Tibetan
བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་མཛད་ཀྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ༄། །མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འདུད་ཅེས་བྱ་བའོ། །སྐུ་བཞི་ལས་མ་གཏོགས་པར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་ཡང་མེད་དེ། དེ་བས་ན་སྐུ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ལྡན་པའི། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡི་མཚན་ཉིད་དེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མགོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་རང་བཞིན་ལས་འདས་པ་དང༌། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པས་ན་མཆོག་ཡིན་ལ། ཡང་པ་རྣམ་པ་ཀུན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་དབང་གིས་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་སྤྲོ་བར་མཛད་པས་ན། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ལ་དེའི་ངོ་བོ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་ཉི་ཚེབ་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བག་ཆགས་དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་སྟེ། ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་ཡུམ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་ལ་འཁྱུད་པ་མཛད་པ་དང༌། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང༌། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་སྤྱོད་བར་མཛད་པ་མཐོང་ངོ༌། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལས་ལྡོག་པར་གྱུར་པ་དང༌། ཤིན་ཏུ་དཀའ་ཐུབ་མཛད་པར་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་འདུས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་གསུང་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་མཛད་དེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྒྲ་ཡིས་ནི། །སེམས་ཅན་བསམ་པའི་དབང་གིས་སུ། །གང་ཞིག་རྫུ་འཕྲུལ་བདག་ཉིད་སྟོན། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགྲོ་བ་དྲུག་ལ་གནས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རང་རང་གི་སྐད་ཀྱིས་བསམ་པ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་ ༄། །ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ནི། གསུང་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་གིས་བསྟན་པར་མཛད་པ་དེ་ལོངས་སྤྱོད
Chinese
为了获得，而正确地教导，不是其他的。 顶礼具有这样特征者。 除了四身之外，没有任何圆满正等觉的佛陀。因此，四身的特征是什么呢？ “具足一切殊胜相，化身之特征。” 所谓“一切”，是指头等肢体，超越世间自性，成为无垢自性，所以是殊胜的。又，“一切殊胜”是指三十二大丈夫相等等，谁拥有这些，谁就具足一切殊胜。那是什么呢？“化身之特征”，因为随众生之意，如梦一般示现各种事物，所以是化身，其体性就是如此之意。 那么，它不是短暂和一切事物的自性吗？“以众生种种意乐”，众生的意乐是贪着和不贪着等等，具有这些习气的心的确会如此显现。具有贪着之心的众生会看到拥抱各种各样的佛母等等的身相，时时具有贪欲，享用五种妙欲。不贪着者则看到远离五种妙欲，示现极度苦行。因此，成为非造作自性的化身是眼睛的对境，是身金刚之意。 那么，什么是语金刚的自性呢？宣说受用圆满身的特征： “一切有情以音声，随有情之意乐，何者示现神变性，乃是受用圆满身。” 意思是，对于安住于六道的一切有情，以各自的语言，与想法相符的法 八万四千法蕴，以何者之语的圆满来教导，那就是受用
English
It is taught correctly for the sake of obtaining, not for anything else. I prostrate to the one who possesses such characteristics. There is no perfectly complete Buddha other than the four bodies. Therefore, what are the characteristics of the four bodies? "Possessing all supreme aspects, is the characteristic of the Emanation Body." "All" refers to limbs such as the head, transcending the nature of the world, and becoming a nature without obscurations, therefore it is supreme. Also, "all supreme aspects" refers to the thirty-two major marks of a great being, etc. Whoever possesses these, possesses all supreme aspects. What is that? "The characteristic of the Emanation Body," because it manifests various things like a dream according to the minds of sentient beings, therefore it is the Emanation Body, and its essence is like that. Then, is it not the nature of transience and all things? "With various inclinations of sentient beings," the inclinations of sentient beings are attachment and non-attachment, etc. The mind with these habitual tendencies will indeed appear in that way. Sentient beings with attachment will see embracing various consorts and other forms, always possessing desire, and enjoying the five objects of desire. Those without attachment will see turning away from the five objects of desire and manifesting extreme asceticism. Therefore, the Emanation Body, which has become the nature of non-arising, is the object of the eye, which is the meaning of Body Vajra. Then, what is the nature of Speech Vajra? Explaining the characteristics of the Enjoyment Body: "All sentient beings with sound, according to the inclinations of sentient beings, whoever manifests the nature of miracles, is the Enjoyment Body." It means that for all sentient beings abiding in the six realms, with their own languages, the Dharma that corresponds to their thoughts, The eighty-four thousand collections of Dharma, with whose perfection of speech is taught, that is the Enjoyment
Tibetan
་རྫོགས་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། མི་རྟག་མ་ཡིན་རྟག་པའང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། །བཅོས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་བུམ་པ་དང་ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པའི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་པས་ན། མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི། རྟག་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། རྟག་པའང་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དུས་ཀུན་དུ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རྟག་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དང་ནམ་མཁར་བྱོན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང༌། གཅིག་མིན་དུ་མའི་མཚན་ཉིད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཐ་དང་པར་གྱུར་པའི་དབང་གིས་དེ་ཡང་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་ནི་ངོ་བོ་སངས་རྒྱས་གཅིག་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན། ཕྱི་ནས་སངས་རྒྱས་གཞན་གྱིས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་དངོས་པོ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་དུ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དུ་མའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུང་ངུ་དང་རིང་པོ་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མང་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཉིད་འབའ་ཞིག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་མང་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་ན་ནི། མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྡུས་པ་དང་སྡོམ་པ་གཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་སོ་སོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང༌། འདི་ནི་དངོས་མིན་དངོས་པོ་མིན། ཞེས་བྱ་བ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བཅོས་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ལས་རང་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་མེད་པའི་དངོས་པོ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། དངོས་མེད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ ༄། །དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང༌། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཀུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རྟེན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་
Chinese
被称为圆满报身之相。无垢之心性所成的法身之相如何呢？“非无常亦非常”是说，如瓶柱等造作之物是无常的自性，因此不是无常。那么，如果不是无常，难道不是常吗？“亦非常”是说，并非如虚空般恒常。如果一切时都是常的自性，那就不能圆满成办他利，因为没有示现八万四千法蕴和于虚空显现等神变。此外，“非一非多之相”是说，不是一，因为依凭不同所依，也因此而各异。那又是什么呢？如果是其他，一个佛陀以自性获得法身，之后其他佛陀就不能获得，因为除了它之外没有其他事物。那么是多吗？“非多之相”是说，不是具有短长、安乐、痛苦等众多相状，因为一切时都是唯一法性的自性。如果成为具有众多相状，那就会变成无常，因为安乐和痛苦二者不能合一。或者如果不是法身本身，那就不能成为一切佛陀的集合和总和，因为是各自不同的事物。此外，“此非实有非无有”是说，不是地水火风自性的事物，因为是无为法，从虚空中自然产生。那么不是不存在的事物吗？“非无有”是说，并非如虚空之花等一般， 不是不存在的事物，因为是体验的自性，并且能生起具足一切相的佛陀功德。此外，说是远离所依。
English
It is called the characteristic of the complete enjoyment body. What is the characteristic of the Dharma body, which has become the nature of the mind without obscurations? "Not impermanent, not permanent either." That is to say, since things like vases and pillars, which have become the nature of fabrication, are impermanent, they are not impermanent. Well, if it is not impermanent, then is it not permanent? "Not permanent either" means that it is not permanent like the sky at all times. If it is the nature of permanence at all times, then it will not perfectly accomplish the benefit of others, because it has not shown the eighty-four thousand aggregates of Dharma and the miracles such as appearing in the sky. Furthermore, "Not the characteristic of one or many" means that it is not one, because depending on different supports, it also becomes different. What is it then? If it is another, if one Buddha attains the Dharma body by nature, then other Buddhas will not be able to attain it later, because there is no other thing apart from it. Then is it many? "Not the characteristic of many" means that it is not endowed with many characteristics such as short, long, happiness, and suffering, because it is the nature of the only Dharma nature at all times. If it becomes endowed with many characteristics, then it will become impermanent, because happiness and suffering cannot become one. Or, if it is not the Dharma body itself, then it cannot become the collection and sum of all Buddhas, because they are separate things. Furthermore, "This is not real, not a thing" means that it is not a thing that has become the nature of earth, water, fire, and wind, because it is unconditioned and arises naturally from the sky. Then is it not a non-existent thing? "Not non-existent" means that it is not like a flower in the sky, etc., in all respects. It is not a non-existent thing, because it is the nature of experience and generates all the qualities of the Buddha that are endowed with all aspects. Furthermore, it is said to be separated from support.
Tibetan
བྱ་བ་ནི། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་འབྲེལ་པ་དང་བྲལ་བ་དང༌། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ལས་འདས་པར་གྱུར་པས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་དང༌། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་སྟེ། འཁོར་བའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ན་སེམས་ཞེས་བྱ་བའོ། །འོ་ན་སྐུ་གསུམ་པོ་བསྐྱེད་པ་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུ་ཡིན་ལ། དེ་བས་ན་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་སྙིང་རྗེ་ནི། དབྱེར་མེད་པའི་ངོ་བོས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའོ། །གཞན་ཡང༌། ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་སྤངས་ཉིད། ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ལ། ཆགས་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་པའི་དུས་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་དེ་དུས་གཅིག་ཏུ་གང་གིས་དོར་བ་དེ་ཆགས་པ་དང་ཆགས་བྲལ་རྣམ་སྤངས་ཉིད་དེ། མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ལས་མ་གཏོགས་པར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་གཞན་མེད་དེ། དེ་བས་ན་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་འབའ་ཞིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཞིག་ཐབས་མིན་ཤེས་རབ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཐབས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཤེས་རབ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་ནི་ངོ་བོ་ ༄། །ཉིད་ཀྱི་སྐུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ནམ་གྱི་དུས་སུ་འཁོར་བའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ན། དེའི་དུས་སུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་གཞན་ཡིན་ལ་སྔ་མ་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་མ་གཏོགས་པར་གཞན་
Chinese
事业是：由于远离能依和所依的关系，以及超越生者和生者的状态，所以是超越一切事物，并且是从无分别中产生的。那是什么呢？所谓的法身是成为法性的本体的事物，由于脱离了轮回的习气，所以称为心。那么，这三身是生起者俱生身，因此，那又是怎样的呢？“空性大悲无别”，指的是：成为烟等相的本体的空性，以及成为自证智慧的自性的慈悲，以无别的体性存在于何处，那就是空性与慈悲无别。另外，“贪与离贪皆已舍”，指的是：贪是指身体的喜悦等十五种，离贪指的是身体的明点等衰退之时，能同时舍弃这二者，那就是贪与离贪皆已舍，是成为最胜不变的自性的俱生喜的意思。除了方便和智慧之外，胜义中没有其他事物，因此，什么是那最胜不变的安乐，是方便的自性呢？还是仅仅是智慧的自性呢？“非方便亦非智慧”，指的是：也仅仅是成为自证智慧的自性的方便，因为是从成为空性本体的智慧中产生的。那么，因为是从智慧中产生的，所以是智慧吗？“非智慧”指的是：不是仅仅是空性，因为空性的形象是成为最胜不变的自性的缘故。那又是什么呢？“彼乃自性之身”，指的是自性，是自心的自性，当它在何时脱离轮回的习气时，那时就称为俱生身。因此，是其他的，但不是像以前一样，因为脱离了轮回的痛苦。除了那之外，没有其他。
English
The activity is: Because it is free from the relationship of the support and the supported, and transcends the state of the producer and the produced, therefore it transcends all things, and it arises from non-discrimination. What is that? The so-called Dharmakaya is the entity that has become the nature of Dharma, and because it is free from the habits of samsara, it is called mind. So, these three bodies are the co-emergent body that arises, so what is that like? "Emptiness and compassion are inseparable," which means: Emptiness, which is the essence of signs such as smoke, and compassion, which is the nature of self-aware wisdom, exist inseparably, that is the inseparability of emptiness and compassion. Also, "Attachment and detachment are completely abandoned," which means: Attachment refers to the fifteen kinds of bodily pleasures, etc., and detachment refers to the time when the bodily bindu, etc., deteriorate, and whoever abandons these two at the same time is the abandonment of attachment and detachment, which is the meaning of co-emergent bliss that has become the supreme and unchanging nature. Apart from skillful means and wisdom, there is nothing else in the ultimate sense, so what is that supreme and unchanging bliss, is it the nature of skillful means? Or is it merely the nature of wisdom? "Neither skillful means nor wisdom," which means: It is also merely the skillful means that has become the nature of self-aware wisdom, because it arises from the wisdom that has become the essence of emptiness. So, because it arises from wisdom, is it wisdom? "Not wisdom" means: It is not merely emptiness, because the form of emptiness has become the supreme and unchanging nature. What is that? "That is the body of essence," which refers to essence, which is the nature of one's own mind, and when it is free from the habits of samsara, then it is called the co-emergent body. Therefore, it is other, but not like before, because it is free from the suffering of samsara. Apart from that, there is nothing else.