Tibetan
སུམ་པའི་དབང་གིས་དབྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་པ་རིག་མ་གཏད་པ་ནི་ཕྱིའིའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱོད་པས་འབྱུང་བ་ནི་ནང་གིའོ། །ད་བཟློག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ནི་སྤས་པའོ། །འདི་ལའང་ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་དང༌། ཡེ་ཤེས་དང་ཉེ་བ་ཉིད་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱང་གང་དང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད། །ཐབས་ཀྱི་དམ་པ་ཉེ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་པ་ཤེས་རབ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ཉིད་དང༌། གོང་ན་གཞན་མེད་པ་ཉིད་དང༌། མཆོག་དམ་པ་ཉིད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཆོས་དུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དམིགས་བདག་གིས་འཇུག །བྱང་ཆུབ་སེམས་སྤྱོད་ཉེ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་པ་ཤེས་རབ་དམ་པ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དང༌། ཡེ་ཤེས་དམ་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དམ་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དང་ཐབས་བདེན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་དང༌། ཞུ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་སྤྱོད་པ་དང༌། དེའང་ཉེ་བའི་རྒྱུར་འདུག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །འོ་ན་དེ་སྨོས་པས་ཅི་བྱེད་ན། བུམ་པ་དང་ནི་གསང་བ་དང༌། །ཐོབ་བྱ་བཞི་པ་སེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་པ་ཤེས་རབ་མ་མ་སྨོས་ན་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བུམ་པ་ལའང་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་སྨོས་ན་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལའང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཞེས་མ་སྨོས་ན། གསང་བ་ལའང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་སྤྱོད་པ་མ་སྨོས་ན་བཞི་པ་དང་གཡོན་གྱི་ཡུམ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལའང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཉེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་པ་མ་སྨོས་ན་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ལོག་པར་རྟོག་པའང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་དབང་གསུམ་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཏིང་འཛིན་དམིགས་པ་ཡིས། །བྱེ་བྲག་དང་བཅས་དེ་ཡི་ རྒྱུ། །ཞེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འོ་ན་དུས་གང་གི་ཚེ་བསྐུར་ཞེ་ན། དབང་གཉིས་རྫོགས་དང་གང་མ་རྣམས། །གསུམ་པའི་དབང་གིས་དུས་ཞེས་བཤད། །ཅེས་པ་དང་པོར་བུམ་པའི་དབང་ཐོབ་པའི་སྟེང་ལ་ཕྱི་ནས་གསང་བའི་དབང་ཐོབ་པ་བླ་མ་གཉིས་ཀྱིས་གནང་བ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་རྒྱས་པ་དང༌། མཆོག་འདོད་པའི་དུས་ནའོ། །གསུམ་པའི་གླིང་གཞིའང་གང་ཞེ་ན། རྒྱལ་བ་ཡུམ་དང་མཉམ་སྦྱར་ཚེ། །འཁོར་རྣམས་དུས་སོགས་གླེང་གཞི་ཡིན། །ཞེས་གསང་བ་འདུས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡུམ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་བདེ་པ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དུས་སུ། འཁོར་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་གསང་བའི་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་དེ་མཐོང་ནས་དངངས་པ་དང༌། དུས་པ་དང༌། བརྒྱལ་བ་དང༌། དེ་ལས་བསླང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་གསུམ་པའི་དབང་གི་གླེང་གཞི་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའང་གནས་གང་དུ་བསྐུར་ཞེ་ན། །ས་ཕུག་རིམ་པ་གསུམ་པའམ། །པདྨའི་ནང་དུ་བསྐུར་བ་ཡིན། །ཞེས་པ་ས་ཕུག་རིམ་པ་གསུམ་པ་ནི་ཕྱི་སྟེ་ཐུན་མོང་གི་གནས་སོ། །དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་གནས་ནི་ཤེས་རབ་མའི་པདྨའི་ནང་དུ་བསྐུར་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། །བླ་མ་རིག་མ་དམ་པ་སྟེ། །ཞེས་གང་རིག་མ་དམ་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་བླ་མ་སྟེ་མཆོག་སྟེར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རང་སེམས་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གསང་བའི་རྩ། །ཐོས་པ་ཀུན་གོམས་ཡོན་ཏན་ལྡན། །ཞེས་པ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དེས་སློབ་མ་གང་ལ་བསྐུར་ཞེ་ན། །དབང་གཉིས་རྫོགས་ཤིང་ཡོན་ཏན་ལྡན། །དེ་ལ་མཁས་པས་གསུམ་པ་སྦྱིན། །ཞེས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །འོ་ན་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུའང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། །ཤེས་རབ་ཏིང་འཛིན་འདི་ཁོ་ན། །ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་འང་དུས་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་ལྡན་པས་གནང༌། །བླ་མ་དང་མཐུན་ཁུ་བ་འབབ། ཅེས་པ། གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་པར་འདོད་པས་དང་པོར་དེའི་སྦྱོར་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དེའི་རྫས་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དཀར་དམར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དག་དང༌། ཏིང་འཛིན་སྦྱོར་བ་བསྐྱེད་ཕྱིར་རྒྱུ། །ཞེས་པ་གང་གིས་གང་ལ་ཕན་པ་ཡོད་བ་དེ་ནི་རྫས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཀར་དམར་དང་མཆུའི་རོ་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཡང་ངོ༌། །འདིའི་རིམ་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དཀར་དམར་སྤེལ་དང་འཁྲུ་བ་དང༌། །དངོས་པོ་འབྱུང་དང་མི་འགྱུར་ཞིང༌། །རེག་པར་བྱེད་དང་གང་ཞིག་བསྟབས། །འདི་ཡི་སྦྱོར་བས་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་པ་དཀར་དམར་སྤེལ་བ་ནི་ཕྲེང་བའི་དབང་ངོ༌། །འཁྲུ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཆུའི་དབང་ངོ༌། །ལྟེ་བ་ལ་རེག་པ་ནི་དབུ་རྒྱན་གྱི་དབང་ངོ༌། །གཞན་འཇོམས་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་དབང་ངོ༌། །གང་
Chinese
是因三灌顶的差别。说不交付明妃是外（灌顶）。由此菩提心生起是内（灌顶）。现在由遣返的力量生起是殊胜（灌顶）。对此，为何称为智慧、般若呢？依于智慧而有般若，为了获得般若的缘故。这是为了生起般若之因，以及与般若相近、相同之故，应按顺序结合。名相又是什么呢？智慧般若无与伦比，方便殊胜近因。这是因为依靠智慧母而生起般若，以及无有更高者，以及成就殊胜至上之故。那么，这个名为智慧般若的灌顶，又具备多少法呢？依于智慧生般若，三摩地专注自性入，菩提心行近因。这是因为生起殊胜智慧，以及殊胜般若，以及专注殊胜三摩地，以及方便真实的瑜伽士自性的进入，以及祈请于菩提心行，并且也是近因所在，像这样唯有具备六者。那么，说了它有什么用呢？瓶和秘密，以及所获第四遣除。这是因为如果不说智慧母，那么也会过失于外和内的瓶（灌顶），如果不说三摩地，那么也会过失于凡夫。如果没说自性进入，那么也会过失于秘密（灌顶）。如果不说菩提心行，那么也会过失于第四（灌顶）和生起左旋明妃的次第。如果没说近因，那么不成就的邪分别也不会遣返。那么，第三灌顶的因是什么呢？智慧三摩地专注，以差别而具彼之因。已经说过了。那么，在什么时间授予呢？二灌顶圆满及何者等，以三灌顶之时说。这是首先获得瓶灌顶之上，从外获得秘密灌顶，由两位上师给予，以及二菩提心增长，以及希求殊胜之时。第三的坛基又是什么呢？
English
It is due to the difference of the three empowerments. Saying not to entrust the consort is the outer (empowerment). From this, the arising of Bodhicitta is the inner (empowerment). Now, the arising from the power of reversal is the excellent (empowerment). Why is this called wisdom and prajna? Relying on wisdom, there is prajna, for the sake of attaining prajna. This is for the cause of generating prajna, and because it is close to and the same as prajna, it should be combined in order. What are the names? Wisdom, prajna, incomparable, excellent means, near cause. This is because relying on the wisdom mother, prajna arises, and because there is no higher, and because it accomplishes the excellent supreme. So, how many dharmas does this empowerment called wisdom prajna possess? Relying on wisdom, prajna arises, Samadhi focuses on self-nature enters, Bodhicitta conduct near cause. This is because it generates excellent wisdom, and excellent prajna, and focuses on excellent samadhi, and the entrance of the self-nature of the yogi of expedient truth, and praying to the Bodhicitta conduct, and it is also the near cause, like this, it only possesses six. So, what is the use of saying it? Vase and secret, and the fourth to be obtained are eliminated. This is because if the wisdom mother is not mentioned, then there will be faults in the outer and inner vase (empowerment), if samadhi is not mentioned, then there will be faults in ordinary people. If the self-nature entrance is not mentioned, then there will be faults in the secret (empowerment). If the Bodhicitta conduct is not mentioned, then there will be faults in the fourth (empowerment) and the order of generating the left-turning consort. If the near cause is not mentioned, then the non-accomplishing wrong conception will not be reversed. So, what is the cause of the third empowerment? Wisdom, samadhi, focus, with distinction, is its cause. It has already been said. So, at what time is it bestowed? The two empowerments are complete and whoever, etc., it is said to be the time of the three empowerments. This is first, on top of obtaining the vase empowerment, obtaining the secret empowerment from the outside, given by the two lamas, and the two Bodhicittas increase, and at the time of desiring excellence. What is the basis of the third mandala?
Chinese
རྒྱལ་བ་ཡུམ་དང་མཉམ་སྦྱར་ཚེ། །འཁོར་རྣམས་དུས་སོགས་གླེང་གཞི་ཡིན། །（当胜者与佛母交合时，眷属等是时机等的讨论基础。）如《密集》坛城中，所有如来都与佛母无二地安住，以及无二大乐增长之时。处于眷属中的菩萨和声闻，所有远离贪欲者，见到秘密行持之相后，感到惊慌、昏厥、晕倒以及从中苏醒等行为，要知道这是第三灌顶的讨论基础。那么在何处授予呢？ས་ཕུག་རིམ་པ་གསུམ་པའམ། །པདྨའི་ནང་དུ་བསྐུར་བ་ཡིན། །（在三层地的洞穴中，或在莲花中授予。）所谓三层地的洞穴是外在的，是共同之处。其特殊之处是在智慧母的莲花中授予，这是智慧和智慧的处所。那么上师是什么样的呢？བླ་མ་རིག་མ་དམ་པ་སྟེ། །（上师是殊胜明妃。）所谓殊胜明妃，是真正的上师，因为她能给予殊胜。ཡང་ན་རང་སེམས་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གསང་བའི་རྩ། །ཐོས་པ་ཀུན་གོམས་ཡོན་ཏན་ལྡན། །（或者自心菩提心，方便金刚秘密根，听闻一切熟习具功德。）这是中间的偈颂。那么他给什么样的弟子授予呢？དབང་གཉིས་རྫོགས་ཤིང་ཡོན་ཏན་ལྡན། །དེ་ལ་མཁས་པས་གསུམ་པ་སྦྱིན། །（圆满二灌且具功德，智者给予彼第三灌顶。）这很容易理解。那么，智慧和智慧的因是什么呢？ཤེས་རབ་ཏིང་འཛིན་འདི་ཁོ་ན། །（唯有智慧禅定。）如是已说。那么，那时机是什么时候呢？སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་ལྡན་པས་གནང༌། །བླ་མ་དང་མཐུན་ཁུ་བ་འབབ། （具功德的上师给予，与上师相应精液降。）所谓想要获得智慧和智慧灌顶的人，首先已经讲述了其行为。 那么，它的物质是什么呢？དཀར་དམར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དག་དང༌། ཏིང་འཛིན་སྦྱོར་བ་བསྐྱེད་ཕྱིར་རྒྱུ། །（紅白菩提心等，为生禅定结合之因。）所谓什么对什么有益，那就是物质。紅白菩提心和品尝嘴唇的味道等等，也是如此。那么，这个次第是什么呢？དཀར་དམར་སྤེལ་དང་འཁྲུ་བ་དང༌། །དངོས་པོ་འབྱུང་དང་མི་འགྱུར་ཞིང༌། །རེག་པར་བྱེད་དང་གང་ཞིག་བསྟབས། །འདི་ཡི་སྦྱོར་བས་འབྱུང་བ་ཡིན། །（交合紅白与清洗，事物生起且不变，触摸与任何展示，由此结合而生起。）所谓交合紅白是花鬘灌顶。清洗是菩提心之水的灌顶。触摸脐轮是顶髻灌顶。摧毁其他是金刚灌顶。什么
English
རྒྱལ་བ་ཡུམ་དང་མཉམ་སྦྱར་ཚེ། །འཁོར་རྣམས་དུས་སོགས་གླེང་གཞི་ཡིན། །When the Victorious One is united with the Mother, the retinue, etc., are the basis for discussing the timing, etc. As in the mandala of the Guhyasamaja, when all the Tathagatas are equally abiding non-dually with the Mother, and when the great bliss of non-duality is increasing, at that time, the Bodhisattvas and Shravakas who are in the retinue, all those who are free from desire, seeing the aspect of secret conduct, feeling startled, fainting, collapsing, and reviving from it, etc., know that this conduct is the basis for discussing the third empowerment. Then, where is it conferred?ས་ཕུག་རིམ་པ་གསུམ་པའམ། །པདྨའི་ནང་དུ་བསྐུར་བ་ཡིན། །It is conferred in a cave with three levels, or in a lotus. The cave with three levels is external, it is a common place. Its special place is conferred in the lotus of the Wisdom Mother, this is the place of wisdom and knowledge. Then, what kind of teacher is it?བླ་མ་རིག་མ་དམ་པ་སྟེ། །The teacher is a supreme vidya. The supreme vidya is the true teacher, because she can give the supreme.ཡང་ན་རང་སེམས་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཐབས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་གསང་བའི་རྩ། །ཐོས་པ་ཀུན་གོམས་ཡོན་ཏན་ལྡན། །Or one's own mind, bodhicitta, the vajra of method, the secret root, all that is heard is familiar, endowed with qualities. This is an intermediate verse. Then, to what kind of disciple does he confer it?དབང་གཉིས་རྫོགས་ཤིང་ཡོན་ཏན་ལྡན། །དེ་ལ་མཁས་པས་གསུམ་པ་སྦྱིན། །The wise one gives the third to one who has perfected the two empowerments and is endowed with qualities. This is easy to understand. Then, what is the cause of wisdom and knowledge?ཤེས་རབ་ཏིང་འཛིན་འདི་ཁོ་ན། །Only this wisdom and samadhi. Thus it has been said. Then, what is the time for that?སློབ་དཔོན་ཡོན་ཏན་ལྡན་པས་གནང༌། །བླ་མ་དང་མཐུན་ཁུ་བ་འབབ། The teacher who is endowed with qualities gives it, the semen falls in accordance with the teacher. Whoever desires to obtain the empowerment of wisdom and knowledge, first, its conduct has been explained. Then, what is its substance?དཀར་དམར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དག་དང༌། ཏིང་འཛིན་སྦྱོར་བ་བསྐྱེད་ཕྱིར་རྒྱུ། །White and red bodhicitta, etc., are the cause for generating the union of samadhi. Whatever is beneficial to what, that is the substance. White and red bodhicitta and tasting the flavor of the lips, etc., are also that. Then, what is this sequence?དཀར་དམར་སྤེལ་དང་འཁྲུ་བ་དང༌། །དངོས་པོ་འབྱུང་དང་མི་འགྱུར་ཞིང༌། །རེག་པར་བྱེད་དང་གང་ཞིག་བསྟབས། །འདི་ཡི་སྦྱོར་བས་འབྱུང་བ་ཡིན། །The union of white and red and washing, the arising of things and not changing, touching and whatever is shown, arises from this union. The union of white and red is the garland empowerment. Washing is the empowerment of the water of bodhicitta. Touching the navel is the crown empowerment. Destroying others is the vajra empowerment. What