Tibetan
མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྙིང་པོ་མེད་དེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ལུས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་འདི་ཉིད་ལུས་ཅན་ཡིན་ལ་དེ་ནི་འདི་ལ་ཡོད་ པ་ཁོ་ནའོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་བསྙོན་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དུབ་པའི་ལུས་ཇི་སྲིད་ཆུ་བུར་ཞུགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཁྱབ་པའི་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ནི་ཡུལ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ལུས་བཞིན་དུ་དེ་ལས་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་སུན་དབྱུང་བ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སུན་དབྱུང་བ་ལྷུར་མ་བྱས་སོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ནི་བསྙོན་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་ནན་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་མ་གྲུབ་ན་དེ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། མེད་པ་ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་ཏེ། །ཡོད་པ་མེད་པའི་ཟླས་དྲངས་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་མེད་པ་མི་བརྗོད་ན། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་རྟག་གོ །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བདག་ཉིད་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་མེད་པ་དག་ལས་གཞན་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞི་གང་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་གཞན་ནི་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་མཐའ་བཞི་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ནར་དེ་ཁོ་ན་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་རིག་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན
Chinese
說「不是以識的自性而存在」也沒有意義，因為如果識本身是藍色等，那麼識也必然是有形體的。具有遍及對象的性質的這種形態本身是有形體的，而且它只存在於此。說快樂等明顯的事物是不可否認的，這也不是事實，例如，疲憊的身體一旦浸入水中，就會體驗到遍及全身的快樂。像這樣的情況，也不是不遍及對象，因為那樣的話身體也必然是那樣。如果遍及對象，那麼就像身體一樣，因此必然是有形體的。因此，如果以其他方式認為識沒有形態，這也沒有超出對外境的駁斥，所以論師沒有特意去駁斥，應當這樣理解。因此，說「識也不是可以稱為存在的」這種說法是成立的。那麼，如果識和所知都不存在，那麼就會變成僅僅是無自性嗎？不是的，因為識是名言中存在的，因為名言是不可否認的。如果因為存在被否定，就必然會出現不存在嗎？不是的，因為不存在必然以存在為前提，如果存在不成立，那麼不存在也不會成立。如是說：「不存在由存在引導，存在由不存在引導。因此如果不說不存在，存在本身也不會恆常。」存在和不存在的二者自性也不是，因為存在和不存在是相違的。也不是存在和不存在之外的，既非二者的本質，因為對於任何基礎來說，成為外在的他者是不合理的。那麼，就會變成根本沒有任何真實存在嗎？難道這本身不是真實嗎？例如，可以說與真實分離。因此，因為顯現出必定從四邊解脫的識。因此，真實中不存在的真實，就是認識真實的真實，這種說法是成立的。
English
It is also meaningless to say "it does not exist as the nature of consciousness," because if consciousness itself is blue, etc., then consciousness must also be corporeal. This very form that possesses the quality of pervading the object is itself corporeal, and it exists only in this. It is also not true to say that the clarity of happiness, etc., is undeniable, for example, when a tired body is immersed in water, one experiences pervasive happiness. Such a state is also not non-pervasive of the object, because then the body would necessarily be like that. If it pervades the object, then like the body, it must be corporeal. Therefore, if one thinks of consciousness as formless in another way, this does not go beyond the refutation of external objects, so the teacher did not make a special effort to refute it, it should be understood. Therefore, the statement that "consciousness is not to be called existent" is valid. Then, if consciousness and knowable things do not exist, will it become merely non-self-existent? No, because consciousness exists conventionally, because convention is undeniable. If non-existence necessarily arises because existence is negated? No, because non-existence necessarily presupposes existence, and if existence is not established, then non-existence will not be established either. As it is said: "Non-existence is led by existence, existence is led by non-existence. Therefore, if non-existence is not spoken of, existence itself will not be constant." It is also not the nature of both existence and non-existence, because existence and non-existence are contradictory. It is also not other than existence and non-existence, the essence of neither, because it is unreasonable for anything to be other that is external to any basis. Then, will it become that there is no reality at all? Is this itself not reality? For example, one can say that it is separate from reality. Therefore, because consciousness that is necessarily liberated from the four extremes appears. Therefore, the reality that does not exist in reality is the reality of knowing reality, this statement is valid.
Tibetan
་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་རྟག་ཏུ་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་ཡིན། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དོགས་པ་ལ་བརྗོད་པ་ནི། འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་སེམས་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོས་ནི་འཁོར་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ་བདག་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་ལ་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཙམ་གྱིས་མཐར་ཐུག་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཐར་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྟོག་པ་སྦྱང་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ཐ་མལ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་རང་བཞིན་ཙམ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་མ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར། །རྟོག་པའང་རང་རིག་ལ་མི་འདོད། །ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་རང་གི་རང་བཞིན་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གསུངས་པ་ནི་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང༌། མྱ་ངན་འདས་དང་སྲིད་པ་ཉིད། །གཉིས་པོ་འདི་ནི་ཡོད་མིན་ཏེ། །སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད། །མྱ་ངན་འདས་པ་འཁོར་བ་ལས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ཏེ། །འཁོར་བ་མྱ་ངན་འདས་པ་ལས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཏེ་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་སྲིད་པ་དང་ཞི་བའི་རང་བཞིན་དག་ལ་དབྱེ་བ་མེད་ན་འོ་ན་ཇི་ལྟར། གང་ཕྱིར་གཟུགས་སོགས་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བ། །ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དོན་དུ་མའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ །དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མེད་ན་སྦྱོར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསུ་ནས་གསུངས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཞི་བ་དང་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་སྣང་བ་རང་ བཞིན་གྱིས་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག
Chinese
不。如果那样的话，那时因为恒常的缘故，怎么会有轮回呢？因为没有那个，又怎么会清净呢？对于这个疑问，回答说：以“于此”等开始。远离四边的这个心，以执著于我等的分别念的相续的体性是轮回的相，而从执著于我等之中返回，仅仅以无我的自性最终完全了知，就是完全清净，也就是解脱。这里也说了要努力修习分别念。像这样，对外境的事物特别执着的分别念，因为是与错乱一起的缘故，与有相顺应，是凡夫。安住于仅仅是其自性，因为没有分别念而且不迷惑的缘故，显现的自性是完全清净的。如是说：因为对境分别念的缘故，分别念也不希望是自证。因此，分别念也不分别自己的自性，因此自性上一切法都是完全清净的。宣说那个就是以“于此”等开始。那个的后学龙树论师也说：涅槃和有，这二者不是存在，完全了知有，就说是涅槃。涅槃与轮回，没有丝毫差别，轮回与涅槃，没有丝毫差别。如是说。那么，如果在那之中，有和寂灭的自性没有差别，那么怎么样呢？因为远离色等形象，对于一切，就是宣说以“对于一切”等开始。一切的词语，据说是有多种意义的境。那个，如果没有差别，认为不应该连接，为了迎接这个疑问而宣说，就是以“一切自身也”等开始。世俗中，寂灭和有等确实是不同的，因此世俗的显现事物，自性上普遍分别念的那个之外的一切，什么也没有，一切的词语就是分别念。
English
No. If that were the case, how would there be samsara, since it would be eternally permanent? And since there is no such thing, how would there be purification? To address this doubt, it is said: "Here," and so on. This very mind, free from the four extremes, is the aspect of samsara by the nature of the continuum of conceptualizations that cling to self and so on, while turning away from clinging to self and so on, and ultimately fully knowing only the nature of selflessness, is complete purity, that is, liberation. Here it is also said that one should strive to purify conceptualization. In this way, conceptualization that is particularly attached to external objects is ordinary because it is accompanied by delusion and conforms to existence. Because it abides only in its own nature, without conceptualization and without delusion, the nature of manifestation is completely pure. As it is said: Because of conceptualizing objects, conceptualization does not desire to be self-aware. Therefore, conceptualization also does not conceptualize its own nature, therefore, by nature, all phenomena are completely pure. That very thing is spoken of, beginning with "Here." The later disciple of that very one, Master Nagarjuna, also said: Nirvana and existence, these two are not existent; the very complete knowledge of existence is said to be nirvana. Nirvana is not at all different from samsara; samsara is not at all different from nirvana. So it is said. Well then, if there is no difference in the nature of existence and peace in that very thing, then how is it? Because it is separated from forms such as form, for all, that is, speaking of "for all" and so on. It is said that the word "all" is an object of many meanings. That, if there is no difference, thinking that it should not be connected, to welcome this doubt, it is said, beginning with "all itself." In conventionality, there is indeed a difference between peace and existence, and so on, therefore, all that is other than that which is the universally conceptualizing nature of the appearing object of conventionality, there is nothing at all, the word "all" is conceptualization.