, it makes the path of enlightenment completely familiar, this is for the sake of correctly understanding that timing. Therefore, after completely perfecting the perfections, obtaining the all-knowingness of wisdom that is perfectly in accordance with a single instant, and abandoning all the afflictions that are connected by habitual tendencies without arising, that is what is said. Having wrong views about the wisdom of all-knowingness, therefore, when he observes with the eye of a Buddha, fixating on things that are existent and non-existent, practicing the Perfection of Wisdom and so on, and possessing the ability to obtain the state of all-knowingness, that is, to mentally engage with the Perfection of Wisdom and so on as non-existent. Why is that? Because the non-existent essence of all phenomena is not even created by all the noble beings. Since phenomena are separate from phenomena themselves, therefore, it is not reasonable to understand the non-existent essence with the dharma of existent and non-existent essence, this is the fourth extreme. In worldly convention, it is allowed to show existence and non-existence, that is what is said. Having wrong views about the two truths is because of not realizing the suchness of conventional truth and ultimate truth, therefore, it is said that one first clings to existence and non-existence. Having wrong views about practice is: By the name "acting for enlightenment," from form and so on up to the conditioned and unconditioned, the practice and subsequent practice are non-dual and indivisible, that is what is said to be the practice of enlightenment itself. Having wrong views about the Buddha Jewel is: Buddha, Buddha, this is to explain the reason for proclaiming the true meaning, and for the sake of completely awakening to the true Dharma, and for the sake of thoroughly understanding the true meaning, and for the sake of realizing all phenomena as they are, in order, acting as a Buddha with the power of the three all-knowingnesses.
Chinese
解释以譬喻表达的理由，说了些什么呢？对于僧宝等产生分别念是：询问“菩提”这个词的殊胜含义，以及空性等是菩提的殊胜词语。还有，菩提仅仅是名称而已。还有，不退转的意义就是菩提的意义。还有，如来藏等就是菩提。还有，仅仅是人和相就是菩提。这是诸佛的吗？诸佛现证圆满正等觉，因此说菩提，说了些什么呢？对于僧伽宝等产生分别念是：以般若波罗蜜多行持，遮止菩提的所缘事物。如果是这样，那么对于波罗蜜多等就没有执着。在那上面断绝二取的行持。如果是这样，那么善根就不会增长。因为对于依赖二取的人们没有见到增长，所以断绝了行持二取的菩萨们没有污垢的善根增长。为了开示不退转的僧伽，为了开示僧伽的意义，从恭敬供养佛陀中，获得殊胜的色身，并且与佛陀和菩萨不分离的人们，说了证得一切种智的君主，说了些什么呢？对于善巧方便产生邪分别是：当请问证得它的因的善巧方便时，从必定开示它开始。从最初发心开始，到摄持具有一切种智的作意，对于佛陀等完全布施时，以布施者、施舍者和受施者不可得的善巧方便，才是完全救护众生者。同样，对于持戒等的波罗蜜多的善巧方便，广泛地结合。这样，善巧方便者们，因为观照色等一切法没有自性，所以不执着异熟果，才是具有殊胜智慧者。那为什么呢？因为诸法的自性就是无实有。
English
What was said by explaining the reason for using metaphors? To have conceptual thoughts about the Dharma Jewel and so on is: Asking for the sublime meaning of the word "Bodhi," and emptiness and so on are the sublime words of Bodhi. Also, Bodhi is just a name. Also, the meaning of non-retrogression is the meaning of Bodhi. Also, Tathagatagarbha and so on are Bodhi. Also, just people and characteristics are Bodhi. Is this of the Buddhas? The Buddhas manifest perfect and complete enlightenment, therefore it is said Bodhi, what was said? To have conceptual thoughts about the Sangha Jewel and so on is: Practicing the Prajnaparamita, blocking the object of Bodhi. If so, then there is no clinging to the Paramitas and so on. On that, severing the practice of the two grasps. If so, then the roots of virtue will not increase. Because for those who rely on the two grasps, no increase is seen, so severing the increase of the undefiled roots of virtue for the Bodhisattvas who practice the two grasps. In order to show the non-retrogressing Sangha, in order to show the meaning of the Sangha, from revering and offering to the Buddha, obtaining a sublime form, and those who are inseparable from the Buddha and Bodhisattvas, it was said that the lord who attained omniscience, what was said? To have wrong thoughts about skillful means is: When asking about the skillful means of the cause of attaining it, starting from definitely showing it. Starting from the initial generation of the mind, to holding the attention with omniscience, when completely giving charity to the Buddhas and so on, with the skillful means of the giver, the act of giving, and the receiver being unobtainable, it is the complete protector of sentient beings. Similarly, for the skillful means of the Paramitas of morality and so on, widely combine. Thus, the skillful means practitioners, because they contemplate that all dharmas such as form have no self-nature, so not clinging to the fully ripened result, is to have supreme wisdom. Why is that? Because the self-nature of all dharmas is non-existent.
Chinese
是故如是。于现观之倒执者：谓以无事物故，无事物故，无事物不能现证菩提，及以事物不能现证无事物，及以事物与以事物遮止现证无事物，及以无事物遮止无事物菩提，如是则应成无现观，及由四句差别，见事物与无事物平等性，是现观性，如是已由比量而领受者，是故宣说。于颠倒之倒执者：谓于色等之蕴，执为常恒，及无常恒，安乐与痛苦，我与无我，寂静与非寂静性而现证者，是戏论性。如是于应遍知及未遍知性而现证者。如是自生处与界等起，乃至三解脱门间，于修习而现证执著，如是于八解脱与渐次住之九等至修习而现证执著，及自入流果起，乃至独觉菩提间，于超越而现证执著，菩萨十地圆满而现证执著起，于无过失而趣入，佛之净土圆满清净，有情圆满成熟，六度之行，一切空性修习，力与无畏，佛之不共法由百种功德而生起，一切相智性随顺获得，由习气连接之烦恼一切断除而现证执著者，知是戏论性故，菩萨如前所说之无戏论性。此为何耶？谓自性由自性耶？以无事物故，无事物不作戏论之理，及色等无戏论性故，于般若波罗蜜多无戏论之行。