Tibetan
ག །ཆོས་དེ་འདི་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །མེད་པས་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་བརྟགས། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པར་ཀུན་ཤེས་ན། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་རྟོག་མེད། །ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་བརྗོད་པ་ནི། །ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ཀྱིས་བ་སྟན། །ཞེས་བྱའོ། །ཀླུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་བཟོད་པ་བསྐྱེད་པ་བྱས་ནས་ནི། །ཡོད་མིན་སྤྲིན་གྱི་གཟུགས་སྟོན་ཅིང༌། །ཆར་པའི་རྒྱུན་དག་རབ་འབེབས་པ། །དེ་དག་ནང་ན་མི་གནས་ཀྱང༌། །འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་རྒྱ་མཚོ་དང༌། །ཀླུང་དང་དུག་ཅན་ཡོངས་སུ་འགེངས། །སྔོན་གྱི་མཐའམ་ཕྱི་མའི་མཐའ། །ཆུ་ནི་འབྱུང་བར་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་དང་མཚུངས་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན། །རྩོམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསླབས་པ་རྣམས། །ལས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་བྱེད་ཀྱང༌། །ལས་དེ་འབྱུང་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །མཁས་པས་བྱིས་པ་རྨོངས་བྱེད་པའི། །རྒྱུ་འདི་མ་བྱུང་ཤེས་པས་ན། །བདེ་བ་མ་ཡིན་བདེན་སྣང་བས། །ཀླུ་ཡི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བ་སྟན། །ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཕགས་པ་ཀུན་ནས་སྒོའི་ལེའུའི་མདོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་བཤད་པ་འདི་ནི་འཁོར་མཆོག་སྟོན་པ་ཡིན་པར་རང་རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། གཟུགས་དང༌། མིང་གིས་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྐྱེད་ནུས་ཤིང་རྟོགས་པ་སྟོན་པའི་བཤད་པ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །སོགས་པ་འཁོར་དུ་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་དང༌། མ་མོ་དང༌། གཟའ་དང་རྒྱུ་སྐར་དང༌། ཤ་ཟ་དང་འདྲེ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་མང་པོར་འདུས་པར་ སྟོན་པ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལས། སྨོས་པ་རྣམས་འདིར་ཡང་འདུས་པར་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འཁོར་བ་སྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བརྒྱ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཚད་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བཟང་པོའོ། །དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བར་སེམས་པ་ནི་སེམས་དཔའ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ། །ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས། །གང་ཞིག་དེ་རྟོགས་འདོད་པ་དེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་འགྲོ་བའི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་དོན་ལ་སེམས་པས་ན་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ། །བློ་གྲོས་མི་གཡོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་བློ་གྲོས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མི་གཡོ་བས་བློ་གྲོས་མི་གཡོ་བའོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པའི་བདེན་པ་གཉིས་འདིའི་བློ་གྲོས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གི་ཡུལ་དུ་བྱེད་བྱེད་པས་ན་བློ་གྲོས་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །ཀུན་དུ་བློ་གྲོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་དུ་འདིའི་བློ་གྲོས་ཀུན་དུ་གནས་པས་ན་ཀུན་དུ་བློ་གྲོས་སོ། །བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིའི་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་པས་འཁོར་བའི་མཐའ་དང་མཉམ་པས་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་པའོ། །བློ་གྲོས་པདྨ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིའི་བློ་གྲོས་པདྨ་ལྟར་གནས་ཀྱི་ཉེས་པས་མི་གོས་པས་ན་བློ་གྲོས་པདྨའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིའི་བློ་གྲོས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་སྐྱེད་པས་ན་བློ་གྲོས་ཆེན་པོའོ། །བློ་གྲོས་ལྷ་རྫས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིའི་བློ་གྲོས་བུམ་པ་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་བློ་གྲོས་ལྷ་རྫས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བློ་གྲོས་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིའི་བློ་གྲོས་ནི་ཤེས་བྱ་སྣ་ཚོགས་པ་ལྟར་སྐྱེ་བས་ན་ བློ་གྲོས་སྣ་ཚོགས་སོ། །སོགས་པས་སྨོས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་བསྡུའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲོད་ཐོབ་པ་ཡང་ཅན་ཤ་སྟག་ཡིན་ཏེ། ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ནས་གཟུང་སྟེ། །མཐོང་དང་གོམས་པའི་ས་དག་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་གནས། །དེ་འདིར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚོགས། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་མི་ཕྱེད་པས་ན་དགེ་འདུན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་རྣམས། །བདུད་རྣམས་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཡིས་ཀྱང༌། །བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་མི་ཕྱེད་དེ། །དེ་ནས་དགེ་འདུན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རབ་ཏུ་ཡང་མང་བས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་གྲངས་ཀྱི་མི་རྟོགས་པས་སོ། །འོ་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་ཤེ་ན། འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་སྟོན་པས་དེ་དག་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པས་མ་འདུས་སོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་སྟོན་པའི་རྒྱུད་གཞན་ལས་ཀྱང་མི་སྨོས་པར་རིགས་ན་སྨོས་པ་ཡོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདི་ནི་རྩ་བའི་རྒྱུད་བཤད་མ་ཐག་ཏུ་གསུངས་པས། སྤྲུལ་པའི་སྐུས་དོན་མཛད་པའི་གང་ཡིན་པས། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ
Chinese
ག །法彼非有于此。（ཆོས་དེ་འདི་ལ་ཡོད་མ་ཡིན།） 以无故，一切皆遍计。（མེད་པས་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་བརྟགས།） 若知遍计为一切。（ཀུན་དུ་བརྟགས་པར་ཀུན་ཤེས་ན།） 自性之遍计则无。（ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་རྟོག་མེད།） 寂静禅定之宣说。（ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་བརྗོད་པ་ནི།） 以大腹之形象而指示。（ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ཀྱིས་བ་སྟན།） 是为之。（ཞེས་བྱའོ།） 名为龙者。（ཀླུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།） 既已生起不忍受。（མི་བཟོད་པ་བསྐྱེད་པ་བྱས་ནས་ནི།） 示现非有之云状。（ཡོད་མིན་སྤྲིན་གྱི་གཟུགས་སྟོན་ཅིང༌།） 善降雨水之流者。（ཆར་པའི་རྒྱུན་དག་རབ་འབེབས་པ།） 虽不住于彼等之中。（དེ་དག་ནང་ན་མི་གནས་ཀྱང༌།） 然于此赡部洲中。（འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་རྒྱ་མཚོ་དང༌།） 充满江河与毒物。（ཀླུང་དང་དུག་ཅན་ཡོངས་སུ་འགེངས།） 前际或后际。（སྔོན་གྱི་མཐའམ་ཕྱི་མའི་མཐའ།） 水之生起本非有。（ཆུ་ནི་འབྱུང་བར་ཡོད་མ་ཡིན།） 如彼一切诸有情。（དེ་དང་མཚུངས་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན།） 既已习学种种造作。（རྩོམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསླབས་པ་རྣམས།） 虽现种种之业力。（ལས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་བྱེད་ཀྱང༌།） 然彼业力本非有。（ལས་དེ་འབྱུང་བ་ཡོད་མ་ཡིན།） 智者以愚昧孩童之。（མཁས་པས་བྱིས་པ་རྨོངས་བྱེད་པའི།） 若知此因本不生。（རྒྱུ་འདི་མ་བྱུང་ཤེས་པས་ན།） 以非乐之真实显现。（བདེ་བ་མ་ཡིན་བདེན་སྣང་བས།） 指示为龙之禅定。（ཀླུ་ཡི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བ་སྟན།） 是为之。（ཞེས་བྱའོ།） 如是，此乃随学圣者一切门品之经所说，乃为宣说殊胜眷属，以各自之受用、形象与名号，能生解脱，乃为开示证悟之殊胜宣说也。 “等众眷属”者，乃谓空行母、母神、星曜、星宿、食肉者与鬼等，示现聚集极多之众。 是故，于将演说之大坛城中，所言之诸众亦应聚集于此。 今为指示出世间之眷属，有菩提萨埵摩诃萨埵百千俱胝那由他，如菩提萨埵摩诃萨埵无量慧等，如是宣说。 其中，菩提者，乃谓如实安住于法界自性，与无分别智之佛陀普贤相应者。 思择欲证悟彼者，即为萨埵。如是亦宣说毗卢遮那现证菩提等。 菩提乃虚空之体性。（བྱང་ཆུབ་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དེ།） 断除一切之遍计。（ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས།） 何者欲证悟彼者。（གང་ཞིག་དེ་རྟོགས་འདོད་པ་དེ།） 是名为菩提萨埵。（བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ།） 如是说。 彼即为利益众生之大集而发心，故名摩诃萨埵。 所谓“智慧不动摇”者，此乃智慧之法
English
ga. That dharma is not present here. Because of absence, everything is thoroughly conceived. If one knows that everything is thoroughly conceived, Then there is no thorough conception of inherent nature. The description of peaceful samadhi Is indicated by the form of a large belly. This is called. Regarding what is called "Naga," Having created intolerance, Showing the form of a non-existent cloud, Thoroughly pouring down streams of rain, Although they do not dwell within those, In this Jambudvipa, Filling the oceans, Rivers, and poisons completely. The beginning of the past or the end of the future, Water does not exist as an origin. All sentient beings similar to that, Those who have learned various compositions, Although they show various actions, That action does not exist as an origin. Because the wise know that this cause That makes children deluded has not arisen, With the true appearance of non-happiness, It is indicated as the samadhi of the Nagas. This is called. Thus, this explanation, following the Sutra of the Chapter of the All-Encompassing Door of the Noble One, is the supreme explanation that shows the supreme retinue, and through one's own enjoyment, form, and name, one is able to generate liberation and demonstrate realization. "And so forth, with many retinues" means showing the gathering of many such as dakinis, matrikas, planets and stars, flesh-eaters and demons. Therefore, it is appropriate that those mentioned are also gathered here from the great mandala that will be explained. Now, in order to establish the retinue that transcends the world, there are hundreds of thousands of millions of bodhisattvas, such as the bodhisattva mahasattva of immeasurable wisdom, and so forth are mentioned. Among them, "bodhi" is the all-goodness of the Buddha, the non-conceptual wisdom that is in accordance with the way things are, the inherent nature of the realm of dharma. "Sattva" is the mind that seeks to realize that. Thus, Vairochana's manifestation of enlightenment and so forth are also mentioned. Enlightenment is the nature of space, Abandoning all conceptions. Whoever desires to realize that, Is called a Bodhisattva. Thus it is said. That very one is called a Mahasattva because he thinks for the sake of the great assembly of beings. Regarding "unwavering wisdom," this is the wisdom of dharma.
Chinese
从法界不动的缘故，是智慧不动。智慧广大，是指以法界所遍布的二谛，此智慧在一刹那间作为对境，因此是智慧广大。普遍智慧，是指有多少众生，此智慧就普遍存在于多少众生中，因此是普遍智慧。智慧无边，是指此智慧无边，与轮回的边际相等，因此是智慧无边。智慧莲花，是指此智慧如莲花般安住，不被过失所染污，因此是智慧莲花。智慧广大，是指此智慧产生广大的果实，即佛陀本身，因此是智慧广大。智慧天物，是指此智慧能显现如贤瓶等事物，因此是智慧天物。菩萨摩诃萨的意思和前面一样。智慧种种，是指此智慧如种种所知境般产生，因此是智慧种种。等等所说的是指摄集其余的菩萨众。不退转菩萨的僧伽，是指获得暖位者都是纯粹的，从决择分开始。 在见道和修道地上。 哪些菩萨安住？ 他们在此是不退转之众。 如是说。因为那本身不可分割，所以是僧伽。如是说： 佛法僧众。 即使百千魔众。 百劫也不能分割。 因此称为僧伽。 如是说。无边无际者，是指极其众多，以至于凡夫无法用数字来衡量。那么，为什么没有提到声闻的僧伽呢？有些人说，因为这里只宣说大乘，他们不是法器，所以没有包括在内。如果是这样，那么在只宣说大乘的其他经典中，也应该不提，但实际上有提到。有些人说，这是在宣说根本续之后立即说的，因为是化身成就事业的，所以没有圣声闻的僧伽。
English
Because it does not move from the realm of reality, it is immovable wisdom. "Vast wisdom" means that this wisdom takes the two truths pervaded by the realm of reality as its object in a single instant, therefore it is vast wisdom. "Universal wisdom" means that as many sentient beings as there are, this wisdom universally abides in them, therefore it is universal wisdom. "Limitless wisdom" means that this wisdom is limitless and equal to the limits of samsara, therefore it is limitless wisdom. "Lotus wisdom" means that this wisdom abides like a lotus, unsoiled by faults, therefore it is lotus wisdom. "Great wisdom" means that this wisdom produces a great fruit, namely Buddhahood itself, therefore it is great wisdom. "Divine substance of wisdom" means that this wisdom manifests things like the auspicious vase, therefore it is the divine substance of wisdom. The meaning of "Bodhisattva Mahasattva" is the same as before. "Various wisdoms" means that this wisdom arises like various objects of knowledge, therefore it is various wisdoms. The "etc." refers to the collection of the remaining Bodhisattva assemblies. The Sangha of non-retrogressing Bodhisattvas refers to those who have attained the stage of heat, who are all pure, starting from the limbs of ascertainment. On the grounds of seeing and habituation. Which Bodhisattvas abide? They are the assembly of non-retrogression here. Thus it is said. Because that itself is indivisible, it is Sangha. As it is said: The Buddha, Dharma, and Sangha. Even hundreds of thousands of demons. Cannot be divided for hundreds of kalpas. Therefore it is called Sangha. Thus it is said. "Those without end" means that they are extremely numerous, so that ordinary people cannot comprehend their number. Then, why is the Sangha of Hearers not mentioned? Some say that because only the Great Vehicle is taught here, they are not vessels and therefore not included. If that is the case, then it would be reasonable not to mention them in other sutras that teach only the Great Vehicle, but in fact they are mentioned. Some say that this was said immediately after the root tantra was taught, and because it is the emanation body accomplishing the purpose, there is no Sangha of noble Hearers.