Tibetan
ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་མི་དམིགས་སོ། །ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང༌། ཐམས་ཅད་སྟོད་པར་གསུངས་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ། །སྣ་ཚོགས་མདོ་དང་རྒྱུད་ལས་ནི། །ཞེས་པ་མདོ་སྣ་ཚོགས་དང་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་ལས་གསུངས་ཤེའོ། །དེ་བཞིན་གང་ཞིག་ཉེར་བསྟན་པ། །ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གང་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ། །ཆོས་ཕུང་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ནི། །ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་གསུངས་པ་ལས། །ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གསུངས་ཤེའོ། །མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་མཚན་ཉིད་ནི། །ཞེས་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དེ་ཉིད་ནི་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །སྙིང་པོ་ལས་ནི་སྙིང་པོར་གསུངས། །ཞེས་པ་ནི་ཟབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རལ་པ་གཅེར་བུ་མགོ་རེག་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པའི་དུས་ན་ནི་རལ་པ་དང་གཅེར་བུ་དང་ཅོད་པན་འདུས་པ་སྤོང་བ་དང་ལེན་པའོ། །སྣ་ཚོགས་རྟགས་ཅན་དེ་དང་དེ། །ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་སྣ་ཚོགས་པའི་དོན་ཏོ། །མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་རྣམས། །ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་འདོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་སྤང་ཞེའོ། །སྤངས་ནས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ལུང་གཞན་ལས་ཀྱང༌། སེམས་ཉིད་མཐོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། །གཙང་བ་དང་ནི་མི་གཙང་དང༌། །རལ་བ་དང་ནི་མགོ་རེག་དང༌། །དེ་བཞིན་ཆོས་བརྒྱད་ཐམས་ཅད་ཀུན། །གང་ལ་གནས་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར། །གང་ཞིག་སེམས་ཉིད་མི་རྟོག་ཅིང༌། །རྣམ་པར་རྟོག་ལ་རབ་གནས་པས། །སྦྱིན་པ་གཏོང་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང༌། །བཟོད་དང་ཤེས་རབ་རབ་གནས་ཀྱང༌། །དེས་ཀྱང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་བྲལ་རྣལ་འབྱོར་བས། །རྟག་ཏུ་སྤྱོད་ལ་ འཇུག་བྱེད་ཀྱང༌། །སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་འཆང་བྱེད་འགྱུར། །ཐབས་མེད་སྤྱོད་པ་ལྕགས་གཟེབ་འདྲ། །དངོས་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། །ཅིར་སྣང་སེམས་ཉིད་རང་བཞིན་ནོ། །གང་ཚེ་སེམས་ལས་ཐ་དད་པར། །སྣང་བ་དམིགས་ཀྱི་ཟླ་གཉིས་བཞིན། །ཐ་དད་མེད་ལས་ཐ་དད་པ། །དོན་མེད་པས་ན་མོ་གཤམ་བཞིན། །དང་པོ་དེ་མཐོང་དེ་ཡི་ཚེ། །ཆོས་ཀུན་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པར་སྣང༌། །དོན་དམ་སེམས་ནི་ཐོག་མ་དང༌། ཐ་མ་དབུས་ལ་སོགས་པ་མེད། །སེམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་མེད་པར། །མཐོང་བ་དེ་ཡིས་སེམས་ཉིད་མཐོང༌། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དང་པོ་ལས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྡོ་རྗེ་བཟླས་པའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ནི་བཟོད་པ་འབྲིང་པོའི་སའོ། །གཞན་ལས་ཀྱང༌། བསྐྱེད་པ་དང་ནི་བཟླས་པ་ཡིས། །བཟོད་པ་འབྲིང་པོའི་ས་ལ་གནས། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྣང་བ་གསུམ་པོ་མཐོང་བ་དག །ཅེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་བསྐྱེད་པའོ། །ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ས་བཅུ་ལ་ནི་གནས་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ནི་བུའོ། །མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ལེགས་ཐོབ་ནས། །ཞེས་པ་ནི་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་ནས་ཤེའོ། །ཅི་བྱེད་ཅེ་ན། གཙང་མའི་གནས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ། །ཞེས་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་ཅེའོ། །སངས་རྒྱས་ཞིང་ནས་མི་ལྡོག་ཅེས་པ་ནི་འཁོར་བར་མི་ལྡོག་པའོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན། །ཞེས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་དབྱིངས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། །ཞེས་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རྒྱུའོ། །ཆགས་སོགས་རོལ་མོ་རྒྱ་ཆེན་པོ། །ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །ཆོས་དབྱིངས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། །ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཐབས་ཤེས་པའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པར་གར་འགྱུར་བ། །ཞེས་པ་ནི་ཐབས་གང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །བླ་མེད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། །ཞེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་འདོད་པའོ། །དེས་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན། །སྤྲོས་བཅས་ ལ་སོགས་སྤྱོད་པ་ཡིས། །ཞེས་པ་སྟེ། སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མམ་དགུའམ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །སྤྱོད་པ་དེས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན་སློབ་པོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །གང་གིས་སློབ་ཅེ་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པས་སློབ། །ཅེས་སྦྱར་རོ། །གདོད་ནས་དག་པའི་རང་བཞིན་ཅན། །ཞེས་པ་ནི་གང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་གྲུབ་ན། །ཞེས་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པར་རྟོགས་སམ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཞེའོ། །བསླབ་པའི་སྦྱོར་བས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་དོན་མེད་ཅེའོ། །རྟོག་ལས་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་སྐྱེ། །ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་འབྱུང་ཞེའོ། །གང་ཞིག་དེ་ལྟར་འདིར་རྟོགས་ན། །ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྤྱོད་པ་དོན་དམ་པར་རྟོགས་ན་ཞེའོ། །ཡེ་ཤེས་རིམ་པ་སྤངས་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །དེས་ཅི་བྱེད་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྤངས་པའི་འགལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གོ་སླའོ། །རིམ་པ་ལྔའི་དཀའ་འགྲེལ་དོན་གསལ་བ་ཞེས་པ་ལས་རིམ་པ་གཉིས་
Chinese
法的体性不可得。彼即如来也说：一切皆是赞叹，意即如此，彼即一切皆空。种种经与续部中，意即种种经与续部中所说。如是何者为近示，意即如是所显示者，彼即一切皆空。法蕴八万四千，大雄所说中，意即薄伽梵已说八万四千法蕴。现证菩提之体性，意即现证菩提，彼即无上现证菩提。从心要中则说心要，意即因为甚深之故。发髻裸体头触等之义，即于何时具有分别念之时，则舍弃与取发髻与裸体与发冠聚集。种种相者彼与彼，意即如是种种之义。欲现证菩提诸人，意即欲现证菩提之瑜伽士应舍弃。舍弃后作何耶？应加上不会解脱。其他经中也说：见心性之瑜伽士，清净与不清净，发髻与头触，如是八法一切皆，无论处于何处皆得解脱。何者不分别心性，而于分别念中极安住，布施且守护戒律，安忍与智慧极安住，彼亦不得解脱。与禅定分离之瑜伽士，恒常进入行持中，亦成行持之执持者，无方便之行持如铁盒。诸物乃心之错乱，显现为何心性即自性。何时从心而有他异，显现如目标之二月，从无他异而有他异，以无意义故如石女。最初见彼之时，诸法皆显现为心之错乱，胜义心乃无始无终无中等，于心中无有法之体性，见彼者即见心性。如是等出现。最初业之结合，意即生起次第之瑜伽与金刚念诵。地基
English
The nature of Dharma is unobtainable. He, the Tathagata, also said: "All is praise," meaning that it is all empty. In various Sutras and Tantras, it is said in various Sutras and Tantras. What is shown nearby like that, meaning what is shown like that, is all empty. The eighty-four thousand aggregates of Dharma, spoken by the Great Hero, meaning the Bhagavan has spoken the eighty-four thousand aggregates of Dharma. The nature of manifest enlightenment, meaning manifest enlightenment itself is the unsurpassed manifest enlightenment. From the essence, it is said to be the essence, meaning because it is profound. The meaning of matted hair, nakedness, head touching, etc., is that when one has discrimination, one abandons and takes up the gathering of matted hair, nakedness, and crowns. Various signs, this and that, meaning such various meanings. Those who desire manifest enlightenment, meaning yogis who desire manifest enlightenment should abandon. What to do after abandoning? It should be added that they will not be liberated. It is also said in other scriptures: "The yogi who sees the nature of mind, purity and impurity, matted hair and head touching, likewise all eight dharmas, wherever they abide, will be liberated. Whoever does not discriminate the nature of mind, but dwells in discrimination, gives charity and guards morality, dwells in patience and wisdom, will not be liberated either. The yogi who is separated from meditation, constantly enters into practice, also becomes the holder of practice, practice without means is like an iron box. Things are delusions of the mind, whatever appears is the nature of mind itself. When there is otherness from the mind, it appears like the two moons of the object, otherness from non-otherness, because it is meaningless, like a barren woman. When that is first seen, all dharmas appear as delusions of the mind, the ultimate mind has no beginning, no end, no middle, etc., in the mind there is no nature of dharma, seeing that is seeing the nature of mind." Such things appear. The initial combination of karma, meaning the yoga of the generation stage and Vajra recitation. Foundation
Chinese
获得增长，这指的是中等忍位的境界。此外，如“通过生起和念诵，安住于中等忍位境界”等。见到三种显现，指的是生起三种智慧。会变成什么呢？会安住于十地，这是指（成为佛）子。完全现证菩提后，指的是获得光明之后。做什么呢？接近清净的处所，这是指获得法身。从佛土不退转，指的是不从轮回中退转。仅以这一生，通达一切，指的是仅以这一生，具有通达一切的殊胜之处。法界现证菩提，指的是现证菩提的因。贪欲等广大乐舞，指的是贪欲之法。法界现证菩提，以何种方式获得的瑜伽，指的是知晓生起瑜伽智慧的方法。如何转变为现证，指的是通达何种方法。无上现证菩提，指的是希求无上现证菩提。那么应该怎么做呢？通过有戏论等行持，指的是三种或九种或不可思议的行持。这种行持做什么呢？加上“学习者”一词。谁来学习呢？瑜伽士，即具有三摩地者来学习。加上“学习”一词。本来就具有清净自性，指的是对远离分别念者如此称呼。如果自性成就，指的是如果自性清净被证悟或显现。学习的瑜伽有什么用呢？指的是行持是无意义的。从分别念中不生如是性，指的是从分别念中不产生如是性。如果有人如此证悟，指的是任何瑜伽士如果证悟了行持的究竟意义。这是舍弃次第智慧，指的是这是舍弃究竟意义。他做什么，为什么呢？因为是舍弃的违品。其他容易理解。名为《五次第难解释·义明》中第二次第。
English
Growth is attained, which refers to the realm of the intermediate patience. Furthermore, such as "Through arising and recitation, one abides in the realm of intermediate patience," and so on. Seeing the three appearances refers to generating the three wisdoms. What will it become? It will abide in the ten bhumis, which refers to (becoming a Buddha) son. Having fully realized enlightenment, it refers to obtaining luminosity. What does it do? It approaches the pure abode, which means attaining the Dharmakaya. Not turning back from the Buddha-field means not turning back from samsara. With this very life, one knows all, which means that with this very life, one will possess the distinction of knowing all. Dharmadhatu's complete enlightenment refers to the cause of complete enlightenment. Great dances of enjoyment such as attachment refer to the dharma of attachment. Dharmadhatu's complete enlightenment, by what kind of yoga is it attained? It refers to knowing the method of generating yogic wisdom. How does it transform into realization? It refers to understanding which method. Supreme complete enlightenment refers to desiring supreme complete enlightenment. So what should be done? Through conduct such as with elaboration, it refers to three or nine or inconceivable conducts. What does this conduct do? Add the word "learner." Who learns? The yogi, that is, the one who possesses samadhi, learns. Add the word "learn." Originally possessing pure nature refers to calling that which is free from conceptualization in that way. If that is accomplished by its very nature, it means if purity by its very nature is realized or manifested. What is the use of the yoga of learning? It means that practice is meaningless. Suchness does not arise from thought, which means that suchness does not arise from conceptualization. If someone realizes this here, it means if any yogi realizes the ultimate meaning of practice. This is abandoning the gradual wisdom, which means this is abandoning the ultimate meaning. What does he do, and why? Because it is the opposite of abandonment. The rest is easy to understand. The second stage from the "Difficult Explanation of the Five Stages: Meaning Clarified."