Tibetan
ཆེར་འགྲེལ་པ། པཎྜི་ཏ་ཨ་ལངྐ་ཀ་ལ་ཤས་མཛད་པ། ཟབ་མོའི་དོན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལེའུ་བཞི་བཅུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་བའོ།། །། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། དེ་ལྟར་ལེའུ་བཞི་བཅུ་པས་གསང་བའི་འབྲས་བུའི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དྲི་བའི་ལན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གཅིག་པ་ཉེ་བར་འགོད་ཅིང༌། དང་པོར་རེ་ཞིག་དེའི་རྩོམ་པ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལེའུ་བཞི་བཅུ་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །ཇི་ལྟ་བུ་ཞི་ན། དེའི་ཕྱིར་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དེ་རྩོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་དངོས་སུ་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀུན་དབུས་ནས་ཁྱབ་པའི་ཁམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའམ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱས་བསྡུས་པ་རྣམས་སོ། །དབུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་སོན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཆོས་ཀུན་དབུས་སུ་སོན་པའོ། །ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་དེ་ལ་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་བརྗོད་ནས། ད་ནི་དེའི་དོན་མདོར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་བཤད་པ་ནི། ཀུན་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་བྱའི་ངོ་བོས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་འཆར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་གནས་པའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འབྱུང་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་བཞི་པོའོ། །ཡུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་དག་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་དང་ལྡ
Chinese
大疏。班智达阿兰嘎嘎拉夏所著。名为甚深义极明，第四十章广释完毕。 第四十一章。显示对法界之境提问之回答的广释。 如是第四十章讲述了对秘密果之境的提问之回答后，现在为了显示对法界之境提问之回答，将近安置第四十一章。首先略微显示其造者，说了“此后”等，即第四十章讲述之后。世尊金刚，即大金刚持。与“法界之胜”相关联。如何是呢？因此说了“胜”，因为胜过一切法。如是显示了其造者后，现在为了讲述其实际解释，说了其支分法界之词的决定词，即“一切法中央遍布之界”。“一切”即蕴、界、处等，或识与所识所摄的一切。“中央”即入于内，如何安住之体性，即一切法入于中央。“界”即执持自性。称彼为“法界”。如是说了法界之词的决定词后，现在以简要显示其义之方式，解释法的词，说了“一切遍布”等，因为遍布一切法。极细微，因为是圣者之行境。一切遍布，因为以所遍布之体性遍布一切处。常时显现，即常时具有俱生之体性。五蕴即色与受等。四大即地等之四界。境，即色等。处，即内在之自体眼等。识，即眼识等。真实具足，即与彼等具
English
The Great Commentary. Composed by Paṇḍita Alaṅka Kalaśa. From the work called 'Making the Profound Meaning Extremely Clear'. The extensive explanation of the fortieth chapter is complete. Forty-first chapter. The extensive explanation showing the answer to the question about the realm of the Dharmadhātu. Thus, after the fortieth chapter explained the answer to the question about the realm of the secret fruit, now, in order to show the answer to the question about the realm of the Dharmadhātu, the forty-first chapter is being placed nearby. First, to briefly show its author, it is said, "Then," and so on, that is, after the fortieth chapter was explained. The Blessed One Vajra is the Great Vajradhara. It is related to "the supreme of the Dharmadhātu." How is it? Therefore, "supreme" is said, because it is superior to all dharmas. Thus, after showing its author, now, in order to speak of its actual explanation, the definitive words of the term Dharmadhātu, its branch, are spoken: "The element pervading from the center of all dharmas." "All" refers to the aggregates, elements, sense bases, and so on, or all that is included by consciousness and objects of consciousness. "From the center" means entering within. The nature of how it abides is that all dharmas enter into the center. "Element" means holding its own characteristic. That is called "Dharmadhātu." Thus, after speaking the definitive words of the term Dharmadhātu, now, by way of briefly showing its meaning, the words of the Dharma are explained, saying "all-pervading," and so on, because it pervades all dharmas. Extremely subtle, because it is the very object of the noble ones' activity. All-pervading means pervading everywhere with the nature of what is pervaded. Always appearing means always having the nature of being co-emergent. The five aggregates are form, feeling, and so on. The four elements are the four elements of earth and so on. Objects are forms and so on. Sense bases are the internal entities of the eye and so on. Consciousness is eye consciousness and so on. Truly endowed means endowed with them.
Tibetan
ན་པ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀུན་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའོ། །བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །གསང་བའི་དབང་ཕྱུག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསང་བ་ནི་གསང་བ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དབང་ཕྱུག་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། གསང་བའི་བདག་པོའོ། །དེ་ཉིད་ནི། དེ་རྣམས་ལ་གཞན་དབང་བ་མེད་པས་ན་དབང་ཕྱུག་སྟེ། དེའི་བོད་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དེའི་དོན་མདོར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་བཤད་པ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་དབྱིངས་ ཀྱི་ཚིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་དེ་མ་ཐག་པར་བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དབུས་ན་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཉིད་ཀྱིས་དབུས་ན་གནས་པའོ། །ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་སོ། །ཁྱབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་བྱ་རྣམས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིག་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དཔེའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་བརྗོད་པའི། ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཏིལ་ལ་ཏིལ་མར་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཏིལ་འབྲུའི་ནང་ན་མར་ནག་གནས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཤིང་ལ་མེ་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙུབ་སྟན་དང་གཙུབ་ཤིང་གི་ནང་ན་མེ་གནས་པའོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིལ་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་གནས་པའི་ཏིལ་མར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུའོ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལའོ། །ཁྱབ་བྱེད་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་གནས་པ་ལའོ། །དེ་ལྟར་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མདོར་བསྟན་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡན་ལག་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས། ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུའོ། །དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀུན་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱས་བསྡུས་པའི་ཆོས་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཏོ། །མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་སྣང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཟུང་དང་འཛིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོས་སོ། །ཀུན་རྟོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་རྟོག་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཁྱབ་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཁྱབ་པའོ།
Chinese
所有名相都称为诸法。解释的意思是显示。名为“秘密主”的意思是，秘密是秘密者们的。自在是主要，即秘密的主人。彼即是说，因为对他们没有他者的支配，所以是自在，称呼它为如此。如是，以简要显示其义的方式，讲述了法的词句，现在为了显示界（dbyings）的词句，说了“彼等”等。彼等是指紧接着所显示的蕴等。名为“处于中央”是指以周遍性自身而处于中央。名为“界”是指执持自己的体相。名为“周遍”是指以无戏论的自性而安住于所周遍的事物上。名为“非行境”是指因为不是各自凡夫之心的行境。如是，显示了界的词句的解释后，现在为了以譬喻的方式讲述，说了“如油在芝麻中”等。如油在芝麻的种子中存在。名为“如火在木中”是指火在钻木和钻木板中存在。名为“如是”是指如芝麻种子等之中存在的芝麻油等。名为“于一切法”是指于蕴、界、处等的体相上。名为“说周遍”是说的意思。名为“也”是指随顺安住。如是，以四种方式讲述了简要显示的法界后，现在为了讲述广说，从它的支分自身的角度来说。不是能被了知的，如同虚空一般。名为“无垢”是因为远离烦恼。名为“一切法之基”是一切识和所识总摄的法的基础。名为“胜”是因为无上。如果这样，为什么不如此显现呢？因此说了“所取和能取”，以境和有境的体性。名为“遍计”是指以种种分别念。名为“周遍”是指特别地周遍。
English
All names are called all dharmas. Explaining means showing. The term "Lord of Secrets" means that secrets belong to those who keep secrets. Lord means the chief, the master of secrets. That itself means that because there is no other's dominion over them, it is Lord, and it is called that. Thus, by briefly showing its meaning, the words of the Dharma are explained. Now, in order to show the words of the realm (dbyings), "those" and so on are spoken. "Those" refers to the aggregates and so on that were shown immediately before. "Dwelling in the center" means dwelling in the center by virtue of pervasiveness itself. "Realm" means holding one's own characteristics. "Pervading" means dwelling in the objects to be pervaded by the nature of non-proliferation. "Not an object of experience" means because it is not an object of experience for the minds of individual ordinary beings. Thus, after showing the explanation of the words of the realm, now, in order to explain by way of example, "Just as oil is in sesame," and so on are spoken. Just as sesame oil exists in sesame seeds. "Just as fire is in wood" means that fire exists in the rubbing board and rubbing wood. "Likewise" means like sesame oil and so on existing in sesame seeds and so on. "In all dharmas" means in the characteristics of aggregates, realms, sources, and so on. "Saying pervasive" is the meaning of saying. "Also" means following and abiding. Thus, after explaining the Dharma realm briefly shown in four ways, now, in order to explain in detail, from the perspective of its own aspects. It is not to be known, just like space. "Immaculate" means because it is separated from afflictions. "The basis of all dharmas" is the basis of all dharmas, encompassing both consciousness and what is to be known. "Supreme" means because it is unsurpassed. If that is so, why does it not appear as such? Therefore, "the grasped and the grasper" are spoken, by the nature of object and subject. "Conceptual" means by various discriminations. "Pervading" means particularly pervading.