Tibetan
ཙམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུ་ཙམ་ཕྲ་བའོ། །གང་ལ་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུ་ཚོད་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུ་ཚོད་ཙམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁམས་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཅན་རླུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྣའི་རྩེ་མོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ་བཤད་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །སྣའི་རྩེ་མོར་ཡུངས་ཀར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨཱ་ལི་དང་ཀཱ་ལིའི་དབུས་སུའོ། །ཡུངས་ཀར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་དོ། །བསམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པར་བྱ། གཏད་པར་བྱ། བརྟན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཡུངས་ཀར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་འགྲོ་བ་དང་མི་འགྲོ་བ་སྟེ་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་གྱུར་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའི་གཟུགས་སུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འབའ་ཞིག་བསྒོམས་པས་སོ། །རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང༌། དཀྱིལ་འཁོར་པ་དང་བཅས་པ་བསྒོམ་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་དང༌། རབ་ཏུ་གནས་པ་དང༌། གཉུག་མའི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་དགའ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །གསང་བ་ནི་སྦ་བར་བྱ་བ་སྟེ། བླ་མའི་ཞལ་ནས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་སྟེ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བརྟགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་རླུང་ཞེས་བྱ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་རྣམ་ལྔ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིན་ཆེན་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་ལས་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་ཞེས་བྱའོ། །ཡུངས་ཀར་གྱི་འབྲུ་ཚོད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ ཕྲ་བའོ། །སྣའི་རྩེ་མོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་སྤངས་པར་རོ། །ནན་ཏན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མ་དང་རྐྱང་མ་དག་ཡང་དག་པར་འབྱོར་པའོ། །རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིན་དང་མཚན་དུའོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་འདི་ནི་དགོངས་པས་བཤད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བླ་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །རྡོ་རྗེའི་ཚིག་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡོ་རྗེ་མི་ཕྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བཤད་བསྡམ་བཞིན་པའི་དོན་སྟོན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མ་ལུས་པར་སྟོན་ཅིང་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དཔལ་གསང་བ་
Chinese
ཙམ། 叫做“ཙམ”的意思是像芥菜籽一样细小。凡是具有芥菜籽大小的，就叫做芥菜籽大小，意思是微细的具有形体的风。鼻尖等等叫做瑜伽，是天神的瑜伽，是一种说法。鼻尖上的芥菜籽，是指阿黎和嘎里的中间。芥菜籽的意思是微细的具有形体的心。想的意思是忆念，交付，稳固的意思。因为芥菜籽是心的行与不行，是作为所依和能依的坛城的轮的形象来修习的缘故。因此仅仅修习它就可以了。就变成了修持金刚持的坛城和具有坛城者。为什么会那样呢？因为直到智慧的处所，以及极善安住，以及本来的处所之间。悦意是殊胜的。秘密是应当隐藏的，应当从上师的口中获得，应当如先前所示那样证悟。叫做智慧的观察，意思是观察智慧三者的自性是风。因为是五种姓的自性，所以叫做五种颜色。因为不是像珍宝一样的人以外的人的行境，所以叫做珍宝。叫做芥菜籽大小，意思是极其微细。鼻尖上叫做舍弃罪恶。殷勤的意思是以等持的心。瑜伽的意思是若玛和江玛等如实结合。恒常的意思是白天和夜晚。因此导师也说这是以密意而说的，应当从一位上师传给另一位上师来了解，不是从其他途径来了解的。金刚的这个词，是金刚不坏的智慧。为了显示那使之显现的解释，就像捆扎一样显示意义，所以说了“解释”，凡是无余地显示并且极度明晰的，就是薄伽梵所说的吉祥秘密。
English
Tsam. The term "tsam" means as small as a mustard seed. Whatever has the size of a mustard seed is called the size of a mustard seed, meaning the subtle wind with form. The nose tip, etc., called yoga, is the yoga of the gods, which is one explanation. The mustard seed on the tip of the nose refers to the middle of Ali and Kali. The meaning of mustard seed is the mind itself, which is subtle and has form. To think means to remember, to entrust, and to stabilize. Because the mustard seed is the movement and non-movement of the mind, it is meditated upon as the image of the wheel of the mandala that is the support and the supported. Therefore, meditating on it alone is sufficient. It will become the meditation on the mandala of Vajradhara and those with the mandala. Why is that so? Because it is up to the place of wisdom, as well as the perfectly abiding, and the original place. Delightful is supreme. Secret is to be hidden, to be obtained from the guru's mouth, and to be realized as previously shown. Called the examination of wisdom, it means that the nature of the three wisdoms is examined as wind. Because it is the nature of the five families, it is called five colors. Because it is not the realm of practice for anyone other than a jewel-like person, it is called a jewel. Called the size of a mustard seed, it means extremely subtle. At the tip of the nose means abandoning sins. Diligently means with a mind in equipoise. Yoga means that Roma and Kyangma, etc., are truly joined. Constantly means day and night. Therefore, the teacher also said that this was spoken with intention, and it should be understood by transmitting it from one guru to another, not from other sources. This word of Vajra is the indestructible wisdom of Vajra. In order to show the explanation that makes it clear, just as tying it up shows the meaning, therefore "explanation" is spoken. Whatever shows completely and makes it extremely clear is the auspicious secret spoken by the Bhagavan.
Tibetan
འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཤད་པའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣའི་རྩེ་མོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་བསྒྲུབས་པའོ། །སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པར་བསྟན་པའི་ཕྲ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །དེ་བས་ན་སྙིང་པོར་གྱུར་ཅིང་སྙིང་པོར་འཇུག་པའོ། །མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་གུས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་གསང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན། དེ་ལས་གཞན་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའོ། །ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། །འགྲོ་བའི་ལུས་ལ་མངོན་པར་ཁྱབ་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ལྔའི་དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པའི་རིམ་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དེ་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དོ། །ཡུངས་ཀར་གྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་སྔར་བསྟན་པ་ཉིད་དྲན་པར་བྱའོ། །དེའི་དབུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལྷ་རྫས་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་ལྷ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་རོལ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འདི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པའི་དོན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། པདྨའི་སྣའི་རྩེ་མོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོང་གི་པདྨའི་སྣའི་རྩེ་མོར་རོ། །གོང་བུའི་གཟུགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་བཅུ་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རིན་ཆེན་ཁ་དོག་རྣམ་ལྔ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །རང་སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྙིང་གར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀར་རོ། །སེམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དོ། །ཐིག་ལེར་གནས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐིག་ལེ་དེའོ། །གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྲོག་ནི་ཐིག་ལེར་གཏོགས་པར་དགོད། །རང་དབང་རིན་ཆེན་འགོག་པ་ལས། །གཟུང་བ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་དྲན། །སེམས་ནི་འགོག་པའི་རྡོ་རྗེར་འགྱུར། །མཚན་མར་སྣང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །མཚན་མ
Chinese
《集经》释词续部中说：所谓“彼”是指用鼻尖等所成就的。所谓“心要”是指生起次第中所示的微细瑜伽。因此，成为心要并进入心要。所谓“殊胜”是指卓越，因为不是瑜伽孩童的行境。所谓“秘密”是指不应宣说的。所谓“一切佛”是指要对此瑜伽极其恭敬，如果对诸佛也要保密，那更不用说对其他人了。所谓“何者”是指先前已宣说的。什么是呢？即“一切自性”，是说周遍于有情之身。所谓“五智之体”是指如明镜般的智慧等五种智慧的自性。所谓“彼性”是指在圆满次第的欲求中，成为获得彼性的根本原因，所以是彼性。所谓“芥子”等，应忆念先前已宣说的意义。所谓“其中心”等，因为是天物，所以将识界称为天，因为能使天等有情欢娱。所谓“不明显”是指不能了知的缘故。 所谓“具形”是指彼以各种形象显现的缘故。所谓“此义”是指刚宣说的意义。所谓“以五智”等，所谓“生起”以及“莲花鼻尖”是指面部莲花的鼻尖。所谓“球形之土”是指聚集了命等十风的形体。因此才说了“五宝色”等。所谓“自咒”等，所谓“心间”是指智慧萨埵的心间。所谓“心”是指意。所谓“安住于明点”是指那个明点。什么是呢？命即应视为明点所摄。自在珍宝遮止中，应忆念能取所取。心即转为遮止金刚，显现为相状。
English
It is said in the Tantra Explaining the Words of the Compendium: 'That' refers to what is accomplished by the tip of the nose, etc. 'Essence' refers to the subtle yoga taught in the generation stage. Therefore, it becomes the essence and enters the essence. 'Supreme' means excellent, because it is not the realm of practice for child yogis. 'Secret' means that which should not be declared. 'All Buddhas' indicates that one should be extremely respectful of this yoga; if it is to be kept secret even from the Buddhas, what need is there to mention others? 'That which' refers to what was previously taught. What is it? It is 'all self-nature,' which means pervading the bodies of sentient beings. 'The substance of the five wisdoms' refers to the nature of the five wisdoms, such as mirror-like wisdom. 'Thatness' refers to the fact that in the desires of the completion stage, it becomes the very cause of attaining thatness, therefore it is thatness. 'Mustard seed,' etc., one should remember the meaning previously taught. 'In its center,' etc., because it is a divine substance, the realm of consciousness is called a deity, because it causes beings such as deities to rejoice. 'Unclear' means because it cannot be known. 'Having form' means that it appears in various forms. 'This meaning' refers to the meaning just taught. 'With the five wisdoms,' etc., 'arising' and 'lotus tip of the nose' refer to the tip of the nose of the lotus of the face. 'Sphere-shaped earth' refers to the form that gathers the ten winds, such as life. Therefore, it is said, 'Five precious colors,' etc. 'Self-mantra,' etc., 'heart center' refers to the heart center of the wisdom being. 'Mind' refers to thought. 'Dwelling in the bindu' refers to that bindu. What is it? Life should be regarded as included in the bindu. In the restraint of self-mastery and preciousness, one should remember the grasped and the grasper. The mind transforms into the vajra of restraint, and appears as a sign.