Tibetan
ཉིད་མཚོན་ནས་གཞན་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པའམ།། གཞན་གྱིས་མཐོང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ལྷ་མོ་དེ་ལ་དུས་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་རྩེན་ཅིང་མི་འབྲལ་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། དོན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཆགས་ཤིང་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གསལ་བར་དབབ་པར་བྱའི་ཕྱིར་མཚོན་ཅིང་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ནི། ཨཱ་རོ་ལི་ཀ་ཅེས་བྱ་བར་བཤད། །ཅེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་ངང་ལ་གནས་པས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དུ་འབྱུང་བས་འགྲོ་བའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཛད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི། སོ་སོ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པར་ཡང་མཁྱེན་པས་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཆགས་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་མཁྱེན་པས་ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་ཆགས་པའང་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཞུས་ཚིག་བཅུ་དྲུག་པ། །པྲཛྙཱ་དྷྲྀཀ་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ལགས། །ཞེས་བྱ་ བའི་ལན་དུ། རྣམ་ཤེས་རབ་ཏུ་གསལ་ཕྱེད་པ། །ཇི་བཞིན་ཤེས་རབ་ཞེས་སུ་བཤད། །འདུ་བྱེད་སེམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས། །ཤེས་རབ་འཛིན་པ་ཞེས་སུ་བཤད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་གསལ་བར་གཅོད་ནུས་པ་དེས་དམིགས་བྱའི་ཡུལ་བཅད་ཅིང་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །ལ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་དེས། ཡེ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཞེས་སུ་བཤད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་ལ་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིང་ནས་བོས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདུ་བྱེད་སེམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས། །ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཤེས་རབ་འཛིན་པར་ཞེས་བཤད་པར་མི་གཟུང་གི །གོང་མ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་བམ་ཡེ་ཤེས་སྙིང་རྗེ་དང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་མཛད་པ་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སེམས་ཀྱི་གཞི་དང་བཅས་པ་དེ་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་ཀྱིས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་མཛད་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཉེས་པ་དང་བལ་ཞིང་མཚན་མར་མི་གཡོ་བས། ཤེས་རབ་འཛིན་པ་ཞེས་སུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་སྟེ་མི་རྟོག་པའི་ངང་ལས་མི་གཡོ་བས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་འཛིན་ལ། འགྲོ་བའི་དོན་མི་འདོར་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཞུས་ཚིག་བཅུ་བདུན་པ། དེ་བཞིན་རིགས་ནི་ཇི་ལྟར་ལགས། །ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ། རིགས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་བསྟན་ཏེ། །གཉིས་མེད་ཐོག་མ་ཞེས་བྱའོ། །མི་སྐྱེ་མི་འཇིག་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་གཙོ་བོར་རབ་ཏུ་བཤད། །ཅེས་སོགས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ལ་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི། །གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པ་དུ་མར་གྱུར་ན་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་ཐོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་བྲམ་ཟེའི་རིགས་གཅིག་པུར་ངེས་པས་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཞེས་འདོགས་ཀྱང་གཅིག་པུར་ཟད་ཀྱི། རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པ་དུ་མའི་རིགས་དང་མི་ལྡན་ལ་བྲམ་ཟེ་དང༌། རྒྱལ་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དུ་མར་འདོགས་པའང་བྲམ་ཟེའི་རིགས་གཅིས་པུར་མི་འགྲུབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པ་གཅིག་པུ་ལ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཞེས་འདོགས་པར་ཟད་ཀྱི། དེ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་དང་པདྨའི་རིགས་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་པས་གཞན་དུ་མི་འདོགས་ལ། གལ་ཏེ་དུ་མ་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ན་ནི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་སུ་མི་འགྲུབ་བོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ནི་ངེས་པ་ཅན་ལ་བྱ་ལ། ངེས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་པས་དེ་ལ་འདོགས་སུ་རུང་གི་དུ་མར་གྱུར་ན་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པས་རིགས་སུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན། རིགས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་བསྟན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། རིགས་སུ་འདོགས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་རྡོ་རྗེ་རིགས་སུ་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་གཉིས་ཀ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱར་མི་བཏུབ་པས་ན། གཉིས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་རིགས་ཞེས་བྱ་བར་ཐོགས་པའི་བཞི་འམ་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ཐོག་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིགས་སུ་ཐོགས་བའི་དང་པོའི་མུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །འོ་ན་རིགས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ལས་རེ་རེ་གནས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པ་ལས་རིགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན། འདིར་གང་ལ་བྱ་ཞེ་ན། མི་སྐྱེ་མི་འཇིག་གང་ཡིན་པ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་ཐ་མི་དད་པར་རྟོགས་པའི་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་འདུས་ནས་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་གཉེན་པོ་མེད་པས་ནི་མི་སྐྱེ། གཉེན་པོ་བསྟེན་པས་མི་འཇིག་རང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་མཉམ་པར་གནས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཙོ་བོར་རབ་ཏུ་བཤད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རིགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་ངོ་བོ་བས་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོའང་ཡིན་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའང་ཡིན་ནོ། །དངོས་སུ་ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཆེན་པོ་ལ་བྱའོ། །རིགས་ཕྱི་མ་རྣམས་ནི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉོན་ མོངས་པ་རེ་རེ་ནས་གནས་སུ་གྱུར་པ་ལས་ནི་རིགས་སུ་གྲུབ་ལ། ཕུང་པོ་རེ་རེ་གནས་སུ་དག་པ་ལས་ནི་སྐུར་གྲུབ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རེ་རེ་གནས་སུ་དག་པ་ལས་ནི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྲུབ་པས་རིགས་ལྔ་སྐུ་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་བ་རིགས་ལྔ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལས་སོ་སོར་སྤྱན་དྲང་བའི་སྔགས་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་དང༌། དེ་བཞི་ལ་ནི་ཕྲིན་ལས་ཀྱང་སྔར་བཤད་ནས། ད་ནི་མར་ནི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང༌། སྐུའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་རིམ་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཞུ་བའི་དུས་སུ་ནི་ཞུས་ཚིག་བཅོ་བརྒྱད་པ་དང་པོར། གཏི་མུག་ཅེས་བགྱི་ཇི་ལྟར་ལགས། །ཞེས་ཞུས་ནས། བཅུ་དགུ་པ་ཞེ་སྡང་ཇི་ལྟར་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ལས། །ལན་ནི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་ཞུས་ཚིག་བཅུ་དགུ་པར། ཞེ་སྡང་ཞེས་བགྱི་ཇི་ལྟར་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལན་དང་པོར་བཤད་དེ། དེ་ལ་རྣམ་ཤེས་ཞེ་སྡང་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་གྲགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ་ཚོགས་བརྒྱད་ལ་བྱའོ། །ཞེ་སྡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཞེ་སྡང་མནར་སེམས་པ་དགུ་དང་ལྡན་པས་གཞན་འཇོམས་ཤིང་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་བྱའོ།། དེ་ལ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་གྲགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གནས་སུ་དག་པ་ལས་ནི་འབྲས་བུ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་སྐུར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཞེ་སྡང་གནས་སུ་དག་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པའི་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཟག་པ་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཟག་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི། །རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་དུས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཞེ་སྡང་གིས་གཞན་འཇོམས་ཤིང་འཇིག་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། དེ་གནས་སུ་དག་པ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་སུ་གྱུར་པའི་དུས་ན་ཡང་གཟུང་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཕར་ནི་འཇོམས་ཤིང་འཇིག་ལ། ཚུར་ནི་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཚུགས་ཏེ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་སྲ་ཞིང་བརྟན་པ་དང༌། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་
Chinese
自己显示而令他人明白，或者令他人看见。像那样的天女，于一切时和一切种，一切处嬉戏且不分离，具有这样的体性。为了对那样的意义生起贪着，并为了将之清晰地引入他人的行境，所以显示和指示，因此称为阿罗利迦。意思是安住于那样的状态，生起大悲的自性，如实地成办利益众生的事业。不像世间人的三种分别念那样用心，而是以各别能遍知的智慧，也了知诸法总的体性是空性且无我，因此智慧贪着于法界。由于了知自性不杂染，因此以大悲贪着于利益众生的事业，也唯是如此。请问第十六个问题。智慧持（梵文天城体：प्रज्ञाधृक，梵文罗马拟音：prajñādhṛk，汉语字面意思：智慧持）又是如何呢？ 作为回答：明辨诸识极清晰，如实智慧如是说。行是心之根本故，是故说为智慧持。如是说，即是说，以能极善分辨一切事物的体性的识，能够清晰地断定一切境，那能断定所缘境，并如实地确定各自的体性，这称为智慧，是为智慧，成为智慧之因的是智慧。有些人说，识自身成为能够极清晰地显现的体性的智慧，由那完全清净的智慧，了知如实之义，称为智慧。意思是说，以果智慧称呼因智慧。行是心之根本故。意思是说，因为行是生起于心的行的根本，所以不应执着于说那是智慧持。如上等的智慧或智慧，以慈悲等利益他众，从显现上来说，行是与心之根本相结合的，那是精进的智慧，因此虽然以那样的方法利益他众，但不会有能取所取的过失，也不会动摇于散乱和相。是故说为智慧持。意思是说，不从无分别的状态中动摇，而执持法性之义，利益众生。
English
It manifests itself and makes others understand, or makes others see. Such a goddess, at all times and in all ways, in all places, plays and is inseparable, possessing such a nature. In order to generate attachment to such a meaning, and in order to clearly introduce it into the realm of others' actions, it is displayed and indicated, therefore it is called Arolika. It means abiding in such a state, arising as the nature of great compassion, accomplishing the benefit of beings as it is. It is not like the three kinds of conceptual thoughts of worldly people, but with the wisdom of individual omniscience, it also knows that the general nature of all phenomena is emptiness and selflessness, therefore wisdom is attached to the realm of Dharma. Because it knows that its own nature is unmixed, therefore compassion is attached to the benefit of beings, and it is only so. Question sixteen. How is Prajñādhṛk (Sanskrit Devanagari: प्रज्ञाधृक, Sanskrit Romanization: prajñādhṛk, literal meaning: Wisdom Holder)? As an answer: Clearly distinguishing all consciousnesses, such is said to be true wisdom. Action is the root of mind, therefore it is said to be the holder of wisdom. It is said, that is, with the consciousness that has the nature of being able to extremely well distinguish all things, it is able to clearly determine all realms, that which can determine the object of focus, and truly determine their respective natures, this is called wisdom, it is wisdom, that which becomes the cause of wisdom is wisdom. Some say that consciousness itself becomes the wisdom of the nature of being able to manifest extremely clearly, by that completely pure wisdom, knowing the meaning of reality, it is called wisdom. It means that the cause wisdom is called by the name of the result wisdom. Action is the root of mind. It means that because action is the root of the action arising from the mind, it should not be clung to as saying that it is the holder of wisdom. Like the superior wisdom or wisdom, benefiting others with compassion and so on, from the appearance, action is combined with the root of the mind, that is the wisdom of diligence, therefore although benefiting others in that way, there will be no fault of the grasper and the grasped, and it will not waver in distraction and characteristics. Therefore it is said to be the holder of wisdom. It means that it does not waver from the state of non-discrimination, but holds the meaning of the nature of Dharma, benefiting beings.
Chinese
不舍弃利益，具有为了众生利益而执持的智慧，所以才那样说。第十七个问题：如来种姓是怎样的？回答说：种姓是显示无二，称为无二最初。不生不灭的是什么？那是主要地详细解说。等等这样说。对此，种姓这个词，只是用于确定唯一的事物。如果变成二和三等多个，就不会被赋予种姓之名。例如，世间也只是确定婆罗门种姓是唯一的，所以称为婆罗门种姓，但只是唯一。婆罗门不具备国王种姓等多个种姓，将婆罗门和国王种姓等多个名称赋予婆罗门种姓也无法成立。同样，这里也只是将金刚种姓这个确定的唯一事物称为金刚种姓。它不具备宝和莲花种姓等多个种姓，所以不会被赋予其他名称。如果确实具备多个种姓，那就无法成立金刚种姓。为什么呢？因为种姓是用于确定的事物，而确定只是唯一，所以可以赋予它名称，如果变成多个，就不是唯一确定的，所以无法成立种姓。因此，说“种姓是显示无二”。意思是，赋予种姓之名就像确定唯一的事物为金刚种姓一样。不能说金刚和宝的种姓是哪一个，所以说“显示无二”。像这样，显示无二的那个，就是作为名称被赋予种姓的四或自性，所以称为最初，意思是作为种姓被赋予的最初的端绪。那么，种姓是从了悟五种烦恼各自清净的处所而变成种姓的吗？这里是指什么呢？说“不生不灭的是什么”，意思是，将五种烦恼的各个特征区分开来，了悟到它们不是不同的，那些聚集在一起而变得没有差别的，因为没有对治而不生，因为依仗对治而不灭，以自己的自性平等地安住于清净的处所，显现出来的是什么，那就是主要地详细解说。
English
It is said so because it does not abandon the benefit and possesses the wisdom to hold the benefit of sentient beings. Seventeenth question: What is the Tathagata lineage like? In response, it is said: Lineage is shown to be non-dual, called the non-dual beginning. What is unborn and undying? That is mainly explained in detail. Etc. It is said that the term "lineage" is only used for something that is definitely one. If it becomes multiple, such as two or three, it will not be given the name of lineage. For example, in the world, the Brahmin lineage is also determined to be the only one, so it is called the Brahmin lineage, but it is only one. Brahmins do not have multiple lineages such as the royal lineage, and it is not possible to establish the Brahmin lineage by giving multiple names such as Brahmin and royal lineage. Similarly, here too, only the one definite thing called Vajra lineage is called Vajra lineage. It does not have multiple lineages such as jewel and lotus lineages, so it will not be given other names. If it does have multiple lineages, then it cannot be established as the Vajra lineage. Why? Because lineage is used for definite things, and definiteness is only one, so it can be given a name. If it becomes multiple, it is not definitely one, so it cannot be established as a lineage. Therefore, it is said, "Lineage is shown to be non-dual." It means that giving the name of lineage is like determining the only thing to be the Vajra lineage. It cannot be said which is the lineage of Vajra and jewel, so it is said, "Showing non-duality." Like this, that which shows non-duality is the four or nature that is given the name of lineage in terminology, so it is called the beginning, meaning the first thread that is given as lineage. So, is lineage transformed from realizing that each of the five afflictions is pure in its place? What does it refer to here? It says, "What is unborn and undying," meaning that the five kinds of afflictions are distinguished by their respective characteristics, and realizing that they are not different, those that gather together and become without difference, do not arise because there is no antidote, and do not perish because they rely on the antidote, and what manifests as abiding equally in a pure place by their own nature, that is mainly explained in detail.