Tibetan
བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ལུས་ཀྱི་དངོས་མེད་ཇི་ལྟར་འདི་རུ་སེམས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་ལུས་མེད་པར་སེམས་གནས་པའི་གཞི་མེད་པ་ བཞིན་ཁུ་བའི་གཟུགས་མེད་ན་བདེ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ། ལུས་ཀྱི་དངོས་མེད་ཅི་སྟེ་བདེ། །བདེ་བ་བརྗོད་པར་ཡོང་མི་ནུས། །ཁྱབ་བྱ་ཁྱབ་བྱེད་རང་བཞིན་དུ། །འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་བདེ་བས་ཁྱབ། །ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་ལ་གནས་དྲི། མེ་ཏོག་དངོས་མེད་ཤེས་མི་འགྱུར། དེ་བཞིན་གཟུགས་སོགས་དངོས་མེད་ན། །བདེ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པ་དང༌། ཡང༌། ཁུ་བ་མེད་ན་བདེ་མེད་འགྱུར། །བདེ་དང་བྲལ་ནའང་དེ་མེད་འགྱུར། །ལྟོས་བཅས་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ལྷ་ཡི་སྦྱོར་བས་བདེ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་དོན་མཐུན་གསང་ཚིག་དེ་ནི་གསང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་དཔེ་བསྟན་པ་རྣམས་དང༌། དེ་བཞིན་འདིར་མཐུན་པར་བཤད་པའི་ཚིག་དང་འབྲེལ་པར་དོན་མཐུན་པ་འདི་ནི། རྟེན་གྱི་རྒྱུའི་གསང་བའོ་།ད་ནི་འབྲས་བུའི་གསང་བའི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དྲང་བའི་དོན་མིན་ངེས་པའི་དོན་ཡང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ད་ནི་ཐབས་དང་བཅས་པའི་གསང་བའི་དོན་བཙལ་བར་བསྟན་ཏེ། ཡང་ན་མོས་པ་འབྲིང་གི་དོན་གྱིས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཆོག་གི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི། རང་བཞིན་དགའ་བའི་ངོ་བོ་བཞི་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པ་ནི་ཆད་པའི་དགའ་བའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བཞི་པའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་སུ་སྟེར་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། འབད་པས་ཆད་དགའ་སྲུང་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆད་པའི་དགའ་བའི་གནས་སུ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་བབས་པ་དེ་རྡོ་རྗེའི་འཁོར་ལོར་མཆོག་གི་དགའ་བདེ་ལས་འཕོས་པ་ཉིད་འབད་པས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་འགུགས་པའི་སྲུང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ལས་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་གསང་བའི་དོན་ཏེ། བཞི་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཟག་པ་མེད་པ་བདེ་བ་དུས་ཐམས་ཅད་པར་རྒྱ་ཆེ་བ། སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་མི་མངའ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རབ་ཀྱི་གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ན་རེ་ཆད་པའི་དགའ་ བ་ནས་རང་བཞིན་དགའ་བར་འོག་ཏུ་འཕོ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་འོག་མ་ཐུབ་པ་དེ་ལས་འབྲས་བུའི་དོན་རྙེད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་
Chinese
如是宣说。何谓“身体无实如何于此思”？譬如，若无身体，则心无所依；如是，若无精液之形，则无安乐之自性，此乃唯安乐也。如是说：身体无实何以乐？安乐无法以言说。能遍所遍自性中，安乐遍及诸有情。如花有香气，花若无实不可知。如是若诸色等无实，则安乐亦无所缘。如是说。又说：若无精液则无乐，离乐亦无精液生。以其依待无力故，天之结合乃安乐。如是说。何谓“如何义合密语彼乃密”？即身体与花等安乐之譬喻，以及此处所说之义合之语，此乃所依之因的秘密。今当说果之秘密义：非是正义亦非了义。如是宣说。今当显示寻求具方便之秘密义：又以中等意乐之义。如是等。“殊胜喜”者，乃一切喜中之殊胜，即第四自性喜之体性也。布施，乃以断灭喜之因的体性，将第四之果化为形相而施予之义。是故，当以努力守护断灭喜。如是等，于断灭喜之境，行智慧与方便之结合，菩提心降临，彼从金刚轮之殊胜喜乐所转移者，即以努力，守护引动智慧之风也。从彼即能获得体验自性喜。彼之果乃秘密之义，即第四金刚身，无漏之乐广大遍及一切时，无有戏论之相之自性智慧，名为极密，乃果之义也。另有说，从断灭喜向下转移至自性喜，亦即以上位之功德胜过下位，由此获得果之义，而非生也。
English
Thus it is said. What is meant by "How does one contemplate the body's insubstantiality here?" For example, if there is no body, the mind has no basis to reside; likewise, if there is no form of semen, there is no nature of bliss, which is bliss itself. As it is said: How can there be bliss if the body is insubstantial? Bliss cannot be expressed in words. In the nature of pervader and pervaded, bliss pervades all sentient beings. Just as a flower has fragrance, a flower's insubstantiality cannot be known. Likewise, if forms and so on are insubstantial, then bliss has no object of focus. Thus it is said. And again: If there is no semen, there is no bliss; without bliss, there is no semen. Because it depends and has no power, the union of deities is bliss. Thus it is said. What is meant by "How is the meaningful concordant secret word a secret?" That is, the examples of bliss such as the body and flower, and the meaningful words that are spoken in accordance here, this is the secret of the dependent cause. Now, the meaning of the secret of the result shall be explained: It is neither definitive nor provisional meaning. Thus it is said. Now, the meaning of the secret with means shall be shown to be sought: Or through the meaning of middling intention. And so on. "Supreme joy" is the supreme of all joys, which is the nature of the fourth innate joy. Giving is the meaning of giving the fourth result in form, by the characteristic of the cause of cessation joy. Therefore, one should diligently guard the cessation joy. Thus and so on, in the state of cessation joy, from the union of wisdom and means, the descending of bodhicitta, which is transferred from the supreme joy and bliss of the vajra wheel, is diligently guarding by attracting the wind of wisdom. From that, the experience of innate joy will be attained. Its result is the meaning of secret, that is, the fourth vajra body, the stainless bliss that is vast and extensive at all times, the wisdom of the nature without the characteristics of elaboration, called the most secret, is the meaning of the result. Others say that from the cessation joy, it is transferred downwards to the innate joy, that is, the qualities of the higher overcome the lower, and from that, the meaning of the result is obtained, but it is not birth.
Tibetan
ཞེས་ཟེར་རོ། །ནོར་མདུད་སྙིང་ག་ཡི་ནི་གསང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིན་པོ་ཆེའི་ནོར་བུའི་མདུད་པའི་དཀྱིལ་གྱི་ལྟེ་བའི་སྙིང་གའི་གནས་ནི་གསང་བའི་གཞི་དང་བཅས་པའི་དོན་བསྟན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་རང་བཞིན་དགའ་བ་དང་ལྡན་པར་བཞུགས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཐབས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་རབ་མ་ལ་ཡང་གནས་པ་ནི། ཤེས་རབ་མ་ཡི་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེའི་དཀའ་འགྲེལ་གསང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའི་བཤད་པའོ།། །། ལེའུ་ཉེར་གསུམ་པའི་བཤད་པ། གསང་བའི་དོན་རང་བཞིན་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་བར་ཅིས་ཀྱང་མཆོད་པ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་ཞུ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་ཞུས་པ་དེ་ཡིན་པའི་དོན་ལ་ཡང་ཞུ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མགོན་པོ་ཐམས་ཅད་གཏན་ལ་ཕབ། །ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལས། ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱབས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་མགོན་བྱེད་པ་ཁྱོད་ཡིན་ཞེས་པོས་ནས། རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་དང་ནང་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་གསུངས་ཤིང་བཤད་དེ་གཏན་ལ་ཕབ་ན། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བའི་དོན་རང་བཞིན་དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། དབང་པོ་ལས་འདས་པ། ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུའི་ཚིག་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཞུས་པའི་ཚིག་ལ་ལན་བཀའ་མ་སྩལ་པར་ཅད་མི་གསུང་བར་མཚན་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་སྣང་བའི་ངོ་བོ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ལ་བཞུགས་པ་ཙམ་གྱིས་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་དོན་ཏོ། །འདིའི་དོན་ནི་འདི་རང་གི་འོག་ནས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་བཞིན་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང༌། རྟོག་གེ་མེད་པ་དང༌། བཙལ་ དུ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལིཙྪ་བཱ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་སླར་དྲིས་པས། དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པ་ཅང་མི་གསུང་པའི་ཚུལ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་པ་རྣམས་ནི་གོ་སླའོ། །འདིའི་རྒྱུད་ལས་
Chinese
如是说。 宝结心间乃秘密。 所谓“宝结心间乃秘密”，是指珍宝宝珠的结中间的脐带的心间之处，是显示与秘密之基同在之义。 具有菩提心，是指在特殊之处，安住于具有世俗和胜义菩提心以及自性喜乐的状态中的措辞。 方法之形的身所依之差别，以及菩提心之相如何，智慧母亦安住，即智慧母亦是如此。 是这样说的。《吉祥智慧明点难解疏》名为《秘密之真实性》第二十二章的解说完毕。 第二十三章的解说。 在宣说秘密之义为自性喜乐之相之后，无论如何也要供养。 之后，世尊母大印也要请问，这是说，对于之前请问过的那个意义，也要加上“也”字来请问。 怙主一切皆决定。 如何是自性之故。 所谓“怙主一切皆决定。 如何是自性之故”，是指以“您是无怙者的怙主”开始，将此续部的次第的内外等一切法全部宣说和讲述而决定之后，请问所有这些的秘密之义，自性喜乐最为殊胜，超越感官，无漏的大乐二无别的智慧是怎样的。 听到那个如何的词语之后等等，是指对于请问的词语没有赐予回答，而是什么都不说，以无相的自性，不显现的体性，安住于大乐二无别的意义中，仅仅如此，就是他人无法涉足的意义。 此义是指从自身之下广说，为什么呢？ 因为宣说了自性不可言说，无分别，不可寻 求等等。 这就像圣者文殊菩萨向菩萨摩诃萨离车哇无垢称询问二无别的意义，无垢称什么都不说的情形一样。 之后，世尊母大印等等所说的一切都容易理解。 此续部中
English
Thus it is said. The jewel knot in the heart is secret. The so-called "jewel knot in the heart is secret" refers to the place of the umbilical cord in the middle of the knot of precious jewels, which indicates the meaning of being together with the basis of secrecy. Having the mind of enlightenment means that in a special place, the term resides in a state of having both conventional and ultimate bodhicitta and self-nature joy. The difference in the support of the form of method, and how the aspect of bodhicitta is, the wisdom mother also abides, that is, the wisdom mother is also like this. That's what it says. The commentary on the difficult points of the Glorious Wisdom Bindu, called "The Reality of Secrets," Chapter Twenty-Two, is completed. Explanation of Chapter Twenty-Three. After proclaiming the meaning of secrecy as the characteristic of self-nature joy, one must make offerings in any case. After that, the Bhagavan Mother Mahamudra should also be asked, which means that the word "also" should be added to the meaning of what was asked before. Protector, everything is determined. How is it by nature? The so-called "Protector, everything is determined. How is it by nature?" refers to starting with "You are the protector of the unprotected," and after proclaiming and explaining all the dharmas, such as the inner and outer aspects of this tantra's sequence, and determining them, ask what is the secret meaning of all these, the most excellent self-nature joy, beyond the senses, the great bliss of non-leakage, the wisdom of non-duality. Hearing that word of how, and so on, means that there was no answer given to the word of questioning, but rather nothing was said, and with the nature of no sign, the nature of non-appearance, abiding in the meaning of great bliss non-duality, just like that, it is the meaning that others cannot set foot in. The meaning of this is explained in detail from below, why? Because it is said that self-nature is inexpressible, without discrimination, and cannot be sought, and so on. This is like the case where the Holy Manjushri asked the Bodhisattva Mahasattva Licchavi Vimalakirti about the meaning of non-duality, and Vimalakirti said nothing. After that, everything said by the Bhagavan Mother Mahamudra and so on is easy to understand. In this tantra