Tibetan
བཞིས་བྱའོ། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་སྒོ་དགུ་ལས་རླུང་མེའི་དྲོད་ཅན་འགྲོ་པ་དང༌། འོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཝ་སན་ཏི་ལ་ཀ་བཤད་ནས། དེ་ནས་དེའི་བྱེ་བྲག་གི་གནས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ལྟེ་བར་ཨ་ཡི་གཟུགས་ཀྱིས་ཏེ། །ཐུང་དུ་ཞེས་པ་ནི་བྱ་བར་གྲགས། །ཞེས་པ་ནི། ཧཱུཾ་མིག་བཙུམས་གཅིག་གི་ཚད་དུ་སྡོད་པའོ། །སྙིང་གར་ཡང་ནི་ཧཱུཾ་ཡིག་སྟེ། །ཆ་གཉིས་ཚད་ནི་རི་བོ་ཡིན། །ཞེས་པ་ནི། མིག་བཙུམས་གཉིས་ཀྱི་ཚད་དུ་སྡོད་པའོ། །མགྲིན་པར་ཨཾ་གི་གཟུགས་ཀྱིས་ཏེ། །འདྲེན་པ་ཆ་གསུམ་ཚད་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པ་ནི་མིག་བཙུམས་གསུམ་གྱི་ཚད་དུ་སྡོད་པའི་རླུང་ངོ༌། །དཔྲལ་བར་ཡང་ནི་ཧཾ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའི་རླུང་དེ་གནས་ནས་འཆི་ཀའི་བར་དུ་ལུས་ལ་གནས་པའོ། །རླུང་དེ་རྣམས་ཇི་སྲིད་གཏུམ་མོའི་དྲོད་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནམ་མཁའི་རླུང་ཡིན་ནོ། །དྲོད་སྐྱེས་པའི་དུས་སུ་མེའི་རླུང་ཡིན་ནོ། །འཁོར་ལོ་དེ་རྣམས་གང་ན་གནས་ཤེ་ན། ས་སོགས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནི། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལྟེབ་བ་མེད་དང་ལྟེ་བ་ཆུའི་བར་ན་ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་དང༌། ལྟེ་བ་ཆུ་དང་སྙིང་ག་སའི་བར་ན་སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང༌། སྙིང་གས་དང་མགོ་བོ་ནམ་མཁའི་བར་ན་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང༌། མགོ་བོ་ནམ་མཁའ་དང༌། ཕྱི་རོལ་གྱི་ནམ་མཁའི་མཚམས་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོའོ། །དེ་རྣམས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབབ་པའི་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་རྣལ་འབྱོར་བཞི་དད་དགའ་བ་བཞི་དང་དུས་བཞི་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེས་ན་སྦྱོར་བ་བཞིས་འགྲོ་བ་སྟེ། དགའ་བ་བཞི་ཡི་ཚུལ་གྱིས་ནི། །མཚམས་བཞི་རུ་ནི་ལྷག་པར་གནས། །ཞེས་བྱའོ། ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི། །བྱ་བ་དང་ནི་བྱེད་པའི་དངོས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགའ་བ་བཞི་བསྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ཁྲག་གིས་ཐིག་ལེ་དང༌། བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེའོ། །དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སེམས་ཚུལ་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟོག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའོ། །འདི་ནི་ཇི་ལྟར་བདེ་བར་རོལ། །ཞེས་པ་ནི། ལྟེ་བའི་དབུས་ན་བདེ་བས་ཁྱབ་པར་གནས་པའོ། །ཕྱོགས་བཞིའི་འདབ་མ་ལ་གནས་པ། །ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་བཞིའི་རྩ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྩའོ། །མཚམས་རྩར་བདུད་རྩི་ལྔ་འབབ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདུད་རྩི་བཞི་མཚམས་བཞིའི་རྩ་དང༌། དབུས་མ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྩ་དང་ལྡའོ། །དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བཤད་ནས།
Chinese
应以四种方式进行。所谓“身语意之差别”，是指先前所说的九门中，具有风火之热的行者，以来的方式安住。如是宣说了瓦桑提拉卡后，接着宣说其支分之处。脐间以阿（藏文：ཨ，梵文天城体：अ，梵文罗马拟音：a，汉语字面意思：阿）字之形，所谓“短促”即是事业。意思是说，吽（藏文：ཧཱུྃ，梵文天城体：हुं，梵文罗马拟音：hūṃ，汉语字面意思：吽）安住于闭眼一次的量度中。心间亦是吽（藏文：ཧཱུྃ，梵文天城体：हुं，梵文罗马拟音：hūṃ，汉语字面意思：吽）字，所谓“二分之量乃山”，意思是说，安住于闭眼两次的量度中。喉间以昂（藏文：ཨཾ，梵文天城体：अं，梵文罗马拟音：aṃ，汉语字面意思：昂）字之形，所谓“引导三分是量度”，意思是说，风安住于闭眼三次的量度中。额间亦是杭（藏文：ཧཾ，梵文天城体：हं，梵文罗马拟音：haṃ，汉语字面意思：杭），意思是说，所有时间里，虚空之风从安住到临终之间都住在身体里。这些风在没有生起拙火之热之前，都是虚空之风。生起热的时候，就是火之风。这些轮在哪里安住呢？所谓“地等大种”，是指无脐和脐间之水的中间是脐间化身轮，脐间之水和心间地之间的心间法轮，心间和头顶虚空之间的受用轮，头顶虚空和外面的虚空交界处是大乐轮。在这些轮中，降下菩提心生起安乐，称为四瑜伽士、四喜和四时。因此，以四种结合而行，以四喜的方式，特别安住在四个交界处。如是说。 以胜妙喜之方式，所谓“所作与能作之物”，是指生起四喜的所作是血之明点，能作是菩提心之明点。所谓“吉祥金刚心之方式”，是指无分别之乐。所谓“此如何安乐享受”，是指在脐间中央安乐遍布而住。所谓“安住在四方莲瓣上”，是指四大之脉、空行母等之脉。所谓“交界脉处降五甘露”，是指四甘露是四个交界处的脉，中央是菩提心之脉。如是宣说了智慧轮。
English
It should be done in four ways. The so-called "distinction of body, speech, and mind" refers to the practitioner with the heat of wind and fire among the nine doors previously mentioned, abiding in the manner of coming. Having thus explained Vasanti Tilaka, next, the specific places of its branches will be explained. In the navel, in the form of the letter A (Tibetan: ཨ, Devanagari: अ, Romanized Sanskrit: a, literal meaning: A), the so-called "short" is known as action. It means that Hūṃ (Tibetan: ཧཱུྃ, Devanagari: हुं, Romanized Sanskrit: hūṃ, literal meaning: Hūṃ) abides in the measure of one eye-closure. In the heart, it is also the letter Hūṃ (Tibetan: ཧཱུྃ, Devanagari: हुं, Romanized Sanskrit: hūṃ, literal meaning: Hūṃ), the so-called "two parts of the measure are the mountain," meaning it abides in the measure of two eye-closures. In the throat, in the form of the letter Aṃ (Tibetan: ཨཾ, Devanagari: अं, Romanized Sanskrit: aṃ, literal meaning: Aṃ), the so-called "guiding three parts is the measure," meaning the wind abides in the measure of three eye-closures. On the forehead, it is also Haṃ (Tibetan: ཧཾ, Devanagari: हं, Romanized Sanskrit: haṃ, literal meaning: Haṃ), meaning that at all times, the wind of space dwells in the body from dwelling until death. These winds, until the heat of Tummo is not generated, are the winds of space. When heat is generated, it is the wind of fire. Where do these wheels reside? The so-called "great elements such as earth" means that between the non-navel and the water of the navel is the navel emanation wheel, between the water of the navel and the earth of the heart is the heart Dharma wheel, between the heart and the sky of the head is the enjoyment wheel, and at the boundary between the sky of the head and the outer sky is the great bliss wheel. In these wheels, the bliss of the descending Bodhicitta is generated, and it is called the four yogis, the four joys, and the four times. Therefore, one proceeds with four unions, and in the manner of the four joys, one especially abides in the four boundaries. Thus it is said. In the manner of supreme joy, the so-called "the object of action and the agent" means that the object of generating the four joys is the bindu of blood, and the agent is the bindu of Bodhicitta. The so-called "in the manner of glorious Vajrasattva" means non-conceptual bliss. The so-called "how does one enjoy bliss" means that bliss pervades and dwells in the center of the navel. The so-called "abiding on the four petals" means the channels of the four elements, the channels of the Dakinis, and so on. The so-called "five nectars descend at the boundary channels" means that the four nectars are the channels of the four boundaries, and the central one is the channel of Bodhicitta. Thus, the wisdom wheel has been explained.
Tibetan
འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་ཉེར་བཞིའི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །གནས་རྣམས་སུ་ནི་ཡང་དག་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་གནས་པའོ། །རྩ་དེ་རྣམས་གང་ནས་བྱུང་ཞེ་ན། མགོ་བོ་ལས་ནི་བྱུང་བའི་རྩ། །མགོ་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། མངལ་དུ་ཞུགས་ནས་ཞག་བདུན་གྱི་ཚེ་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྩ་གྲུབ་པའོ། །སྙིང་སྟོབས་རྡུལ་དང་མུན་སྟོབས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལ་ལ་ནཱ་དད་ར་ས་ནཱ་དང༌། ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏའི་དང་གསུམ་མོ། །འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབྱེ་བས་རྩ་བརྒྱ་ཉི་ཤུའི་ཡི་གེ་ལ་གནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོ་གསུམ་ཡིན་ལ་སྙིང་གའི་བདུད་རྩི་ལྔའི་རྩ་བཞི་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་ཉེར་བཞི་ནི་གནས་ཉེར་བཞི་གནས་པའི་རྩ་ཡིན་ཏེ། དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མི་ཕྱེད་མ་མགོ་བོར་རོ། །ཕྲ་མོ་ནི་སྤྱི་གཙུག་ཏུའོ། །གསལ་བ་ནི་རྣ་བ་གཡས་པར་རོ། །གཡོན་མ་ནི་ལྷག་པར་རོ། །འདུལ་བྱེད་མ་ནི་རྣ་བ་གཡོན་པར་རོ། །རུས་སྦལ་མ་ནི་སྨིན་མའི་དབུས་སུའོ། །སྲིད་པ་ནི་མིག་གཉིས་ནའོ། །དབང་བསྐུར་མ་ནི་ཕྲད་པ་གཉིས་སུ་སྟེ་ཐུགས་ཀའི་འཁོར་ལོའོ། །བཟང་ལྡན་མ་ནི་མཆན་ཁུང་དུའོ། །བཤང་བ་མ་ནི་ནུ་མར་རོ། །མ་མོ་ནི་ལྟེ་བར་རོ། །མཚན་མོ་ནི་སྣ་རྩེར་རོ། །བསིལ་སྟེར་མ་ནི་ཁ་ལའོ། །དྲོད་མ་ནི་མགྲིན་པར་རོ། །ནགས་ཚལ་མ་ནི་སྙིང་གར་རོ། །མགུ་མ་ནི་ཆུ་སོར་ཏེ་གསུང་གི་ འཁོར་ལོའོ། །མདོག་མཛེས་མ་ནི་མཚན་མར་རོ། །ཐུན་མོངས་མ་ནི་བཤང་བའི་ལམ་ལའོ། །རྒྱུ་སྟེར་མ་ནི་བརླ་ལའོ། །བྲལ་བ་མ་ནི་རྗེ་དར་ལའོ། །མཛའ་མོ་ནི་རྐང་པའི་སོར་མོར་རོ། །གྲུབ་མ་ནི་རྐང་པའི་བོལ་དུའོ། །མེ་མ་ནི་མཐེ་བོ་ལའོ། །ཡིད་འོང་མ་ནི་པུས་མོ་ལ་སྟེ་སྐུའི་འཁོར་ལོའོ། །ཁམས་དང་གནས་ཉེར་བཞིའི་མིང་ནི་གོ་སླའོ། །སྙིང་གའི་དབུས་ནས་ལྟེ་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབབ་པའི་རྩ་ནི་སུམ་རིམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགའ་བ་དང་མཆོག་དགའ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་གནས་ཡིན་ནོ། །སྙིང་གའི་ཤར་ལྷོ་མཚམས་ན་འདོད་མ་བཤང་བའི་དངས་མ་འབབ་པ་དང༌། ལྷོ་ནུབ་མཚམས་ན་ཁྱིམ་མ་གཅི་བའི་དངས་ས་མ་འབབ་པ་དང༌། ནུབ་བྱང་གི་མཚམས་ན་གཏུམ་མོ་ཁྲག་གི་དངས་མ་འབབ་པ་དང༌། བྱང་ཤར་མཚམས་ནི་བདུད་འདུལ་མ་ཤའི་དངས་མ་འབབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྩ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །བརྟག་པ་དྲུག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པ
Chinese
当讲述三轮之差别，即身语意之差别时，所谓“二十四处之身体坛城”，是指安住于二十四处。所谓“于诸处所皆安住”，是指安住于二十四处。若问这些脉从何而来？答曰：“脉从头颅而生”，意为从头而生。入胎后七日，形成具有（藏文：ཧཱུྃ，梵文天城体：हुं，梵文罗马拟音：hūṃ，汉语字面意思：吽）字形状的脉。所谓“心力尘与暗力”，是指拉拉纳达、拉萨纳和阿瓦杜提这三者。以四轮之分，有一百二十脉之字，以三十二处之分，有三十二脉。其中主要有三，除了心间的五甘露之四脉外，剩余的二十四是安住二十四处的脉。那么，它们是什么呢？不退转母在头部，微细母在顶髻，明母在右耳，左母在太阳穴，调伏母在左耳，龟母在眉间，有母在双眼，灌顶母在双肩，即是心轮。善具母在腋窝，排泄母在乳房，母母在脐部，夜母在鼻尖，施凉母在口中，暖母在喉咙，森林母在心间，喜乐母在水指，即是语轮。色美母在阴部，共母在排泄道，施予母在大腿，离母在膝盖后，爱母在脚趾，成就母在脚踝，火母在拇指，悦意母在膝盖，即是身轮。脉和二十四处的名称容易理解。从心间中央到脐部，菩提心下降的脉称为须弥脉，是生起喜、胜喜、俱生喜之处。心间的东南角，欲母流下粪便的精华；西南角，家母流下小便的精华；西北角，猛母流下血液的精华；东北角，降魔母流下肉的精华。如此，共有三十二脉。第六观察之第二胜生的注释。
English
When explaining the distinctions of the three wheels, namely the distinctions of body, speech, and mind, the so-called "mandala of the body of the twenty-four places" refers to residing in the twenty-four places. The so-called "residing perfectly in all places" refers to residing in the twenty-four places. If asked, where do these channels come from? The answer is: "The channels arise from the head," meaning they arise from the head. Seven days after entering the womb, the channel with the shape of the letter (Tibetan: ཧཱུྃ, Devanagari: हुं, Romanized Sanskrit: hūṃ, Literal Chinese meaning: 吽) is formed. The so-called "heart force dust and dark force" refers to the three: Lalana, Rasana, and Avadhuti. With the division of the four wheels, there are one hundred and twenty channel letters, and with the division of the thirty-two places, there are thirty-two channels. Among them, there are three main ones, and except for the four channels of the five nectars of the heart, the remaining twenty-four are the channels residing in the twenty-four places. So, what are they? The Irreversible Mother is in the head, the Subtle Mother is in the crown of the head, the Clear Mother is in the right ear, the Left Mother is in the temple, the Taming Mother is in the left ear, the Turtle Mother is in the middle of the eyebrows, the Existent Mother is in the two eyes, the Empowerment Mother is in the two shoulders, which is the heart wheel. The Well-endowed Mother is in the armpit, the Excreting Mother is in the breast, the Mother Mother is in the navel, the Night Mother is in the tip of the nose, the Cooling Mother is in the mouth, the Warm Mother is in the throat, the Forest Mother is in the heart, the Joyful Mother is in the water finger, which is the speech wheel. The Beautiful Color Mother is in the vulva, the Common Mother is in the excretory path, the Giving Mother is in the thigh, the Separated Mother is behind the knee, the Loving Mother is in the toes, the Accomplished Mother is in the ankles, the Fire Mother is in the thumb, the Delightful Mother is in the knee, which is the body wheel. The names of the channels and the twenty-four places are easy to understand. The channel through which the bodhicitta descends from the center of the heart to the navel is called the Sumeru channel, which is the place where joy, supreme joy, and coemergent joy arise. In the southeast corner of the heart, the Desire Mother flows down the essence of feces; in the southwest corner, the Household Mother flows down the essence of urine; in the northwest corner, the Fierce Mother flows down the essence of blood; in the northeast corner, the Demon-subduing Mother flows down the essence of flesh. Thus, there are thirty-two channels. Commentary on the Second Excellent Arising of the Sixth Examination.