Tibetan
། འཁོར་བ་དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མི་རྟག་པ་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་དང༌། གོང་མ་ལྟ་བུར་དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་དུ་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ལྷ་མོ་གཟུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་རིག་པར་བྱས་ན་བདག་གིས་བདག་མཆོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གིས་འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་དུ་མི་འཆིང་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ནས་དུག་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་སྐུ་གསུམ་དུ་གྲུབ་པས་བག་ཆགས་ངན་པ་བསལ་ཏེ་རྟེན་འབྲེལ་རྒྱུན་བཅད་དེ། འཁོར་བ་རྒྱུན་བཅད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ཡང་འཕགས་པའི་ས་པ་གཉེན་རིས་སུ་དང་པོ་ནས་བཅད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་ཆོས་ཅན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྒྱུ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ནང་ན་ཡིད་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བས་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་མི་འདི་ཉིད་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཞེས་ཚིག་ཕྱི་མ་འདིས་ཀྱང་རྩ་བའི་ཚིག་གཉིས་ལ་རིམ་པར་སྦྱར་རོ།། དེ་བས་ན་ཨེ་མའོ་ཞེས་པ་ཐ་མ་འདིས་ནི་དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་དུ་སྟོན་པའམ། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུད་འདིས་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞིང་རྨད་དུ་བྱུང་བའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། གཉིས་པ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དགྱེས་ནས་གནང་བ་བྱིན་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ། །དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམས་ལ་ཞུས་པའི་ལན་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་སྤྱིར་བོས་ནས། དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་སྟེ་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དག །ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་རྒྱུད་འདིའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རང་བཞིན་སྨྲས་པ། དེ་ཡང་དོན་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡིན་ཏེ། མ་ནོར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏོ། ། གསུམ་པ། རྩ་བའི་རྒྱུད་དུ་གསུངས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་རྣམས་བཤད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཞུས་པ། དེ་ལྟར་སྟོན་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཇལ་སྟངས་རྩིང་རིམ་ཙམ་དུ་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་ཞུས་པ་ལ། ཁྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཚད་དེ་ལྟར་ཡིན་ཏེ་མ་ནོར་རོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང༌། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བར་ཅིས་ཀྱང་མ་ཆོད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཀྱང་འདུས་ཏེ་བྱོན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་རྩིང་རིམ་དུ་ཞུས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ཞུ་བར་འདོད་པའི་ཚིག་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཞུ་བར་འདོད་པའི་དམིགས་མཐུན་པ་དང༌། ཚིག་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དག་མཐུན་པ་དང༌། ལུས་ཀྱི་གུས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་མཐུན་པའོ། །བྱོན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིང་བ་ན་འདུག་པའི་འཁོར་ནི་ཉེ་བར་འདུས་ལ། ཉེ་པ་ན་འཁོད་པའི་འཁོར་ནི་ཞབས་དྲུང་དུ་གཏུགས་པའོ། །ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དགོངས་པ་མཐུན་པར་བཏུད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་གསང་བ་མཆོག་གི་མཆོད་པས་ཡང་དག་པར་མཆོད་དེ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱི་ནང་གསང་བ་གསུམ་གྱི་མཆོད་པ་བླ་ན་ཡོད་པ་དང༌། བླ་ན་མེད་པས་བསྡུས་པ་ལས་འདི་ནི་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ དུ་མ་གྱུར་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གསང་བའི་མཆོད་བ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྦྱོར་བ་བདེ་བའི་སྒྲ་དང༌། འོད་ཟེར་གྱི་འཕྲོ་འདུ་དང༌། ལྷག་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྤྲིན་ཡིན་ལ། སྤྱན་དང་སྒེག་མོ་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་དང༌། མཆོད་པའི་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང༌། རིགས་དང༌། གཟུགས་དང༌། དབྱིབས་དང༌། ཁ་དོག་མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་མང་པོ་སྤྲོས་པས། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བསྟིམས་ཤིང་མཆོད་པས་མཉེས་པར་བྱས་ཏེ། སྒོ་གསུམ་ནས་གུས་པ་བསྐྱེད་དེ་ཐུན་མོང་དང་ཟབ་མོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འདུད་པས་ཕྱག་འཚལ་ནས། ཚིག་མཐུན་པར་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་འདི་སྐད་ཅེས་ཞུས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ཁོ་ན་སྐད་གསོལ་བ་བཏབ་ཅིང་ཞུས་ཤེ་ན། ཨེ་མའོ་ཤིན་ཏུ་ཐོབ་དཀའ་འདི། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས། །རྒྱུད་རྣམས་ཕྱི་མའི་ཕྱི་མ་ཡིས། །གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་གསུངས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གསོལ་ཞིང་མཆིས་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དེ་ལ་ཨེ་མའོ་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐོབ་པར་དཀའ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་འདི་ལྟ་བུ་བདག་ཅག་གིས་ཞུ་ཞིང་ཐོས་པར་ནུས་པ་ན་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞིང་བདག་ཅག་སྐལ་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་ངོམ་ཞིང་ངོ་མཚར་སྐྱེས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་ཐོབ་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོ་གསུམ་ནས་དཀའ་བ་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་ཅིང༌། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་འབད་ཀྱང་རྙེད་ཅིང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པའི་དོན་གོང་དུ་བསྟན་པ་དང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདི་ཞེས་བྱ། གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས། །ཞེས་བྱ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ནི་ཟད་པ་མེད་ཅིང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། སྒྲུབ་པ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏེ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའོ། །ཐབས་ནི་རྡོ་རྗེ་ཆོག་བཞི་དང་བསྙེན་སྒྲུབ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡང་གང་ལས་འབྱུང་ཞིང་སྟོན་ན། །རྒྱུད་རྣམས་བྱི་མའི་ཡང་ཕྱི་མ་ཡིས། །གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་གསུངས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལས་སྟོན་ཏེ་རྒྱུད་གསང་བའི་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་མར་གྱུར་པ་ནི་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ ཡང་གཉིས་ཏེ། གསུངས་པའི་ཕྱི་མ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱི་མའི་ཡང་ཕྱི་མ་ཞེས་དབུ་ལས་གསུངས་ལ། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཆེ་བ་བསྟན་པ་གསང་བ་འདུས་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཁ་ཏོན་བྱས་པ་ཞབས་ནས་འབྱུང་བར་མངོན་ནོ། །དོན་གྱི་ཕྱི་མ་ནི་སྔར་གསུངས་པའི་རྒྱུད་དུ་མ་འདུས་པའི་དོན་འདིར་སྟོན་ཅིང་འདིའི་དོན་ནི་རྒྱུད་གཞན་དུ་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དབུ་ལས་མཚན་གསང་བ་འདུས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། ཞབས་འདིར་རྒྱུད་རྣམས་ཕྱི་མའི་ཞེས་གསུངས་པ་འདིས་མངོན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་གསུམ་སྟེ། སྔར་མ་གསུངས་པ་སྟོན་པ་དང༌། སྔར་གསུངས་པ་ཁ་བསྐང་བ་དང༌། སྔར་གསུངས་པའི་ཐེ་ཚོམ་མཆོད་པ་བཅད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་གསུམ་ལས། འདི་ནི་སྔར་རྩ་བའི་རྒྱུད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མཆོད་པ་བཅད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པའོ། །དེ་ལྟར་གསང་བའི་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱི་མར་གྱུར་པ་ནི་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལེའུ་ཕྱེད་དང་བཅོ་བརྒྱད་བསྟན་པ་ཡན་ཆད་དོ། །དེའི་ཡང་ཕྱི་མར་གྱུར་པ་ནི་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱེད་པ་འདི་ལ་བྱ་སྟེ། གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་གསུངས་པ་ཞེས་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ཞུས་ནས་གསུངས་པའི་ལེའུ་འདི་ལ་བྱའོ།
Chinese
而且，轮回也是依赖于相互关联而生起，是因缘聚合的无常，从常有的自性中产生果。如同上者一样，对于所有成为感官对象的事物，都生起三种烦恼。像这样生起的一切，都要理解为身语意三金刚，如果认识到欲妙天女、色金刚母等的自性，那就是自己供养自己。因为这些烦恼不会将我们束缚在轮回和恶趣中，而是成为解脱之因，三毒完全清净，成就三身，消除恶习，断绝缘起之流。断绝轮回之流，就变成了寂灭的自性。修习这个，也是圣者之地从一开始就被切断的亲属关系。因为轮回的法性是安住于缘起之因的众生之中，意念的部分较多，所以赡部洲的人这样修习就能如此成就。后面的这句话也依次与前面的两个根本词相连。因此，最后的“唉玛吙”表示，轮回本身就显现为寂灭的自性，或者说，具有这种意义的续部是非常奇妙和罕见的。 第二，如来欢喜并赐予加持。 菩萨慈氏等立刻如是祈请。然后，所有如来，即毗卢遮那佛等，都对慈氏等菩萨摩诃萨回答了所请之事，如下所述。普遍称呼“菩萨”之后，“是，正是如此”表示导师菩提心金刚等，已经开示了所有如来和所有众生的自性，是无误的，正是如此。大菩萨们！宣说了所有法和此续的功德自性，那也是与意义本身一样，没有错谬，这是所说的意义。 第三，为了讲解根本续中所说的难以理解的意义，菩萨们请问。 像这样，导师和
English
Moreover, samsara arises dependently on interconnectedness, is impermanent due to the aggregation of causes and conditions, and produces results from its inherent nature. Like the above, for all things that become objects of the senses, the three afflictions arise. All that arises in this way should be understood as the three vajras of body, speech, and mind. If one recognizes the nature of the goddesses of desirable qualities, the Vajra Mother of Form, etc., then it is oneself offering to oneself. Because these afflictions do not bind us in samsara and the lower realms, but become the cause of liberation, the three poisons are completely purified, the three kayas are accomplished, bad habits are eliminated, and the stream of dependent origination is cut off. Cutting off the stream of samsara, one becomes the nature of nirvana. Meditating on this also cuts off the kinship of the noble ones from the beginning. Because the nature of samsara is that beings abide in the cause of dependent origination, and the mental aspect is greater, therefore, the people of Jambudvipa can accomplish it in this way by meditating in this way. This latter sentence is also connected to the two root words in order. Therefore, the final "Emaho" indicates that samsara itself manifests as the nature of nirvana, or that this tantra with such meaning is very wonderful and rare. Second, the Tathagatas rejoice and grant blessings. Immediately after the Bodhisattva Maitreya and others made such a request. Then, all the Tathagatas, such as Vairochana, answered the requests of the Bodhisattva Mahasattvas, such as Maitreya, as follows. After generally addressing them as "Bodhisattvas," "Yes, it is just so" indicates that the teacher Bodhicitta Vajra, etc., have revealed the nature of all the Tathagatas and all beings, and it is unerring, it is just so. Great Bodhisattvas! Having spoken of the nature of all dharmas and the qualities of this tantra, that is also the same as the meaning itself, there is no mistake, this is the meaning spoken. Third, in order to explain the difficult-to-understand meanings spoken in the root tantra, the Bodhisattvas ask. Like this, the teacher and
Chinese
在粗略地普遍请教了有情众生的自性和一切法的体性衡量方法后，（佛）说道：“你们的智慧所证悟的程度就是这样，没有错谬吧？”说完之后，名为“之后”的那个（词语），是指没有丝毫间隔地，那些菩萨们也聚集前来等，与“如此禀告”相关联。 “又”这个词，是因为想要详细请教在上面粗略请教的共同自性之外的意义，所以说了“又”。“聚集”是指想要请教意义的共同目的，以及所要说的话语的共同清净，以及为了生起身语恭敬的共同行为。“前来”是指远处居住的眷属聚集到近处，近处安住的眷属则来到足下。“之后”是指像这样一致赞同心意之后的意思。做什么呢？对所有毗卢遮那佛等如来，以殊胜秘密的供养如实供养，顶礼膜拜。从内外秘密三供养的殊胜和无上中，这是未成为所有人修行境地的，所以是无与伦比的秘密供养，是无上的。方法和智慧无二结合的安乐之声，以及光芒的放出和收摄，以及剩余的菩提心之云。眼和妩媚女以及色金刚母等天女，以及供品的差别，以及种姓，以及形体，以及形状，以及颜色不相同的各种形态，通过多种显现，融入身语意的相续中，通过供养使之欢喜，从三门生起恭敬，通过共同和甚深两种方式的顶礼而膜拜。意思是说，异口同声地如此禀告。那么到底说了什么祈祷和请教呢？“唉玛吙！如此甚难得，成就菩提之方便，诸续部后之又后者，宣说了密集之续部。”等等，是禀告并陈述。其中“唉玛吙”是指极其难以获得。
English
After roughly and generally inquiring about the nature of sentient beings and the measurement of the characteristics of all dharmas, (the Buddha) said, "Is the extent of your wisdom's realization like that, without error?" After saying that, the word "then" refers to those Bodhisattvas also gathering and coming without any interruption. It is related to "reporting thus." The word "again" is because it is said "again" to indicate the desire to inquire in detail about the meaning other than the common nature roughly inquired above. "Gathering" refers to the common purpose of wanting to inquire about the meaning, the common purity of the words to be spoken, and the common behavior to generate physical reverence. "Coming" means that the retinue dwelling far away gathers near, and the retinue dwelling near comes to the feet. "After" is a synonym for agreeing with the intention in this way. What do they do? They truly worship all the Tathagatas, such as Vairochana, with the supreme secret offering and prostrate. Among the supreme and unsurpassed of the three outer, inner, and secret offerings, this is not the realm of practice for everyone, so it is the incomparable secret offering, which is unsurpassed. The sound of bliss from the union of method and wisdom, the emission and absorption of light, and the remaining clouds of Bodhicitta. Goddesses such as the eye, the charming woman, and the form Vajra Mother, as well as the differences in offerings, lineage, form, shape, and various forms of different colors, are manifested in many ways. Immersing them in the continuum of body, speech, and mind, they are pleased by the offering. Generating reverence from the three doors, they prostrate with reverence through the two ways of common and profound. The meaning is that they report in unison. So what exactly did they pray and ask? "Emaho! This is so difficult to obtain, the means to achieve enlightenment, the tantra of Guhyasamaja spoken by the later of the later tantras." And so on, is reporting and stating. Among them, "Emaho" refers to being extremely difficult to obtain.
Chinese
啊！为了证得菩提的方便，能够请问和听闻《密集金刚续》的这样的意义，导师您真是太慈悲了，我们真是太有福分了！他们这样炫耀和感到惊奇。所谓“极难获得”是指从身语意三门行持各种各样的苦行，即使在无数劫中努力也无法寻获和得到，这就是上面所说的和下面将要说的意义。什么呢？“为了菩提的方便。”这句的意思是，菩提是无尽和不生的。修持是因的意义，即观修身语意三者为身语意金刚的自性。方便是指金刚四座和四种亲近修持等。那么，这又从何处产生和宣说呢？“诸续之后复后续，宣说密集金刚续。”这句就说明了这一点，即诸续，秘密的续部中最后的续部就是这部《密集金刚续》。这又分为两种：所说的最后是指《遍照佛幻化网》。那么，这又显现了什么呢？经首说“一切续部的最后之最后”，秘密灌顶，显示金刚阿阇黎的功德，如《密集金刚》中所说，念诵从足部生出而显现。意义的最后是指以前所说的续部中没有包含的意义在此处宣说，而此处的意义在其他续部中没有宣说。那么，这又显现了什么呢？经首说名称为《密集金刚》，而此处的经末说“诸续之后”就显现了这一点。这又分为三种：以前没有宣说的进行宣说，以前宣说过的进行补充，以及为了断除以前宣说过的疑惑而进行宣说。而这部是为了断除以前根本续中的疑惑而宣说的。这样，成为一切秘密续部的意义之最后的就是《密集金刚续》到讲述十八章一半为止。而成为那之后的最后的就是指这十八章的一半，即指由《密集金刚续》所说的遍照佛等眷属请问如来后所宣说的这一章。