Tibetan
སེམས་དེ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་བསྙེན་པར་བྱེད་པས་ཀླུ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །མིའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་སེམས་པ་ཞེས་པ་ནི། མིའི་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ལ་བསྙེན་པར་བྱེད་པའོ། །བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཆོས་ལ་བསྙེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་བུད་མེད་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ་བུད་མེད་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་གི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་ལ་བསྙེན་པར་བྱེད་དོ། །དབང་པོའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། གང་ངས་བསམ་མོ་སྙམ་མོ་ཞེས་པ་ནི་དབང་པོ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ། དབང་པོའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་ངས་བྱ་བར་སེམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་བདག་གིས་མ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་བདག་གིས་བྱས་སོ་སྙམ་པའི་ཆོས་བསྙེན་པར་བྱེད་པའོ། །དབང་ པ་ནི་ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་བྱའོ། །ཚོང་པའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། གང་བསྡུས་ནས་སོ་སོར་སྤེལ་བའི་ཆོས་བསྙེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཚོང་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ། ཚོང་པ་ནི་འཚོང་ཞིང་ཉོ་བའི་ཆོས་རྣམས་རིན་ཆུང་བའི་དུས་ན་ཀུན་བསྡུས་ནས་ནམ་རིན་ཆེ་བ་ནི་རིན་ཆེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སླར་སྤེལ་ཞིང་འཚོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་སྔར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཉིད་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྤང་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བསྙེན་པར་བྱེད་པའོ། །ཆུན་པའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། མང་དུ་ཐོས་པ་བཙལ་ནས་ཕྱིས་བསྙེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཆུན་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ་སྔར་ཞིང་ཐོག་རྣམས་བསྡུས་ནས། ཕྱིས་ཞིང་ཐོག་དེ་རྣམས་ཉིད་ལ་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་སྔར་ཆོས་རྣམས་མང་དུ་ཐོས་པར་བྱས་ཏེ། བསགས་ནས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཕྱིས་སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྙེན་པར་བྱེད་པའོ། །ཆུ་བོའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། གང་དག་མཐའ་གཉིས་མི་རྟོག་པར་བསྙེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཆུ་བོ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ། ཆུ་བོ་ནི་མཐའ་གཉིས་སུ་མི་མཐོ་བར་དབུས་ཀྱི་གཞུང་བཞིན་ལས་འབབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་བསྙེན་པའོ། །ཡང་ན་ཆུ་བོ་མཐའ་གཉིས་ལ་རྟོག་ཅིང་འབབ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་གཟུང་ཞིང་དེའི་ཆོས་བསྙེན་པར་བྱེ
Chinese
心也亲近大受用之法，故名如龙之心。何谓人之心？于彼义作意，谓人之受用，亲近欲妙之法。何谓女人之心？为欲亲近彼法，谓如女人之心，女人为贪欲之境，为获得诸法之故，作彼等法之事业。如是，心也为获得诸欲境之故，亲近彼等法。何谓自在之心？凡我思惟，谓如自在之心。自在天之世间一切生灭，我当作是思惟。如是，心也亲近谓我未作，然我已作之法。自在者，谓大天。何谓商人之心？凡积聚而各别转易之法，谓如商人之心。商人于贱价之时，悉皆积聚买卖之法，若贵价时，复转易贩卖一切贵价之物。如是，心也先于蕴、界、处等诸法，亲近应如何舍离无常、痛苦等法。何谓田夫之心？先求多闻，后亲近，谓如田夫之心。先积聚田地之物，后于彼等田地之物，作饮食等事业。如是，心也先多闻诸法，积聚后，如所闻之法，后亲近思惟、修习等法。何谓河流之心？凡不分别二边而亲近，谓如河流之心。河流不高于二边，如中央之河流而流。如是，心也亲近舍弃常断二边之法。又河流分别二边而流，如是，心也执取常断之边，而亲近彼法。
English
That mind also approaches the Dharma of great enjoyment, hence it is called the mind like a Naga. What is the mind of a human? Thinking about its meaning, it is said that the enjoyment of humans approaches the Dharma of desirable qualities. What is the mind of a woman? Approaching that Dharma for the sake of desire, it is said to be like the mind of a woman, because a woman, being the object of desire, performs the actions of those Dharmas in order to obtain them. Likewise, that mind also approaches those Dharmas in order to obtain the objects of desire. What is the mind of a lord? "Whatever I think," it is said to be like the mind of a lord. "I think that I will cause all the worlds of the lord to arise and cease." Likewise, that mind also approaches the Dharma of thinking, "Even those things I have not done, I have done." A lord refers to a great god. What is the mind of a merchant? Approaching the Dharma of gathering and then separately exchanging, it is said to be like the mind of a merchant. A merchant gathers all the Dharmas of buying and selling when the price is low, and then when the price is high, he exchanges and sells all those expensive things again. Likewise, that mind also approaches the Dharma of how to abandon the aggregates, elements, and sense bases, and the Dharmas of impermanence and suffering, etc., as is appropriate. What is the mind of a farmer? Seeking much learning and then approaching it later, it is said to be like the mind of a farmer. First gathering the crops from the fields, and then later using those crops from the fields for eating, drinking, and so on. Likewise, that mind also first hears many Dharmas, accumulates them, and then later approaches the Dharmas of thinking, meditating, and so on, according to the Dharmas it has heard. What is the mind of a river? Approaching without contemplating the two extremes, it is said to be like the mind of a river. A river does not rise to the two extremes, but flows like the middle course. Likewise, that mind also approaches the Dharma of abandoning the two extremes of permanence and annihilation. Or, just as a river contemplates the two extremes and flows, likewise, that mind also grasps the extremes of permanence and annihilation and approaches that Dharma.
Tibetan
ད་པ་ལ་ཡང་བྱའོ། །མཚེའུའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། བདག་བསྙེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མཚེའུ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ་མཚེའུ་དེ་ནི་གཞན་ལས་འབབ་པའི་ཆུ་རྣམས་བསོགས་ལ། བདག་ལས་གར་ཡང་མི་འཛག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་ཐམས་ཅད་ནི་བསྡུས་ལ་བདག་ལས་གང་སུ་ཡང་མི་གཏོང་བའི་ཆོས་བསྙེན་པའོ། །རྫིང་བུ་ལྟ་བུའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་མི་ཟབ་བ་ལས་ཟབ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ནི་རྫིང་བུ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ། རྫིང་བུ་ཆུས་གང་བ་མི་ཟབ་ཀྱང་གཏིང་དཔག་ཏུ་མི་མངོན་པས་ཟབ་པ་འདྲ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་ཟབ་མོའི་བློ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཟབ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཆོས་ བསྙེན་པའོ། །བསྲུང་བའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ནི་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་པ་ནི་བསྲུང་བར་གྱུར་པའི་སེམས་ཏེ། བདག་གིས་ཇི་ལྟར་ཐོས་ཤིང་ཟིན་པ་དེ་ཉིད་མ་ནོར་བའོ་སྙམ་ནས་བརྟན་པར་བཟུང་སྟེ། གཞན་གྱིས་ཟིན་ཅིང་རྟོག་པ་དེ་མ་ཡིན་པ་སྙམ་དུ་ཆོས་བསྙེན་པའོ། །སེར་སྣའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། བདག་ལ་བསྙེན་ཅིང་གཞན་ལ་མི་གཏོང་བའོ་ཞེས་པ་ནི་སེར་སྣ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གྲགས་པའོ། །བྱི་ལའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། གང་འཕར་བའི་གླགས་ཚོལ་བའོ་ཞེས་པ་ནི་བྱི་ལ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ། བྱི་བ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་འཕར་བས་འཕར་ཞིང་འཛིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་ན་འཇུག་པའི་དུས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་འཕར་བ་ཡང༌། དེའི་རིམ་གྱིས་འཕར་བའོ། །ཁྱིའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། གང་ཆུང་དུས་ཀྱང་མགུ་བར་གྱུར་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ཁྱི་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ་ཁྱི་ནི་ཆུང་དུས་ཀྱང་མགུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་གང་ཡང་རུང་བའི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་ལ་མགུ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་བསྙེན་པར་བྱེད་པའོ། །ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་སེམས་གང་ཞེ་ན། གང་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་བསྙེན་པའོ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ལྟ་བུའི་སེམས་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལྡེང་ནི་ཀླུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཛིན་ལ་འདབ་མས་རྡོབ་ཅིང་འཛིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་གང་བདག་གི་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་འཛིན་པའི་བསྙེན་པར་བྱེད་དོ། །ནམ་མཁའ་ལྡིང་དེ་འདབ་མས་རྡོབ་ཅིང་སྤྲུལ་འཛིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་འཛིན་པའི་དཔེར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ། འདབ་མ་ལ་པཀྵ་ཤ་ཞེས་བྱ་ཕྱོགས་ལ་ཡང་པཀྵ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྐད་ཀྱི་གཞུང་ལས་གཅིག་ལ་དོན་དུ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ནི་ཀླུ་དེ་བདག་གིར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཛིན། ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་བདག་གིར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་དོན་ལ་ཕྱོགས་འཛི
Chinese
再者应当这样做。湖泊的心是什么呢？说是亲近自己，这是像湖泊一样的心，那湖泊积聚从其他地方流下来的水，不从自己这里漏掉任何东西。同样，这心也收集其他的一切，不从自己这里放出任何东西，是亲近这样的法。池塘一样的心是什么呢？说是从不深的地方知道是深，这是像池塘一样的心。池塘充满水，不深却因为看不到底而显得深一样。同样，这心也对于不是深奥的智慧认为是深奥，是亲近这样的法。 守护的心是什么呢？说是“这是真实的，其他是愚痴”，这是成为守护的心。心想“我所听闻和领会的正是没有错误的”，从而牢固地把握住，认为其他所领会和思考的不是真实的，是亲近这样的法。悭吝的心是什么呢？说是亲近自己而不放给别人，这是指悭吝者的心，正如所说的那样。猫的心是什么呢？说是寻找跳跃的机会，这是像猫一样的心。猫捕捉老鼠等，通过跳跃来跳跃和捕捉。同样，这心如果想要获得圣道等，也会有进入时的次第跳跃，是按照那样的次第跳跃。狗的心是什么呢？说是即使在小时候也感到满足，这是像狗一样的心，狗即使在小时候也感到满足。同样，这心对于任何微小的东西也感到满足，是亲近这样的法。鹏鸟的心是什么呢？说是亲近成为救护的法，这是像鹏鸟一样的心。鹏鸟抓住龙等，用翅膀拍打着抓住。同样，这心凡是属于自己的，就亲近于执持一方。如果说鹏鸟用翅膀拍打着抓住龙，这怎么会成为执持一方的例子呢？在印度的语言中，翅膀叫做帕夏（梵文天城体：पक्षा，梵文罗马拟音：pakṣa，汉语字面意思：翅膀），方向也叫做帕夏（梵文天城体：पक्षा，梵文罗马拟音：pakṣa，汉语字面意思：方向）。因此，从语言的体系来看，一个词也有多种含义，鹏鸟抓住龙是因为要占为己有。成为一方也是为了占有某物的目的而执持一方。
English
Furthermore, it should be done like this. What is the mind of a lake? It is said to be close to oneself. This is a mind like a lake. That lake accumulates water flowing from other places and does not leak anything from itself. Similarly, this mind also collects everything from others and does not release anything from itself, it is close to such a Dharma. What is a mind like a pond? It is said to know depth from what is not deep. This is a mind like a pond. A pond filled with water, though not deep, appears deep because its bottom is not visible. Similarly, this mind also considers what is not profound wisdom to be profound, it is close to such a Dharma. What is a guarding mind? It is said, "This is true, and the rest is ignorance." This is the mind that has become a guard. Thinking, "What I have heard and understood is exactly without error," it firmly grasps it, thinking that what others have understood and contemplated is not true, it is close to such a Dharma. What is a miserly mind? It is said to be close to oneself and not release it to others. This refers to the mind of a miser, as it is said. What is the mind of a cat? It is said to be looking for an opportunity to leap. This is a mind like a cat. Cats catch mice, etc., leaping and catching by leaping. Similarly, if this mind wants to attain the noble path, etc., it will also have a gradual leap at the time of entering, it is leaping according to that order. What is the mind of a dog? It is said to be content even in childhood. This is a mind like a dog, a dog is content even in childhood. Similarly, this mind is content with any small thing, it is close to such a Dharma. What is the mind of a Garuda? It is said to be close to the Dharma that has become a refuge. This is a mind like a Garuda. The Garuda grabs dragons, etc., and grabs them by flapping its wings. Similarly, this mind, whatever belongs to it, is close to holding one side. If it is said that the Garuda grabs the dragon by flapping its wings, how can this be an example of holding one side? In the language of India, a wing is called Paksha (Sanskrit Devanagari: पक्षा, Sanskrit Romanization: pakṣa, Chinese literal meaning: wing), and direction is also called Paksha (Sanskrit Devanagari: पक्षा, Sanskrit Romanization: pakṣa, Chinese literal meaning: direction). Therefore, from the system of language, one word also has multiple meanings, the Garuda grabs the dragon because it wants to take it as its own. Becoming one side is also holding one side for the purpose of possessing something.