Tibetan
ཅད་ལས་འདས་པར་གྱུར་པས་ན། ཉོན་མོངས་དྲི་མ་ཀུན་ལས་འདས། །ཞེས་བྱའོ། །འདས་པ་དང༌། མ་འོངས་པ་དང༌། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་གསུམ་དུ་བརྟགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་རྣམས་ལས་འདས་པའི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ན། དུས་གསུམ་དུས་མེད་རྟོགས་པ་པོ། །ཞེས་བྱའོ། །གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བསྡམས་ཤིང་ལེགས་པར་འདུལ་བ་དང༌། ཉོན་མོངས་པའི་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ལ་དཔའ་བས་ཀླུ་ཆེན་པོ་སྟེ། སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་བསྡམས་པས་ཀླུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལུང་ལས་གསུང་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཀླུ་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བས་ན་ཀླུ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་མཛད་ཅིང་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་འབེབས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་ཀླུ་ཆེན་ པོ། །ཞེས་བྱ། །ཡོན་ཏན་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཐོད་དེ། ཤེ་ཁ་རའི་སྒྲ་མཐོན་པོའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོ་ཡིན་པས་ན། ཐོད་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོད་དོ། །ཡང་ན་ཡོན་ཏན་ཉིད་རྩེ་མོ་ཡིན་ཏེ། རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོ་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ནོར་བུའི་རྩེ་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ལས་རྣམ་གྲོལ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བའོ། །དེས་ན་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ལེགས་བར་བཞུགས་ཤིང་མི་གཡོ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་གྱུར་པས་ན། ནམ་མཁའི་ལམ་ལ་རབ་གནས་པ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་བ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་ལས་མི་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ལེགས་པར་བཞུགས་ན་ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད། ཉོན་མོངས་པ་མི་མངའ་ན་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པས་འདུལ་བར་ཡང་སྲིད་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་ན་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། དེ་བས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་འདྲ་པར་མཐོ་རིས་དང༌། བྱང་གྲོལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ལ་ཐབས་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བློ་གྲོས་ངན་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཡོ་བ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཔེའི་ཚུལ་གྱིས་ཉོ
Chinese
由于超越了一切，故称为：超越一切烦恼垢染。由于超越了过去、未来、现在三时所计度的烦恼垢染，是与虚空等同的法性之自性，故称为：通达三时无时者。为了调伏难调伏者，如理调伏、善调伏，且于烦恼战场上彻底得胜而英勇，故为大龙。如经中所说，由于一切行为皆调伏故称为龙。或者，由于与大龙相似，故为大龙。由于平息一切烦恼痛苦，且成为降下善说之法雨的因，故称为：一切有情之大龙。功德乃最胜，故为顶，因为是高声的“谢卡拉”之语。由于是彼等之顶端，故为顶髻者之顶髻。或者，功德本身即是顶端，乃是极至圆满者。彼等之顶端，乃是极度无垢之功德宝珠之顶端，故亦如是称之。从一切烦恼中解脱。称为：从一切烦恼中彻底解脱。因此，如虚空般远离一切障碍，且于无分别之法界，安住于一切佛之法性中，以不动的自性，也成为彼之自性，故称为：善住于虚空之道。这是为了调伏对无分别感到欢喜的有情而作的开示。如果于无分别之法界中，从一切障碍中彻底解脱，且以不动的自性安住于彼之自性中，那么如何能圆满成办一切有情之意乐？如果没有烦恼，或许还能以生等来调伏；如果没有分别，那么说法也不可能。因此，如同寡妇之子般，对于希求增上生与解脱者来说，将变得毫无方法。为了消除恶慧者们不一致的分别妄念，以譬喻的方式
English
Since it has transcended all, it is called: Transcending all afflictive defilements. Since it has transcended the afflictive defilements measured in the three times of past, future, and present, and is the nature of the Dharma-nature equal to space, it is called: Knower of the three times without time. In order to tame the difficult to tame, it is properly tamed, well tamed, and courageous in completely conquering the battlefield of afflictions, hence it is a great Naga. As stated in the scriptures, it is called a Naga because all actions are tamed. Or, because it is similar to a great Naga, it is a great Naga. Since it pacifies all afflictive sufferings and becomes the cause of raining down the Dharma-rain of good speech, it is called: Great Naga of all sentient beings. Merit is supreme, hence it is the crest, because it is the word of the loud "Shekhara". Since it is the crest of those, it is the crest of the crested ones. Or, merit itself is the crest, which is the ultimate perfection. The crest of those is the crest of the extremely immaculate jewel of merit, hence it is also called that. Liberation from all afflictions. Called: Completely liberated from all afflictions. Therefore, like space, it is free from all obscurations, and in the non-conceptual Dharma-realm, it abides well in the Dharma-nature of all Buddhas, and with its immutable nature, it also becomes its nature, hence it is called: Well abiding in the path of space. This is taught in order to tame sentient beings who rejoice in non-differentiation. If in the non-conceptual Dharma-realm, one is completely liberated from all obscurations, and with an immutable nature abides well in its nature, then how can one perfectly accomplish the intentions of all sentient beings? If there are no afflictions, perhaps one can still tame with birth and so on; if there is no conceptualization, then teaching the Dharma is also impossible. Therefore, like the son of a widow, for those who seek higher rebirth and liberation, there will be no method. In order to dispel the inconsistent conceptual thoughts of those with evil wisdom, in the manner of an example
Tibetan
ན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཆེན་པོ་འཆང༌། །ཁྱབ་བདག་རིན་ཆེན་ཀུན་གྱི་མཆོག །ཅེས་གསུངས་ཏེ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་བས་ཆེ་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང༌། གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་ཉིད་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་སྣང་བ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་མི་སྲིད་དེ། སྲིད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེར་བར་མི་ནུས་མོད་ཀྱི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་ཡིད་ལ་རེ་བའི་གསོལ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ དགོས་པ་དོན་སྟེར་བར་ནུས་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་དཔེར་བྱར་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་འདི་ལྟར། ཁྱབ་བདག་རིན་ཆེན་ཀུན་གྱི་མཆོག །ཅེས་བྱ་བས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔག་བསམ་ཤིང་ཆེན་རྒྱས་པ་སྟེ། །བུམ་པ་བཟང་པོ་ཆེ་བའི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དབ་གཅིག་གིས་ཀྱང་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་དཔེ་གཞན་གཉིས་པ་ལ་དོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དོན་རྟོགས་པ་ནི་བདག་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འགའ་ཞིག་ལས་ལ་ལ་ཞིག་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཡོད་པས་དཔེ་གཞན་དག་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ནུས་པ་མཆོག་དང་འབྲིང་དང་ཐམ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་སོ་སོར་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུས་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ནས་བརྩམས་ཏེ་དཔག་ཚད་སྟོང་གི་བར་དུ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ཡང་རང་གི་གྲིབ་མའི་ནང་དུ་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བུམ་པ་བཟང་པོ་ཡང་དེར་ལག་པ་ཆུད་པ་རྣམས་འདོད་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་ལ། མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ནི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དུ་མ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་འདི་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རེ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་པ་ལ་ཚད་མེད་པས་དཔག་བསམ་ཤིང་ཆེན་ནོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་གྲིབ་མ་དང་ལྡན་པས་ན་རྒྱས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པས་སོ། །ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་ལ་དགབ་པ་མེད་ཅིང་ཐམས་ཅད་པའི་ཁ་དང་ལྡན་པས་ན། བུམ་པ་བཟང་པོ་ཆེ་བའི་མཆོག །ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཀྱང་སེམས
Chinese
为了显示那些远离一切痛苦且没有分别念者也在行着利益一切众生的事业，所以说：“手持如意大宝，是遍主一切珍宝之胜。” 这是说，以周遍一切而广大，且是法界自性，无二之心性乃是如意大宝。正是它能圆满无余众生所希求之事，因为不可能有比外在显现的如意宝更殊胜的了。即使有，它也不能给予一切智等，但虽无分别念，却能满足心中祈愿的祈求者们的需求。仅此一点，外在的珍宝也能作为比喻。因此，像这样说“是遍主一切珍宝之胜”，就是作了区分。 “如意大树繁茂盛，贤瓶广大之殊胜”也是同样的道理。如果仅凭一个比喻就能领悟意义，那么另外两个比喻有什么用呢？领悟意义确实是真实的，但尽管如此，因为有些比喻比其他的更为著名，所以才展示了其他的比喻。或者，为了显示能力有胜、中、劣之分，所以才分别展示了比喻。也就是说，如意宝是从自己的方向开始，直至一千由旬的范围内，都能圆满那些众生所希求之事；如意树也是在自己的树荫之内的人们；贤瓶也能使手伸入其中的人们愿望圆满，而未伸入其中的人们则是它的功德。这无二无别的不可思议的法界如意宝，由于能无量无边地圆满一切众生的希望，所以是如意大树。由于具有周遍一切的树荫，所以是繁茂盛，因为没有任何法不是法界的自性，这是以理成立的。由于与虚空相同，没有遮蔽，且具有一切的口，所以说是“贤瓶广大之殊胜”。 这样，虽然没有分别念，却以外在无有遮蔽的自性而存在的心。
English
In order to show that those who are free from all suffering and have no conceptualization are also engaged in the work of benefiting all sentient beings, it is said: "Holding the great wish-fulfilling jewel, it is the supreme of all precious lords." This means that the nature of mind, which is all-pervasive and vast, and is the nature of the Dharmadhatu, is the great wish-fulfilling jewel. It is precisely this that fulfills the wishes of all sentient beings without exception, because it is impossible to have anything more supreme than the external appearance of the wish-fulfilling jewel. Even if there is, it cannot bestow omniscience, etc., but although there is no conceptualization, it can satisfy the needs of those who pray with hope in their hearts. To that extent, external precious jewels can also be used as metaphors. Therefore, saying "It is the supreme of all precious lords" in this way makes a distinction. "The great wish-fulfilling tree is luxuriant, the excellent vase is the supreme of the vast" is also the same principle. If the meaning can be understood with just one metaphor, then what is the use of the other two metaphors? Understanding the meaning is indeed true, but nevertheless, because some metaphors are more famous than others, other metaphors are shown. Or, in order to show that there are superior, medium, and inferior abilities, metaphors are shown separately. That is to say, the wish-fulfilling jewel starts from its own direction and fulfills the wishes of those who are within a thousand yojanas; the wish-fulfilling tree is also for those who are within its own shade; the excellent vase also fulfills the wishes of those who reach their hands into it, while those who do not reach in are its qualities. This non-dual and inconceivable Dharmadhatu wish-fulfilling jewel, because it can fulfill the hopes of all sentient beings immeasurably, is the great wish-fulfilling tree. Because it has an all-pervasive shade, it is luxuriant, because there is no dharma that is not the nature of the Dharmadhatu, this is established by reason. Because it is the same as space, without obscuration, and has all mouths, it is said to be "the excellent vase is the supreme of the vast." In this way, although there is no conceptualization, the mind exists as the nature of being outwardly unobscured.