Tibetan
་བ་བྱེད་པ་ནི་ཆགས་པ་ཅན་ཆོས་བསྟེན་པ་སྟེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་འདིས་སེམས་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་མ་བསྟན་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀུན་དུ་བསྟེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་ལ་མ་ཆགས་པའམ་མ་མོས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་པའམ། གཞན་གྱི་དབང་དུ་མི་སྤྱོད་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀུན་དུ་བསྟེན་པའོ།། ཞེ་སྡང་གི་སེམས་གང་ཞེ་ན། སྡང་བས་ཆོས་ཀུན་དུ་བསྟེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཏེ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱམས་པའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀུན་དུ་བསྟེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བྱམས་པ་དང་ ལྡན་པའི་སེམས་ཏེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཏི་མུག་གི་སེམས་གང་ཞེ་ན་གང་མི་དཔྱོད་པར་ཆོས་བསྟེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་གཏི་མུག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་སེམས་གང་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་ལས་ཁྱད་པར་གཞན་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཆོས་བསྟེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཏེ་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཤེས་རབ་ཐོབ་པ་ལ་བྱའོ། །ཁྱད་པར་གཞན་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དེ་ཐོབ་པ་ལས་ཤེས་རབ་མཆོག་ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པ་ལ་བྱའོ། །གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། བཀའ་དང་བླ་མའི་ཚིག་བཞིན་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི། རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་བཀའ་དང༌། སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པའི་ལུང་མི་བྱར་མི་རུང་སྟེ། ངེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་བྱེད་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་སེམས་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དེས་པ་ངག་ལ་སོམ་ཉི་བསྟེན་པ་དག་གོ་ཞེས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཏེ་སྔར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཟིན་པ་ལ་ཕྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཐེ་ཚོམ་བསླང་སྟེ་དོགས་པ་སྐྱེ་པར་བྱེད་པ་ནི་དེའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །མུན་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་གང་ཞེ་ན་སོམ་ཉི་མེད་པ་ལ་སོམ་ཉིར་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མུན་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ་ཇི་ལྟར་མུན་པའི་ནང་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་གསལ་བར་མི་སྣང་བས་ཡོད་དམ་མེད་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་མ་རིག་པའི་མུན་པས་བསྒྲིབས་པས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའི་སེམས་ནི་མུན་པ་དང་འདྲའོ། །སྣང་བར་གྱུར་པའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། སོ
Chinese
做是贪着者的依止法，是未说明的。 像这样，用这种方式，对于其他心，也应按照其各自的类别，与善、不善、有烦恼和未说明相联系。 什么是离贪的心？ 说是依止离贪之法，就是对于前面所说的四种法不贪着或不喜爱，但却是法性的行为，或者不为他者所用，却做那些事，就是依止离贪之法。 什么是嗔恨的心？ 说是以嗔恨依止法，就是具有嗔恨的心，应以先前所说的方式来理解善与不善等。 什么是慈爱的心？ 说是依止具有慈爱之法，就是具有慈爱的心，善与不善等与先前相同。 什么是愚痴的心？ 说是以不观察而依止法，就是具有愚痴的心。 什么是智慧的心？ 说是应从差别中认识到其他的差别而依止法，就是具有智慧的心，从差别中，就是从没有获得智慧到获得智慧。 其他差别，就是从获得那个智慧到认识到殊胜的智慧。 什么是决定的心？ 说是如教令和上师之语而行，就是国王等的教令，以及堪布等的教言不可违背，必定要做的法就是那个。 什么是犹豫的心？ 说是如何完全领受，以其言语等依止犹豫，就是具有犹豫的心，对于先前没有颠倒地领受的，后来自己生起犹豫，产生怀疑，就是依止那个法。 什么是变成黑暗的心？ 说是对于没有犹豫的认为是犹豫，就是像黑暗一样的心，就像在黑暗中，瓶子等虽然存在，但不明显，所以怀疑是否存在，同样，对于没有颠倒的事物，被无明的黑暗所遮蔽，产生怀疑的心就像黑暗一样。 什么是变成光明的心？ 索
English
Doing is the practice of the attached, which is unstated. In this way, with this method, other minds should also be associated with virtue, non-virtue, affliction, and the unstated, according to their respective categories. What is the mind free from attachment? It is said that practicing the Dharma free from attachment means not being attached to or fond of the four types of Dharma mentioned above, but rather acting according to the nature of Dharma, or not being used by others, but doing those things, which is practicing the Dharma free from attachment. What is the mind of hatred? It is said that practicing the Dharma with hatred is the mind with hatred, and one should understand virtue and non-virtue, etc., in the manner described above. What is the mind of loving-kindness? It is said that practicing the Dharma with loving-kindness is the mind with loving-kindness, and virtue and non-virtue, etc., are the same as before. What is the mind of ignorance? It is said that practicing the Dharma without discernment is the mind with ignorance. What is the mind of wisdom? It is said that one should recognize other distinctions from distinctions and practice the Dharma, which is the mind with wisdom. From distinction means from not having attained wisdom to attaining wisdom. Other distinction means from having attained that wisdom to recognizing the supreme wisdom as distinct. What is the determined mind? It is said that it is acting according to the command and the words of the lama, which means that the command of the king, etc., and the instructions of the Khenpo, etc., cannot be violated, and that the Dharma that must be done is that. What is the mind of doubt? It is said that how to fully grasp, with its words, etc., relying on doubt, is the mind with doubt, and that for what was previously grasped without inversion, later one's own doubt arises, causing doubt, which is relying on that Dharma. What is the mind that becomes darkness? It is said that considering what is not doubt as doubt is the mind like darkness, just as in the darkness, although there are vases, etc., they are not clear, so there is doubt whether they exist or not. Similarly, for things that are not inverted, being obscured by the darkness of ignorance, the mind that gives rise to doubt is like darkness. What is the mind that becomes light? So
Tibetan
མ་ཉི་མེད་པ་ལ་སོམ་ཉི་མེད་པར་བསྟེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྣང་བའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཏེ་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་སྣང་བ་ལ་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་གསལ་བར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་དེ་ཡང་དེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཐེ་ཚོམ་མེད་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་སོམ་ཉི་མེད་པར་ཆོས་བསྟེན་པའོ། །སྡུད་པའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། དུ་མ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་སྡུད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོ་བ་ལས་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པའོ། །འཐབ་ པའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་རྩོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་འཐབ་མོ་ཅན་གྱི་སེམས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་མུ་རེ་རེ་གཟུང་ཞིང་རྩོད་པའི་ཆོས་རེ་རེ་བསྟེན་པའོ། །རྩོད་པའི་གང་ཞེན་གང་བདག་ཉིད་དང་བདག་ཉིད་དུ་རྩོད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྩོད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཏེ་གཞན་དང་ཕན་ཚུན་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཟུང་ཞིང་མི་རྩོད་པར་བདག་རང་གི་སེམས་ལ་སུན་འབྱིན་པའམ་དཔྱོད་པ་ལྟ་བུའོ། །མི་རྩོད་པའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། མཉམ་པས་མཚུངས་པར་བལྟ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་རྩོད་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཏེ་དངོས་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གཞན་དང་ལྟ་བ་མཐུན་པས་མཚུངས་པར་སྤྱོད་དེ་རྩོད་པ་མེད་པའི་ཆོས་བསྟེན་པར་བྱེད་པའོ། །ལྷའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་ལྟ་བུའི་སེམས་སམ། ལྷའི་ཕྱིར་སེམས་པ་སྟེ། ལྷ་ལྟ་བུར་སེམས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ལྷ་རྣམས་བདག་ནི་ལྷ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །ལྷའི་ཕྱིར་སེམས་པ་ནི་བདག་གིས་ལྷར་འགྱུར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་གང་ཞེ་ན་གང་འཁོར་བ་ཉིད་ལ་སྨོད་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ལྷ་མ་ཡིན་དེ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་འཁོར་བ་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་བསྟེན་པའོ། །ཀླུའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། གང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཀླུ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཀླུ་ཕྱུག་པོ་ལ་མགོ་མང་པོ་ཡོད་དེ། མགོ་མང་པོ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བར་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཆོས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཀླུའི་མགོ་མང་པོ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དཔེར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན
Chinese
所谓“不以犹豫而依止”，是指成为显现自性的心，如同虚空显现时，物质的实物清晰显现一样，显现自性的色，也以无有疑惑地了知之物而行持，就是不以犹豫而依止法。何为聚集之心？所谓“将众多合为一体”，是指聚集自性的心，将蕴、界、处等各自的自相，归纳为空性、无我等共相为一体。何为争斗之心？所谓“互相争论”，是指争斗之心，执取不一致的方面，依止争论的法。何为争论之所执？所谓“与自性及自性争论”，是指争论自性的心，执取与他人互相不一致的方面，不争论而对自己的心进行责难或观察等。何为不争论之心？所谓“以平等而视同”，是指无有争论自性的心，对任何事物，以与他人观点一致而平等行持，从而依止无有争论的法。何为天人之心？所谓“以意念自认为是”，是指如天人般的心，或为天人而思之心。如天人般思，如同天人认为“我乃天人”一样，心也认为自己就是所是。为天人而思，则是思“我将成为天人”。何为非天之心？所谓“凡是诅咒轮回”，是指如非天般的心。如同非天等一切事物都受到诅咒一样，心也依止诅咒轮回的法。何为龙之心？所谓“凡是为了成为大享用而思”，是指如龙般的心，如同龙富有且有许多头，知道头多享用大一样，心也依止享用大享用的法。那么，龙的许多头如何成为享用的比喻呢？
English
That which is called "relying without hesitation" refers to the mind that has become the nature of appearance. Just as when the sky appears, material objects appear clearly, so too, the form of the nature of appearance is practiced with objects that are known without doubt, which is relying on the Dharma without hesitation. What is the gathering mind? That which is called "making many into one" refers to the mind of the nature of gathering, which gathers the individual characteristics of the aggregates, elements, and sense bases into one general characteristic such as emptiness and selflessness. What is the fighting mind? That which is called "mutual dispute" refers to the fighting mind, which grasps each of the discordant aspects and relies on each of the disputing Dharmas. What is the object of dispute? That which is called "disputing with oneself and one's own nature" refers to the mind of the nature of dispute, which grasps the mutually inconsistent aspects with others, and instead of disputing, rebukes or examines one's own mind. What is the non-disputing mind? That which is called "regarding as equal with equality" refers to the mind of the nature of non-dispute, which practices equally with agreement with others on any object, thereby relying on the Dharma of non-dispute. What is the mind of a god? That which is called "thinking of oneself as such with the mind" refers to the mind like a god, or thinking for the sake of a god. Thinking like a god is like the gods thinking "I am a god," so too, the mind thinks that it is what it is. Thinking for the sake of a god is thinking "I shall become a god." What is the mind of an asura? That which is called "whatever curses samsara" refers to the mind like an asura. Just as all things such as asuras are cursed, so too, the mind relies on the Dharma of cursing samsara. What is the mind of a naga? That which is called "whatever thinks for the sake of becoming a great enjoyment" refers to the mind like a naga, just as nagas are rich and have many heads, knowing that many heads are a great enjoyment, so too, the mind relies on the Dharma of enjoying great enjoyment. How then do the many heads of a naga become a metaphor for enjoyment?