Tibetan
ས་ནི་དེ་ཕྱིར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་སྟོང་ པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ནི་མི་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་འགྲོ་བའི་དོན་མི་གཏོང་བ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ་དཔའ་བ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། །ད་ནི་ཞུས་ཚིག་བཅུ་གཅིག་པ། །དེ་བཞིན་རིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ཅི། །ཞེས་བྱ་བའི་ལན་དུ། རང་གི་ལུས་ངག་ཡིད་རྡོ་རྗེ་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་ངོ་བོ་སྟེ། རིག་པར་བཅས་པར་ལྡན་པ་ནི། །རིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་སུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། །རང་གི་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ངག་དུ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་སྟེ། དེ་དང་རིག་པར་བཅས་བྱ་བ། །རང་གི་ཡུམ་རིག་པའི་ལྷ་མོ་ཤེས་རབ་མ་དང་བཅས་པར་གནས་ཤིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རོལ་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་རིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་སུ་བཤད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་མ་སྟེ། ལྷ་མོ་དེའི་སྐྱེས་བུར་གྱུར་པས་ན་རིག་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དེ། ལྷ་ལ་སྦྱར་ན་རིགས་ལྔ་སོ་སོ་རང་རང་གི་ཡུམ་དང་ལྡན་པ། རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་སྦྱར་ན་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རིགས་ཀྱི་ཡུམ་དད་ལྡན་པར་གནས་པ་ལ་བྱའོ། །ཞུས་ཚིག་བཅུ་གཉིས་པ། དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཅི། །ཞེས་པའི་ལན་ནི། རྒྱུད་ལྔ་དག་གི་སེམས་དག་ནི། །རྡོ་རྗེ་ཞེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །གཟུང་ཞེས་བྱ་བ་འཛིན་པར་བཤད། །རྣམ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་འདས། །ཞེས་བྱ་སྟེ་ལམ་རྒྱུད་ལྔས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པར་རྟོགས་ནས་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མའི་བག་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཞེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཡུལ་ཆོས་ཉིད་ལ་ནི་གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དེ། རྣམ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་འདས། །ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་འཛིན་པར་འདས་ཞེས་སྒྲར་བརྗོད་པ། དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ནི། རྣམ་ཤེས་ རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་འདས། །ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ། །ལ་ལ་ན་རེ། གཟུང་ཞེས་བྱ་བ་འཛིན་པར་འདས། །ཞེས་བྱ་བ་ཕྱི་གཟུང་བའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུད་ན་ཡོད་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཛིན་པའི་སེམས་ཉིད་ཡུལ་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་ཉིད་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས། སེམས་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པ་ནི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་འཛིན་ཅིང་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་འདས་ཞེས་བྱ། ལ་ལ་ན་རེ་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པས་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་བསལ། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་གསལ་བས་མེད་པར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་བསལ། དེ་ལྟར་གསལ་བ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་སྟེ། མཚན་མ་མེད་པའི་ངང་ལས་མ་གཡོས། མཚན་མ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པས་དབུ་མ་ཙམ་དུ་ཡང་མི་གནས་པས་འདས་ཞེས་བྱ། ཞུས་ཚིག་བཅུ་གསུམ་པ། ཛི་ན་ཛིཀ་ནི་ཇི་ལྟར་ལགས། །ཞེས་བྱ་བའི་ལན་དུ། ཡོད་མེད་དབུས་ལས་འདས་པས་ན། །འབྱུང་དང་འབྱུང་ལས་གྱུར་བ་འབྱུང༌། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀུན་གྱི་གཟུགས། །སྐྱེས་པས་རྒྱལ་བ་ཛི་ན་ཛིཀ །ཅེས་གསུངས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ལྟ་བུ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་ཡོད་པ་ལྟ་བ་དང༌། མུ་སྟེགས་ཁ་ཅིག་བདག་རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་ལྟ་བ་དང༌། ཉན་ཐོས་རྡུལ་ཕྲར་བ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང༌། སེམས་ཙམ་དེ་སེམས་ཞེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་བསལ་ཏེ། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཕྱག་རྒྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཚན་མའི་རྣམ་པར་གསལ་བས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མཐའ་ཆད་པར་ལྟ་བ་དང༌། མུ་སྟེགས་ཆད་པར་ལྟ་བས་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང༌། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་མེད་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་བསལ་ཏེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ གསལ་བ་ཙམ་ན་དེ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་སྟེ། མཚན་མ་མེད་པའི་ངང་ལས་མ་གཡོས། །མཚན་མ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པས་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ཙམ་དུ་ཡང་མི་གནས་པས་ན། ཡོད་མེད་དབུས་ལས་འདས་ཞེས་བྱ། །དོན་དམ་པར་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གང་གི་ངོ་བོར་ཡང་མི་གནས་པའི་ངང་ལས། འབྱུང་དང་འབྱུང་ལས་གྱུར་པ་འབྱུང༌། །ཞེས་བྱ་སྟེ་རྒྱུར་བྱས་པའི་འབྱུང་བ་བཞི་འབྱུང་བས་ན་འབྱུང་ཞེས་བྱ། འབྱུང་བ་དེ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུའི་གཟུགས་བཅུ་གཅིག་འབྱུང་པར་གྱུར་པས་འབྱུང་ཞེས་བྱ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པའི་ཀུན་གྱི་གཟུགས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཉིད་ལས
Chinese
因此是地。如是说，空性是胜义菩提心，希求获得此菩提心，即是以无缘大悲不舍弃利益众生。世俗菩提心，即勇猛心，也是如此。现在是第十一个问题。何为如是智者？此问题的回答是：自己的身语意与金刚无二无别之体性，即是具有智慧者，称为智者。瑜伽士的身语意三者，与如来或自己的本尊之身语意金刚三者之语无有分别的体性而安住，并且与此和合，即是与自己的明妃智慧母和合而住，具有无二的嬉乐之乐，称为智者。智慧即是智慧母，成为此明妃之子，因此称为智者。若与本尊相应，则是五部各自与自己的佛母相应。若与瑜伽士相应，则是指随彼等修持，安住于三摩地中的瑜伽士与本尊之佛母相应而住。第十二个问题。何为金刚持？回答是：五部之清净心，即是名为金刚。执持即是称为执。识即是金刚持。如是说，以五道所摄之有情众生的心，证悟到自性本空，从而使能取所取的垢染习气完全清净，即是名为金刚。如是说，即是如智慧金刚一般。因此，境之法性称为所取，而证悟此之智慧称为能取。识即是金刚持。如是说，识完全清净，如智慧金刚一般，因此说执持法性之义。于法界与智慧无二无别者，称为识即是金刚持。有些人说，所取即是执持。如是说，外在所取的境并非独立存在，而是执持之心本身认为境是存在的。
English
Therefore, it is the ground. It is said that emptiness is the ultimate Bodhicitta. Wishing to attain this Bodhicitta means not abandoning the benefit of beings with impartial great compassion. The conventional Bodhicitta, which is the courageous mind, is also the same. Now, the eleventh question. What is such a wise person? The answer to this question is: one's own body, speech, and mind are inseparable from the Vajra nature, which is possessing wisdom, and is called a wise person. The three aspects of a yogi's body, speech, and mind abide in the nature inseparable from the body, speech, and mind Vajra of the Tathagata or one's own Yidam deity. And being united with this, that is, dwelling together with one's own consort, the wisdom mother, possessing the bliss of inseparable play, is called a wise person. Wisdom is the wisdom mother. Because one has become the son of this consort, one is called a wise person. If associated with deities, the five families are each associated with their own mothers. If associated with yogis, it refers to yogis who practice following them and abide in Samadhi, dwelling in union with the mothers of the families of the deities. The twelfth question. What is Vajradhara? The answer is: the pure mind of the five families is called Vajra. Holding is called grasping. Consciousness is Vajradhara. It is said that the minds of sentient beings included in the five paths realize that their own nature is empty, thereby completely purifying the defilements and habitual tendencies of grasping and being grasped, which is called Vajra. It is said to be like the wisdom Vajra. Therefore, the nature of objects is called the grasped, and the wisdom that realizes this is called the grasper. Consciousness is Vajradhara. It is said that consciousness is completely pure, like the wisdom Vajra, therefore it is said to grasp the meaning of the nature of reality. For those who are inseparable from the Dharmadhatu and wisdom, it is called consciousness being Vajradhara. Some say that the grasped is the grasper. It is said that the external grasped object does not exist independently, but the grasping mind itself believes that the object exists.
Chinese
乃是串习的习气显现为外境，实际上执著的心识显现为外境的形象。如今，无自性是法界，心识未成立实物是觉性智慧，像这样执持意义并反复串习就叫做“超越”。有些人说，因为胜义中无自性，所以排除了执著为有的边见；在真实世俗中，以身语意无相的形象显现，所以排除了诽谤为无的边见。这样，显现本身自性为空，未曾动摇于无相之状态。由于有相和无相二者不二，甚至不住于中观，所以叫做“超越”。第十三问：吉那吉嘎是怎样的？作为这个问题的回答：超越有无之中故，生起及从生起转变生。一切有情皆为一切之色，生起故胜者吉那吉嘎。这样说，胜义中无自性如同虚空之界，各自的凡夫将事物和相执著为有，以及一些外道将我执著为常恒不变，以及声闻缘觉执著微尘为实有，以及唯识宗执著心识刹那为胜义有，排除了这些边见，也不是有，但在真实世俗中，以身语意手印的坛城，相的形象显现，所以各自的凡夫执著为断灭，以及外道执著为断灭，从而不承认业和果，以及不承认今生和来世，排除了这些边见，也不是无，像这样，仅仅是显现，那本身自性为空，未曾动摇于无相之状态。有相和无相二者不二，所以甚至不住于有无二者的中间，所以叫做“超越有无之中”。虽然在胜义中安住于那样的体性，但在真实世俗中，从不安住于任何体性的状态中，生起及从生起转变生。叫做“生”，作为因的四大生起，所以叫做生。从那生起转变的是，作为果的十一色处生起转变，所以叫做生。一切有情都成为无余一切之色，那自性清净，胜义中从法性中
English
It is the habitual imprints of familiarity that appear as the environment. In reality, the mind that grasps appears as the form of the environment. Now, the absence of inherent existence is the realm of dharma, and the non-establishment of mind as a substance is called the wisdom of awareness. Holding such meaning and repeatedly familiarizing oneself with it is called "transcendence." Some say that because there is no inherent existence in ultimate reality, it eliminates the extreme of clinging to existence. In true conventional reality, it appears clearly in the form of body, speech, and mind without characteristics, thus eliminating the extreme of denigrating it as non-existence. In this way, clarity itself is empty of its own nature, and it does not waver from the state of being without characteristics. Because characteristics and the absence of characteristics are non-dual, it does not even abide in mere Madhyamaka, so it is called "transcendence." Thirteenth question: What is Jina-jika like? In response to this question: Because it transcends the middle of existence and non-existence, arising and transformation from arising occur. All sentient beings are the form of all, and the Victorious One, Jina-jika, arises. Thus, the absence of inherent existence in ultimate reality is like the realm of space. Ordinary individuals perceive things and characteristics as existing, and some non-Buddhists perceive the self as permanent and unchanging. Hearers perceive subtle particles as substantially existing, and Mind-Only practitioners perceive the moment of mind as ultimately existing. These extremes are eliminated. It is not existence, but in true conventional reality, the mandala of body, speech, mind, and hand gestures appears in the form of characteristics. Therefore, ordinary individuals perceive it as annihilation, and non-Buddhists perceive it as annihilation, thus denying karma and its results, as well as the absence of this world and the next. These extremes are eliminated. It is not non-existence, but in this way, merely appearing, that itself is empty of its own nature, and it does not waver from the state of being without characteristics. Because characteristics and the absence of characteristics are non-dual, it does not even abide in the middle of existence and non-existence, so it is called "transcending the middle of existence and non-existence." Although it abides in such a nature in ultimate reality, in true conventional reality, it does not abide in any nature, arising and transformation from arising occur. It is called "arising" because the four elements that are the cause arise. What transforms from that arising is that the eleven sense bases that are the result arise and transform, so it is called "arising." All sentient beings become the form of all without exception, and that is naturally pure, in ultimate reality from the nature of dharma.