Tibetan
ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ལུས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཉིད་ལུས་ཅན་ཡིན་ལ་དེ་ནི་འདི་ལ་ཡོད་ པ་ཁོ་ནའོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་བསྙོན་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དུབ་པའི་ལུས་ཇི་སྲིད་ཆུ་བུར་ཞུགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཁྱབ་པའི་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ནི་ཡུལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ལུས་བཞིན་དུ་དེ་ལས་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་སུན་དབྱུང་བ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སུན་དབྱུང་བ་ལྷུར་མ་བྱས་སོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ནི་བསྙོན་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་ནན་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་མ་གྲུབ་ན་དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། མེད་པ་ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་ཏེ། །ཡོད་པ་མེད་པའི་ཟླས་དྲངས་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་མེད་པ་མི་བརྗོད་ན། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་རྟག་གོ །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བདག་ཉིད་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་མེད་པ་དག་ལས་གཞན་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞི་གང་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་གཞན་ནི་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་མཐའ་བཞི་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ནར་དེ་ཁོ་ན་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་རྟག་ཏུ་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་ཡིན། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཇི་ལྟ
Chinese
而且，识也是有身之物。具有周遍所缘之相的这个识是有身之物，而且它仅仅存在于此。领受安乐等显现，也是不可否认的。例如，疲惫的身体一旦浸入水中，就能体验到遍布全身的安乐。像这样，也不是不周遍所缘，因为身体也同样如此。如果周遍所缘，那么就像身体一样，因此它是有身之物。因此，以其他方式，识无相也是没有超出驳斥外境的范畴，所以论师没有特意去驳斥它，应当这样理解。因此，识也不是可以称为“有”的事物，这个观点是成立的。那么，因为识和所知都不存在，所以会变成仅仅是无的自性吗？不是的。识在世俗中是存在的，因为世俗是不可否认的。如果因为遮止了有，就必然产生无吗？不是的。因为无是以有为先导的，如果没有成立有，那么无也不会成立。如是说：无由有之伴侣牵引，有由无之伴侣牵引。因此若不言说无，则有亦不成恒常。这样说的。也不是有和无二者的自性，因为有和无是相违的。也不是有和无之外的，既非二者又非非二者的体性，因为对于任何一个作为基础的事物来说，成为外在的他者是不合理的。那么，难道会变成没有任何一个真如存在吗？难道这个不是真如吗？例如，称之为远离真如。因此，识是从四边戏论中必定解脱而显现的。唯有如此，才是真如，无有真如，才是证悟的真如，这个观点是成立的。如果真是这样，那么那时因为恒常是恒常的，怎么会有轮回呢？因为它不存在，
English
Moreover, consciousness is also something embodied. This consciousness, which has the aspect of pervading its object, is something embodied, and it exists only in this. The experience of clarity, such as pleasure, is also undeniable. For example, when a tired body is immersed in water, one experiences pervasive pleasure. In that state, it is not that it does not pervade the object, because the body is also like that. If it pervades the object, then like the body, it is something embodied. Therefore, in another way, the aspectless consciousness is also not beyond the refutation of external objects, so the teacher did not specifically refute it, it should be understood. Therefore, the statement that consciousness is not something to be called "existent" is established. Then, since consciousness and knowable things do not exist, will it become merely the nature of non-existence? No, it is not. Consciousness exists conventionally, because the conventional is undeniable. If non-existence necessarily arises because existence is negated? No, it is not. Because non-existence is preceded by existence, if existence is not established, then non-existence will not be established either. As it is said: Non-existence is led by the companion of existence, existence is led by the companion of non-existence. Therefore, if non-existence is not spoken of, then existence will not be constant. It is said like that. It is also not the nature of both existence and non-existence, because existence and non-existence are contradictory. It is also not the nature of something other than existence and non-existence, which is neither both nor not both, because it is unreasonable for anything that serves as a basis to become an external other. Then, will it become that there is no suchness at all? Is this not suchness? For example, it is called being separated from suchness. Therefore, consciousness appears as being definitely liberated from the four extremes. Only in that way is it suchness, the absence of suchness, is the suchness of realization, this view is established. If that is the case, then at that time, since permanence is permanent, how can there be samsara? Because it does not exist,
Tibetan
ར་འགྱུར་ཞེས་དོགས་པ་ལ་བརྗོད་པ་ནི། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་སེམས་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོས་ནི་འཁོར་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ་བདག་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་ལ་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཙམ་གྱིས་མཐར་ཐུག་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཐར་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྟོག་པ་སྦྱང་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ཐ་མལ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་རང་བཞིན་ཙམ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་མ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར། །རྟོག་པའང་རང་རིག་ལ་མི་འདོད། །ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་རང་གི་རང་བཞིན་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང༌། མྱ་ངན་འདས་དང་སྲིད་པ་ཉིད། །གཉིས་པོ་འདི་ནི་ཡོད་མིན་ཏེ། །སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད། །མྱ་ངན་འདས་པ་འཁོར་བ་ལས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ཏེ། །འཁོར་བ་མྱ་ངན་འདས་པ་ལས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཏེ་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་དག་ལ་དབྱེ་བ་མེད་ན་འོ་ན་ཇི་ལྟར། གང་ཕྱིར་གཟུགས་སོགས་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ། །ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དོན་དུ་མའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ །དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མེད་ན་སྦྱོར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཞི་བ་དང་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་སྣང་བ་རང་ བཞིན་གྱིས་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཐ་དད་པའི་དོན་བདེན་པ་ཡིན་ན་བ
Chinese
对于名为“若转变”的疑惑所说的是，这是指“于此”等等。远离四边的此心本身，将我等执着于我的分别念流之体性即是轮回之相，而从执着我等之中返回，仅以无我之自性最终了知，即是完全清净，也就是解脱。在此，也说了应当努力修习分别念。如此，对于外境之义特别执着的分别念，因为是与错乱相伴随的缘故，与有相顺应，是凡庸者。安住于仅仅是其自性，因为无分别且无错乱的缘故，现量之自性是完全清净的。如是说：“因为于义分别的缘故，分别念也不认可自证。”如是所说。因此，分别念也不分别自己的自性，因此，本体上一切法都是完全清净的。所说的那就是“于此”等等。其后，龙树论师也说：“涅槃与有，此二者皆非有，完全了知有，即说为涅槃。涅槃与轮回，丝毫差别亦无有，轮回与涅槃，丝毫差别亦无有。”如是说。那么，如果在那之中，有与寂灭的自性没有差别，那么如何呢？因为远离色等形象，对于一切，是指说“于一切”等等。据说一切之语是众多意义的对境。而且，如果没有差别，则不应连结，为了迎接这样的疑惑而说的是，“一切本身”等等。世俗中，寂灭与有等确实是有差别的，因此，从世俗的显现事物自性上普遍分别的任何事物之外的一切，什么也没有，一切之语是分别念所增益的对境。因此，对于成为如此的一切，如果具有真实性的差别之义是真实的，那么
English
The statement addressing the doubt called "If it changes" is, this refers to "in this" and so forth. This very mind, free from the four extremes, the nature of the stream of discursive thoughts that clings to self and so on, is the aspect of samsara. Reversing from clinging to self and so on, merely through the nature of selflessness, ultimately knowing, is complete purification, which is liberation. Here, it is also said that one should strive to cultivate discursive thoughts. Thus, discursive thoughts that are particularly attached to external objects are ordinary because they are accompanied by delusion and conform to existence. Abiding merely in its own nature, because it is without thought and without error, the nature of direct perception is completely pure. As it is said: "Because of discriminating about objects, discrimination does not approve of self-awareness." As it is said. Therefore, since discrimination does not discriminate its own nature, all phenomena are completely pure in essence. That which is spoken is "in this" and so on. Thereafter, the venerable master Nagarjuna also said: "Nirvana and existence, these two are not existent; completely knowing existence is said to be nirvana. Nirvana and samsara have no difference whatsoever; samsara and nirvana have no difference whatsoever." Thus it is said. So, if in that, there is no difference in the nature of existence and peace, then how? Because it is free from forms such as color, for all, it refers to saying "for all" and so on. It is said that the word all is the object of many meanings. Moreover, if there is no difference, then it should not be connected. To welcome such doubts, it is said, "all itself" and so on. In conventional truth, there is indeed a difference between peace and existence, and so on. Therefore, apart from whatever is universally conceptualized by nature from the appearance of conventional objects, there is nothing at all. The word all is the object of what is imputed by discrimination. Therefore, if the meaning of difference that possesses suchness is true for all that has become so, then