Tibetan
་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྲིད་དང་ཞི་བ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་འཁོར་བ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོལ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དབྱེ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དེ་གཉི་གས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། །ཇི་སྐད་དུ། ཡང་དག་མ་མཐོང་འཇིག་རྟེན་དང༌། །མྱ་ངན་འདས་ པར་རློམ་སེམས་ཏེ། །ཡང་དག་མཐོང་བ་འཇིག་རྟེན་དང༌། མྱ་ངན་འདས་པ་རློམ་སེམས་མེད། །ཅེས་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བཤད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་ཏེ་གཏན་ཚིགས་གང་གི་ཕྱིར་རོ། །འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲོ་བཏགས་པ་པ་དང་བྲལ་རྟག་ཏུ་སྟེང་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་ལ་ཞེས་ཏེ། སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་ལས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང༌། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཆོས་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཡེ་ནས་གནས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྒྲོ་བཏགས་པའི་རྣམ་པ་ཅི་གཞུང་ཚུགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། སེམས་ལས་གཞན་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ལས་གཞན་ང་རྒྱལ་གྱི་རྐྱེན་བདག་དང་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སོ། །དེའི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་བདག་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་དབང་གིས་སེམས་དེ་ལ་བཏགས་ཏེ། དེ་ལས་ལོག་པའི་རྒྱུ་བ་དང་མི་རྒྱུ་བའི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་སྟེ་དེ་ཐ་དད་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་སེམས་དེ་ལས་གཞན་ན་ཡོད་པ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ང་རྒྱལ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ཞེས་སོ། །དེ་ནི་སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་ཐ་མི་དད་པར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཞེས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་གང་ཞིག་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ་སྟེ་དེ་རྟོགས་ན་དེའི་རྟོག་པའི་གཞི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་གྲུབ། ལུང་དང་རིགས་པས་དཔྱད་ན་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་མི་འགོག་གོ །དེ་བས་ཐམས་ཅད་ཅེས་ཏེ་སྲིད་པ་དང་ཞི་བའོ། །དབྱེར་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པར་དབྱེར་མེད་པར་བྱས་ཤིང་ཐ་དད་པ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན། དངོས་གཅིག་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། །དངོས་ཀུན་དངོས་པོ་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད། །གང་གི་དངོས་གཅིག་དེ་བཞིན་ཉིད་ མཐོང་ན། །དེ་ཡིས་དངོས་ཀུན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མཐོང༌། །ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང༌། ཀུན་རྫོབ་དག་ནི་མ་རྟོགས་པར། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དམིགས་མི་འགྱུར། །ཀུན་རྫོབ་སྟོང་པ་ཉིད་གསུངས་ཏེ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་གསུངས། ཞེས་པ་དང༌། འཕགས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས་ཀྱང༌། ཀཽ་ཤི་ཀ་འཛམ་བུ་གླིང་ན་ཤིང་སྣ་ཚོགས་པ། ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྐྱེས་ཀྱང་གྲིབ་མ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་དེ་གྲིབ་མ་གྲིབ་མ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ད་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཁ་ཅིག་ཅེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཁ་ཅིག་གཞན་དུ་ཞེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁ་ཅིག་སེམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱུས་ཐ་དད་པར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་གོང་མའི་རིམ་པས་གཟུང་བ་དང་འབྲེལ་བ་དང༌། འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གང་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཁོ་ནའོ། །མདོ་ལས་ཀྱང༌། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་འཁྲུལ་པ་གང་གཉིས་ཏེ། །ཁ་ཅིག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་ཅིང་རྫས་ཉིད་དུ་སེམས་པ་དང༌། དེ་ལས་གཞན་པའི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་སྣང་བར་སེམས་སོ། །དང་པོ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་སུ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ་འདིར་མ་བཤད་དོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ལྷའི་བུའི་སེམས་ཙམ་མོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་ངེས་པར་ལེགས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་འདོད་པས་སེམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། སྔར་བཞིན་མེད་དེ་རྣམ་རིག་མེད། །དངོས་པོ་ཡང་མེད་ཀུན་གཞི་མེད། །རོ་དང་འདྲ་བའི་མི་མཁས་པ། །ངན་རྟོག་ རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཉིས་པར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་ཆོས་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་རྒྱུད་ལས། མདོར་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ནི། །སངས་རྒྱས་ལྔར་ནི་རབ་ཏུ་བརྟག །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་འཁྲུལ་པ་སྟེ། འཁོར་བ་དེ་ཐག་པའི་སྦྲུལ་ལྟར་སྣང་བ་ལ་མེད་པ་ཞེས་གོང་དུ་བསྟན་ཏོ། །དཔལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། གསང་བའི་བདག་པོ་ཐག་པའི་སྤྲུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་རབ་རིབ་སྤངས་ཏེ་ཐག་པར་མཐོང་ན་དོན་གཞན་མེད་དོ། །གསང་བའི་བདག་པོ་དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ངས་བསྟན་པའི་ལམ་ལ་གཞོལ་ཞིང་བག་ཆགས་དེ་བཟློག་ན་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་ཞིང་གཞན་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའོ། །དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་དུ་བསྟན་ནས། དེ་ཉིད་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཡང་བཀག་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་གསུངས་པ། དད་དང་ཞེས་པ་ནི། ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པས་སེམས་དད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ། །དེ་རྣམས་དག་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་མ་བརྗེད་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་རྣམ་པར་དག་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་བཞི་སྟེ་སྒོ་སྲུང་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འཛིན་ཅིང་འཇུག་པས་ན་སྒོའོ། །དེའི་བདག་པོར་དགུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཐུ་མི་ཉམས་པར་སྲུང་ཞིང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་འགོག་ཅིང་བསྲུང་བར་གྱུར་པས་ན་སྒོ་སྲུང་སྟེ། དེ་ཉིད་སེམས་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ ཅེས་པ་ནི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པའོ། །དེ་རྣམ་པར་དག་པས་ཐམས་ཅད་ཡུལ་དུ་སྣང་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་དྲུག་ཏུ་སྣང་བ་སྟེ་དེ་ཉིད་སེམས་སོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་ཞེས་པ་ནི་གཟུང་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ཏེ་དེའི་དགའ་བ་ནི་མཆོག་གི་བདེ་བའོ། །དེའི་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་མོའི་ཚོགས་ཏེ་བཞིའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་མཆོག་གི་དགའ་བའི་དུས་ན་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་ཀུན་ཁྱབ་པ་དང་དོན་མི་གཏོང་བ་དང་མི་ཤིགས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན། ར་ཏི་ཤིན་ཏུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས།
Chinese
“ཉིད་ཀྱིས་ནི་”的意思是空性。“有”和“寂”指的是轮回和涅槃。也就是说，空性舍弃轮回而寻求涅槃，这样的区分是没有的，因为二者皆空。如是说：“未见真谛，则执著世间与涅槃；见真谛，则不执著世间与涅槃。”这是圣者龙树所说。世尊也曾广说，普通凡夫的清净和如来的清净，于此无二，不可作二，非异非一。这是为什么呢？因为什么？即因为什么理由呢？因为远离执着等一切戏论，恒常，于一切时，于一切，即对于有和涅槃，远离一切戏论的法性成立的缘故，所以没有分别。《圣楞伽经》中说：“如来出世也好，不出世也好，诸法的法性、法的体性、法的不变性，本来就是存在的。”戏论的相状难道不是立宗吗？“心外”指的是心外，我慢的因，我和所取的分别等任何都没有。其意义是这样的，因为没有我等，所以安立于心，从那之上，显现出流转和不流转的各种事物，虽然显现为各不相同，但并不是在心之外存在，那本身就是我慢的对境。这是为了将有和寂归纳为无二无别。所谓“何为体性”，即世俗何为体性，胜义谛，如果证悟了它，那么它的证悟之基，世俗的自性为什么会成为实有呢？如果以教理和正理来观察，因为体性本身是不可得的。然而，水月等的显现是不遮止的。因此，一切，即有和寂。无别，即胜义谛中已作无别，没有差别，所以一切都是无别性。因此，一物是万物的自性，万物是一
English
"ཉིད་ཀྱིས་ནི་" means emptiness. "Existence" and "peace" refer to samsara and nirvana. That is to say, there is no such distinction as emptiness abandoning samsara and seeking nirvana, because both are empty. As it is said: "Not seeing the truth, one clings to the world and nirvana; seeing the truth, one does not cling to the world and nirvana." This was said by the Holy Nagarjuna. The Blessed One also extensively taught that the purity of ordinary beings and the purity of the Tathagatas are not two, cannot be made two, are neither different nor the same. Why is that? Because of what? That is, for what reason? Because it is free from clinging and all elaborations, constantly, at all times, to all, that is, to existence and nirvana, because the nature of reality free from all elaborations is established, therefore there is no distinction. In the Holy Lankavatara Sutra it says: "Whether the Tathagatas appear or do not appear, the nature of phenomena, the essence of reality, the unchanging nature of reality, is always present." Isn't the aspect of elaboration the establishment of a thesis? "Other than mind" refers to other than mind, the cause of pride, the distinction of self and object, etc., does not exist at all. Its meaning is like this, because there is no self, etc., therefore it is established in the mind, and from that, various things that flow and do not flow appear, although they appear to be different, they do not exist outside the mind, that itself is the object of pride. This is in order to summarize existence and peace as non-dual. What is "what is the essence," that is, what is the essence of conventional truth, the ultimate truth, if it is realized, then why would the basis of its realization, the nature of conventional truth, become real? If examined by scripture and reason, because the essence itself is unattainable. However, the appearance of water moons, etc., is not prohibited. Therefore, all, that is, existence and peace. Non-different, that is, non-different in the ultimate truth, there is no difference, so all is non-differentiated nature. Therefore, one thing is the nature of all things, all things are one
Chinese
是“证悟一法之实性，即能证悟一切法之实性”所说。圣者龙树菩萨也说：“若未证悟世俗谛，则不能证悟真如。宣说世俗即是空性，空性即是世俗。”《圣八千颂》中也说：“乔尸迦，在此赡部洲，树木种类繁多，枝干等也种类繁多，但树荫却没有差别，都叫做树荫。一切法的自性也是一样的，即是空性。”等等。现在为了总结这些，所以说“有者”等等。“有者”是指事物本身，即色等等。这是对境的分别念。“有者于他处”是指眼等识，有者在心中分别念。“分别念”是指以我慢为因而各不相同。它也与上述次第的所取相关联，并且与能取相分离，因此，由于既非所取也非能取，所以一切唯是心。经中也说：“诸位佛子，此三界唯是心。”对此有两种错觉：有者认为在胜义中是真实存在的，并认为是实有；与此相反，有者认为在世俗中显现为二元对立。第一种观点是不合理的，因为识是无自性的。这一点在龙树菩萨等的《中观论》中已详细阐述，此处不再赘述。《无生经》中说：“一切法皆是天子之心，而其本身也是无自性的。”因此，想要进入安乐之城，必须了知心是世俗谛。《圣楞伽经》中说：“如前无有，亦无识，亦无事物，亦无阿赖耶识。如尸体般的无知者，被恶分别所迷惑。”等等。第二种观点也是不合理的，因为没有轮回之法。为什么呢？因为在根本续中说：“总之，五蕴应被视为五佛。”等等。
English
It is said that "realizing the reality of one dharma, one can realize the reality of all dharmas." The venerable Nagarjuna also said, "Without realizing the conventional truth, one cannot realize suchness. The conventional is said to be emptiness, and emptiness is said to be the conventional." In the Holy Eight Thousand Verse Prajnaparamita Sutra, it is also said, "Kausika, in this Jambudvipa, there are various kinds of trees, and various kinds of branches and so on, but there is no difference in the shade, and it is called shade. The nature of all dharmas is also the same, that is, emptiness." And so on. Now, in order to conclude these, it says "some" and so on. "Some" refers to things themselves, such as form and so on. This is the conceptualization of objects. "Some elsewhere" refers to the consciousness of the eye and so on, and some conceptualize it in the mind. "Conceptualization" refers to being different due to the cause of pride. It is also related to the grasped object in the above order, and is separated from the grasper. Therefore, since it is neither the grasped nor the grasper, everything is only mind. The sutra also says, "O sons of the Victorious Ones, these three realms are only mind." There are two confusions about this: some think that it is truly existent in the ultimate sense, and think that it is substantial; on the contrary, some think that it appears as duality in the conventional sense. The first view is unreasonable, because consciousness is without self-nature. This has been explained in detail in the Madhyamaka treatises by the venerable Nagarjuna and others, and will not be repeated here. The Sutra of No Birth says, "All dharmas are only the mind of the son of the gods, and it itself is also without self-nature." Therefore, if you want to enter the city of bliss, you must know that the mind is the conventional truth. The Holy Lankavatara Sutra says, "As before, there is no consciousness, no things, and no alaya consciousness. Ignorant people like corpses are deluded by evil discriminations." And so on. The second view is also unreasonable, because there is no dharma of samsara. Why? Because in the root tantra it says, "In short, the five aggregates should be regarded as the five Buddhas." And so on.
Chinese
又，对于分别等，误认为色等。轮回如绳子的蛇一样显现，实际上并不存在，如前所述。吉祥智慧金刚所著《总集》中说：秘密主，绳子的蛇是什么，那是不存在的。然而，如果去除眼翳，看到绳子，就没有其他意义了。秘密主，同样，对于分别等，误认为色等。然而，说是“然而”，是因为习气。有些人遵循我所指示的道路，如果消除习气，就会看到常等，而不会注意到其他任何事物，如是说。因此，涅槃是唯一的，这是结论。如前所述，通过理证，与色等分离，从而显示一切唯心。并且，也遮止了对它的错误认识，因为它本身也只是坛城轮的形态，所以这样说。所谓“信”，是指对业果、真谛和三宝生起真实的信心，从而使心生起信仰。精进是指心对善法生起欢喜。这些清净，以及同样不忘失所熟悉的事物本身，即是心的显现。三摩地是对所观察的事物一心专注。这些清净，依次是阎魔敌等四位，即是门守护的清净。忆念近住等持有并进入菩提心的特征，因此是门。作为它们的主人，守护着勾召等功德的力量不衰退，并且阻止和守护愚痴等生起的门，因此是门守护，它本身就是心。智慧是指由理智所生，即了知色等只是假立的。这些清净，显示一切皆为境，即显现为色等六位天女，它本身就是心。所谓“无相”，是指舍弃能取等，它的喜乐是至上的安乐。它的清净是眼母等四位天女的集合。它本身在至上喜乐之时，是无分别、遍一切处、不舍弃意义和不可摧毁的。因此，拉谛极其圆满受用。