Tibetan
བྱོར་འདི་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ཟབ་པ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟོན་པ་ཕྲ་བབས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་མི་རིག་པ་ནི་ཤེས་བ་ཟབ་པ་ཡིན་ལ། ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བརྗོད་པ་ནི་བརྗོད་པ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་ཀྱང་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་དག་ཉིད་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་དང༌། རྐྱེན་ཉིད་འདི་ལ་ཟབ་མོ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བདག་ཉིད་གཅིག་པུའི་དོན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པར་བྱས་ནས་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་པས་རང་སངས་རྒྱས་སོ། །ཉན་ཐོས་ལའང་ཐལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཐལ་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཆེད་དུ་མཛད་པས་དེ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་རྟོགས་པ་ཙམ་གང་ཡིན་པ་དང༌། ཇི་ཙམ་ཕ་ཡིན་པ་དག་གིས་རང་གིས་ཀྱང་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཙམ་ཡང་གང་ཞིག་དང་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤང་ཕྱིར་དང༌། །འཛིན་པ་མ་སྤངས་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱི་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ནས་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་རང་བཞིན་ཟབ་པ་དང་ཕྲ་བ་ཉིད་འགོག་པ། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤངས་པར་སྟོན་པ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལའོ། །གཟུགས་སུ་བཏགས་པའང་མེད་དམ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བཏགས་པའམ་མེད་དམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་དེ་དག་གི་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་གེ་རྣམས་སུ་བཏགས་པའང་མེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པར་འདོད་པ་ནས་རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པས་བཟོད་པ་འདི་ལ་མི་བརྟེན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ནི། སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཆོས་ཉན་པ་དེ་དག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འཛིན་པ་པོ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དང་འདིའམ་འདི་དང་ཡང་དེ་མི་འགལ་བར་སྟོན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུའང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་སྒུ་མ་ལྟ་བུར་བརྗོད་པ་དང༌། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པའི་རྟེན་རིགས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལེན་པར་བྱེད་པར་བསྟན་པ་རང་སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་དོན་ཅན་དང༌། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ་རྟོགས་པ་བཀག་པ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་གང་ཡང་མ་བརྗོད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཆོས་འགའ་མ་བརྗོད་མ་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་འདིར་ཏེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་རྟེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་གནས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་དེ་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། མི་འདོད་པར་ཐལ་བར་རྣམ་པ་མང་པོ་བྱས་པ་དང༌། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་ཤིང་ཁྱད་ཞུགས་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་དག་ཀྱང་བསྟན་ཏེ་དེའང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པས་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་རྟེན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང༌། སྤྲུལ་
Chinese
此乃阐明，所说深奥更甚深奥，细微更甚细微即是此意。其中，尊者善现所指之义，无明是甚深之识，一字未说是甚深之语。其他经部中也说，此等十善业道，自己现证，并于此因缘甚深随觉，即能成就独觉乘。是为独自一人的意义，作为理由，自己成佛故为独觉。于声闻亦非过失，因其依赖他人指示。于正等觉亦非过失，因其以一切相智为一切有情之利益而努力，故较彼等更为殊胜。独觉们仅是证悟，无论为何，无论多少，皆由自己圆满菩提。若问彼等之证悟为何，又有多少？经云：为舍所取境，分别故，未舍能执故，以及，如犀牛角之依处道，当知是真实摄略。如是说，因其等舍弃所取之分别，从蕴、界、处等，乃至广及一切相智之自性深细之遮止。独觉们显示舍弃了所知障之一分，较声闻们，彼等之证悟更为殊胜故说之。所谓于此法之开示，是指独觉而言。所谓无有色之施设，乃至无有菩提之施设，是因彼等已舍弃所取之分别。所谓亦无有文字之施设，是因其自己现证菩提之故。凡欲住于入流果位，乃至欲得独觉果位者，皆不可不依此忍。
English
This clarifies that what is said to be profound is even more profound, and what is subtle is even more subtle, which is the meaning of this. Among them, the meaning indicated by the venerable Subhuti is that ignorance is profound knowledge, and not uttering a single word is profound speech. It is also said in other Sutra sections that these ten virtuous paths of action, when realized by oneself, and when deeply understanding this cause, can accomplish the Pratyekabuddha vehicle. This is the meaning of being alone, as a reason, one becomes a Buddha by oneself, hence a Pratyekabuddha. It is not a fault in the case of Sravakas, because they rely on the instructions of others. It is also not a fault in the case of the Samyaksambuddha, because they strive for the benefit of all sentient beings with all-knowing wisdom, and therefore are more superior than them. Pratyekabuddhas are only enlightened, no matter what or how much, they perfect Bodhi by themselves. If asked what their enlightenment is, and how much is it? It is said in the Sutra: 'To abandon the object of grasping, because of discrimination, and because the grasping subject is not abandoned, and the path of reliance is like a rhinoceros horn, it should be known as a true summary.' It is said that because they abandon the discrimination of the object of grasping, from aggregates, elements, and sources, etc., up to the extensive nature of all-knowing wisdom, which is the cessation of profundity and subtlety. Pratyekabuddhas show that they have abandoned one aspect of the obscuration of knowledge, and because their realization is more superior than that of Sravakas, it is said. The so-called teaching of this Dharma refers to the Pratyekabuddha. The so-called absence of the establishment of form, up to the absence of the establishment of Bodhi, is because they have abandoned the discrimination of the object of grasping. The so-called absence of the establishment of letters is because they themselves have realized Bodhi. Those who wish to abide in the fruit of entering the stream, up to those who wish to attain the fruit of Pratyekabuddha, must rely on this patience.
Chinese
以了知道本身即是了知一切道之境的方式来宣说。考虑到那些没有舍弃执持者之相的分别念而宣说的是：那些有情如幻术一般，听法的那些人也如幻术一般。由于独觉佛陀们并非证悟执持者无实有，因此先前在遍知一切之境地应如幻化之人般修学。从开示那与此或此与那并不相违开始，乃至从蕴等直到涅槃也宣说如梦境和幻术一般。那为何呢？因为幻术和涅槃等是无二且不可二分的。考虑到证悟之所依种姓而宣说的是，开示不退转的大菩萨等受持般若波罗蜜多是具有独觉佛陀教义之意义的。从遮止那些色等与彼之空性二者互相证悟开始，那为何呢？因为那是如此，未曾宣说未曾开示任何法，如未曾宣说未曾开示任何法一般，在此即在独觉佛陀之境地中，没有任何人受持。直到以此为止，在所依之结合处，菩萨之语词的意义是无有且不可见的，如是所说的那样予以阐明。具寿善现从这般若波罗蜜多中，广为开示这三种乘，即声闻乘、独觉佛陀乘、以及圆满正等觉佛陀乘，从那开始，做了诸多不乐意之过失，以及从具寿舍利子也是如此开始，乃至也开示了大菩萨超胜一切世间且具有殊胜之无畏，那也是以不可见之方式。直到以此为止，由于现前欲求之义如实成立，因此开示获得了证悟无有实有之所依的法，以及化身
English
It is said that knowing the path itself is the way to express the realm of all paths. Considering that those who have not abandoned the conceptualization of the holder's aspect, it is said: Those sentient beings are like illusions, and those who listen to the Dharma are also like illusions. Because the Pratyekabuddhas do not realize that the holder is without substance, they should be trained like illusory beings in the state of omniscience. Starting from showing that there is no contradiction between that and this, or this and that, it is said that even from the aggregates and so on up to Nirvana, they are like dreams and illusions. Why is that? Because illusions and Nirvana, etc., are non-dual and indivisible. Considering the lineage of the basis of realization, it is said that the great Bodhisattvas who do not regress, etc., are shown to uphold the Prajnaparamita, which has the meaning of the teachings of the Pratyekabuddhas. From preventing the mutual realization of those forms, etc., and their emptiness, why is that? Because it is like this, no Dharma has been spoken or shown. Just as no Dharma has been spoken or shown, here, in the state of the Pratyekabuddhas, there is no one who upholds it. Until this point, in the place of the union of the basis, the meaning of the word Bodhisattva is non-existent and invisible, as it is said, it is clarified. The venerable Subhuti, from this Prajnaparamita, extensively taught these three vehicles, namely the Sravaka Vehicle, the Pratyekabuddha Vehicle, and the Perfectly Complete Buddha Vehicle, starting from that, he made many undesirable faults, and from the venerable Sariputra also starting like that, even showing that the great Bodhisattva surpasses all the worlds and has excellent fearlessness, that is also in an invisible way. Until this point, because the meaning of the desired is truly established, it shows that the Dharma of realizing the basis of non-existence is obtained, as well as the incarnation.