Tibetan
་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པར་སྨྲ་བའི་འདོད་བ་བསལ་བ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་འདོད་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་ནས། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའོ། །གང་གིས་མཐོང་བ་སྟེ། །གང་གིས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །དབུ་མའི་དོན་གྱི་རྗེས་འབྲངས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། མུ་བཞི་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ནོར་ལྡན་དེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པའོ། །དེ་ཡང་ཆད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་རིགས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རང་རིག་བའོ། །གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ལུས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཉིད་དེ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན། མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན། །བླ་མ་དམ་པའི་ཞབས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་རིག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་དབུ་མར་བསྡུས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྙེད་སྒྲོ་བཏགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྙེད་སྒྲོ་བཏགས་པས་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་དོན་མ་ལུས་བ་མེད་བའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དེ་དབུ་མའི་དོན་ཡང་ན། འདི་ལྟ་བུའི་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྗེས་བདེན་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཤིང་བརྟགས་པ་ཡོད་ལ། འདིར་ནི་མེད་དེ། དེ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་བ་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་མཐའ་ཡད་སྒྲོ་བཏགས་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཞེན་བ་སེལ་བའི་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལྟ་ཞོག་རྣམ་པ་མེད་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང༌། རྣམ་པར་རིག་པར་སྨྲ་བའི་བརྟགས་བ་ཉིད་ནི་ཡོད་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དབུ་མའི་དོན་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པ་སྟེ། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །འོན་ཀྱང་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བས་ནི་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་ལ། མ་རིག་བའི་དབང་གིས་སྣང་བ་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་ཏེ། དེ་ཉིད་རང་རིག་ཏུ་འཛིན་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་ལ་ཚོར་བ་ འཛིན་པ་ནི་གསལ་བ་ཉིད་དེ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱང་འདི་ལྟར་འདོད་དེ། རྗེས་ཐོགས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་གནས་མེད་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང༌། ཁྱེད་
Chinese
是也。现在是为了遣除唯识宗的观点和遮止断见宗的观点，故说“谁见如是性”等。如是性是真实的边际，谁所见？谁所现证？即是随顺中观之义，即是远离四边。彼具财富者，即是证悟真如者。若问：彼亦将成断灭耶？答：非也，所谓“族性”，即是自证。凡是所有分别念皆已完全断除者，即是现量亲身体验真如者。如是具有二谛体性，远离二边，空性与大悲无别，智慧与方便的自性。上师圣者的足下恩德，应当体验且如实了知。为了显示彼义已摄集中观，故说“所有增益”等。因为所有增益所生的执著之义，皆已无余灭尽。彼一切皆无，彼亦是中观之义耶？若问：如此无有增益，亦是唯识宗所许耶？答：为此故说“一切皆于”等。彼唯识宗于后仍有真实增益与分别，而此处则无，因为于此一切增益皆已灭尽之故。此乃极善显示如幻之边亦是增益。如何耶？如云“由一切分别念遣除显现执著”之体性，暂且观待无有相状之增益，及唯识宗所许之分别念之故。是故中观之义是无有增益，远离戏论。然则此有差别，谓唯识宗则有暂且显示不分别之识实有，由无明之力而有显现，如是不分别之心，彼即是执持为自证之故。后之觉受执持是明了性。设若汝亦如是许，谓后得时一切分别念皆有耶？答：非也，纵然是无住，然汝
English
It is so. Now, in order to dispel the views of the Mind-Only school and to refute the views of nihilism, it is said, "Whoever sees suchness," and so on. Suchness is the ultimate limit of truth. By whom is it seen? By whom is it directly realized? It is following the meaning of the Middle Way, which is freedom from the four extremes. That wealthy one is the one who realizes suchness. If asked, "Will that also become annihilation?" The answer is no, what is called "lineage" is self-awareness. Whoever has completely abandoned all conceptual thoughts is the one who directly experiences suchness. Such is the nature of the two truths, free from the two extremes, emptiness and compassion are inseparable, the nature of wisdom and skillful means. The kindness of the feet of the holy guru should be experienced and truly known. In order to show that this meaning has been summarized in the Middle Way, it is said, "All superimpositions," and so on. Because all the meanings of clinging that arise from superimpositions are completely extinguished without remainder. If all of that is absent, is that also the meaning of the Middle Way? If asked, "Is such absence of superimposition also accepted by the Mind-Only school?" The answer is, for this reason, it is said, "Everything is in," and so on. In that Mind-Only school, there is still real superimposition and conceptualization afterwards, but here there is not, because all superimpositions have been extinguished here. This is an excellent demonstration that even the extreme of illusion is a superimposition. How so? As it says, "By all conceptual thoughts, the clinging to appearances is dispelled," the nature of which, for the time being, depends on the superimposition of no characteristics, and the conceptual thoughts accepted by the Mind-Only school. Therefore, the meaning of the Middle Way is the absence of superimposition, freedom from elaboration. However, there is this difference: the Mind-Only school has a mind that temporarily shows non-conceptual consciousness as truly existing, and appearances arise from the power of ignorance, such a non-conceptual mind, which is held to be self-aware. The subsequent feeling of holding is clarity. If you also agree in this way, saying that all conceptual thoughts are present at the time of subsequent attainment? The answer is no, even if it is non-abiding, then you
Tibetan
སེམས་ཅན་གྱི་དོར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་སོ། །དེས་ན་དེ་ལ་སེལ་བ་དང༌། གྲུབ་པ་གང་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་དངོས་པོ་སྣང་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་དང་ཤེས་བྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། དེ་ཡང་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱར་སྒྲོ་བཏགས་བས་སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་འགྲོ་བའོ་སྙམ་ན་ཡང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ན་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། རྟོག་པ་མེད་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་མི་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ན་ཡང་ངོ༌། །དེ་ཡང༌། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཞན་དག་ནས་ཀྱང༌། །སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད། །མྱ་ངན་འདས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན། ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་ཀུན་སྔོན་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་བའི་ངོ་བོ་རྟོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་རྟོགས་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་དེ་ལྟར་ཕྱིས། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡིད་སངས་རྒྱས། །ཞེས་བསྟན་པ་དང༌། གཞན་དག་ལས་ཀྱང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྟོག་པ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་འཁོར་བར་འདོར་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་པའི། །ཆོས་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ལ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་བ་རྒྱས་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་སྔར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མངོན་པར་ཞེན་བའི་བློ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནས་མེད་དོ། །དེ་ཡང༌། ཆོས་འདི་དག་ནི་མྱ་ངན་འདས། །རྨོངས་བས་འཁོར་བའི་རྣམ་པ་ཅན། །ཞེས་བསྟན་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྨོངས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ལྷག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །དེ་ བཞིན་དུ་གཞན་དག་ནས་ཀྱང༌། མདའ་བསྣུན་གྱིས་སྨྲས་སྒོམ་པ་དག །ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་དེ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྟོག་བ་དེ་ལྟར་མིན། །ཞེས་བའོ། །དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། །རྣམ་པར་རིག་ནས་འགྲོ་བ་ལ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྟོན་པ་ནི། །མ་སྐྱེས་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་བློ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། ཡོད་བ་དང་མེད་པ་ལ་སྐྱེས་པར་མི་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མ་སྐྱེས་པར་བློ་མངོན་སུམ་དུ་
Chinese
对于有情，是世俗的名称。因此，对于它，存在着需要去除的和需要成立的，这是不存在的意思。如果是这样，那么如何才能知道极其明显的事物显现呢？因此，说了知者和所知等。也就是说，如果认为具有空性的自性是行者，那也是因为与分别念相连，也并非与分别念和无分别念不同。那又是怎样的呢？就像不了解所有显现都是那样的，了解那样的真实性也是一样。也就是：此中无有任何需去除，亦无任何需安立。以真实看待真实，见真实则得解脱。这是所说的。像那样从其他地方也说：完全了知有，即名为寂灭。这是所指示的。或者，如是彼如是，一切先已然。这指的是，就像不了解俱生之自性一样，要知道一切行者都如是证悟真实性之自性。如是说：如是先前如是后，于如是性意开悟。这是所指示的。从其他地方也说：一切法皆是俱生之分别念，因此不会舍弃其轮转。就像这样。诸佛不住于，如是未生之法性。等等广说。然而，区别在于：就像先前取和能取的显现执着之意，之后就不存在了。也就是：此等诸法是寂灭，以愚昧而有轮回之相。这是所指示的。像这样，愚昧是对取和能取更加显现执着。同样，从其他地方也说：以箭射击而说禅修，如是彼如是，如是分别念不如是。像这样。如是行者以智慧，如实了知诸行者，如实示现诸行者，何为未生之行者意。等等说，对于存在和不存在，不应生起等等。因为行者未生，所以意显现为
English
For sentient beings, it is a conventional term. Therefore, for it, there are things to be removed and things to be established, which means it does not exist. If so, how can one know the appearance of extremely clear things? Therefore, it is said that the knower and the known, etc. That is, if one thinks that the nature of emptiness is the goer, it is also because it is connected with discrimination, and it is no different from discrimination and non-discrimination. What is it like? Just as not knowing that all appearances are like that, knowing that suchness is also the same. That is: There is nothing to be removed here, nor is there anything to be established. Look at the truth with truth, and be liberated when you see the truth. This is what is said. Like that, from other places it is also said: Completely knowing existence is called nirvana. This is what is indicated. Or, as it is, so it is, everything is already there. This refers to, just as not understanding the nature of co-emergence, one should know that all goers are like that, realizing the nature of suchness. As it is said: As it was before, so it is later, the mind is enlightened in suchness. This is what is indicated. From other places it is also said: All dharmas are the discrimination of co-emergence, therefore it will not abandon its cycle. Just like this. The Buddhas do not abide in, such unborn dharma nature. And so on, it is widely said. However, the difference is: just like the mind of manifest clinging to the taker and the taken before, it does not exist later. That is: These dharmas are nirvana, with the appearance of samsara due to ignorance. This is what is indicated. Like this, ignorance is more manifest clinging to the taker and the taken. Similarly, from other places it is also said: Meditation is spoken by shooting arrows, as it is, so it is, as it is discrimination, so it is not. Like this. Thus, the goer with wisdom, truly knowing all goers, truly showing all goers, what is the mind of the unborn goer. And so on, it is said that it is not appropriate to arise for existence and non-existence, etc. Because the goer is unborn, the mind appears as