Tibetan
སྒོམ་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟོན་པ། །དེ་བས་དེ་ལྟར་རྫོགས་བྱང་ཆུབ། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་རང་བཞིན་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་སྤངས་ཤིང་དེ་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་ལམ་མེད་ན་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་གམ་རང་རིག་པ་འབའ་ཞིག་གིས་དངོས་གྲུབ་མི་འཐོབ་བོ། །དེ་ལྟར་རིམ་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་བཤད་ནས། ད་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཐབས་གསུམ་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པས་ན། །ཕྱག་རྒྱ་བཞི་དང་སྦྱར་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་ཚེས་པ་བཞིན་དུ་ཞི་གནས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡུལ་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་མདོར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཏི་མུག་དམ་ཚིག་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་མོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་སངས་རྒྱས་སྤྱན་དུ་བསྐྱེད་ནས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས། དགའ་བ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ལས། བདེ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་སྟོང་ པ་ཉིད་བསྒོམ་པའོ། །ཞེ་སྡང་རྟག་ཏུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལ་མོས་པའི་གང་ཟག་གིས་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་མཱ་མ་ཀཱིའི་རིགས་སུ་བསྐྱེད་ནས། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའི་མཐར་སྟོང་པའི་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཕྲག་དོག་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རིགས་ལ་མོས་པའི་གང་ཟག་གི་དམངས་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་སྒྲོལ་མར་བསྐྱེད་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་བསྐྱེད་པའི་མཐར་བདེ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །འདོད་ཆགས་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨའི་རིགས་ལ་མོས་པའི་གང་ཟག་གིས་རྗེའུ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གོས་དཀར་མོར་བསྐྱེད་ལ་དགའ་བ་གསུམ་གྱི་མཐར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱས་བཏབ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་མཚན་བརྗོད་ལས། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་འདོད་ཆགས་ཆེ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱེད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཕྱག་རྒྱ་དེ་དག་རྣལ་འབྱོར་པས། །རྫོགས་པར་བྱེད་པས་བསྟན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་མངོན་སུམ་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས། ཕྱག
Chinese
禅修讲述后，现在宣说结尾。因此如是圆满菩提，如是说。作为果的圆满菩提，如果没有舍弃自性四手印，并与之平等结合的现观道，仅仅是空性或者仅仅是自证，不能获得成就。如是依次讲述进入空性的方法后，现在宣说双运的第三种方法。由此生出智慧，因此，应与四手印相结合。如是说，如同月亮渐圆，从止的安乐中生起观的安乐，依赖于境四手印。如是以半偈简略指示后，现在详细讲述手印的体性。愚痴是誓言手印。如是说，对于皈依毗卢遮那的瑜伽士，将婆罗门种姓的女子，化现为佛眼佛母后，入于等持，从三喜的自性中，以乐空印持，是誓言手印，即修持如镜般的空性。嗔恨恒常是大手印。如是说，对于皈依金刚部的补特伽罗，将刹帝利种姓的女子，化现为嘛嘛枳母后，在俱生喜的最后，以空性印持，是大手印，即平等性的法性。嫉妒是业手印。如是说，对于皈依事业部的补特伽罗，将吠舍种姓的女子，化现为度母后，生起俱生喜的最后，以乐空印持，是业手印，即行为精进的法性。贪欲是法手印。如是说，对于皈依莲花部的补特伽罗，将旃陀罗种姓的女子，化现为白衣母后，在三喜的最后，以大乐印持，是法手印，即个别观察智的法性。如是《名称赞》中说：大供养是大贪欲，令一切有情欢喜。等等。瑜伽士应圆满这些手印，因此将要宣说。如是说，生起止的现观，圆满大乐，因此，手印。
English
After explaining meditation, now the conclusion is taught. Therefore, thus is perfect enlightenment, so it is said. Perfect enlightenment as the fruit, if there is no manifest path of abandoning the four self-nature hand seals and combining equally with them, then mere emptiness or mere self-awareness will not attain accomplishment. Having thus explained the method of gradually entering emptiness, now the third method of union will be explained. Because wisdom arises from this, therefore, it should be combined with the four hand seals. As it is said, just as the moon waxes, the happiness of insight arises from the happiness of tranquility, which depends on the object, the four hand seals. Having thus briefly indicated in half a verse, now the characteristics of the hand seals will be explained in detail. Ignorance is the commitment hand seal. As it is said, for the yogi who is devoted to Vairochana, transforming a Brahmin caste girl into the Buddha Eye Mother and entering into meditative equipoise, from the nature of the three joys, sealing with bliss and emptiness, is the commitment hand seal, that is, meditating on emptiness like a mirror. Anger is always the great hand seal. As it is said, for the individual who is devoted to the Vajra family, transforming a Kshatriya caste girl into Mamaqi and sealing with emptiness at the end of coemergent joy is the great hand seal, that is, the Dharma nature of equality. Jealousy is the karma hand seal. As it is said, for the individual who is devoted to the Karma family, transforming a Vaishya caste girl into Tara and generating coemergent joy, sealing with bliss and emptiness at the end is the karma hand seal, that is, the Dharma nature of diligent action. Desire is the Dharma hand seal. As it is said, for the individual who is devoted to the Padma family, transforming a Chandala caste girl into White-robed Mother and sealing with great bliss at the end of the three joys is the Dharma hand seal, that is, the Dharma nature of individual discriminating wisdom. Thus, in the "Namasamgiti" it is said: Great offering is great desire, making all sentient beings happy. And so on. The yogi should perfect these hand seals, therefore it will be explained. As it is said, generating the manifest tranquility, perfecting great bliss, therefore, the hand seal.
Tibetan
་རྒྱ་བཞིའི་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་དང་གཉིས་ཀ་མངོན་སུམ་དུ། །ལྷ་ཡི་གཟུགས་སུ་བསམ་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙེན་བསྒྲུབ་བཞིས་སྦྱངས་ནས་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ནི་དང་བའི་དད་པ་བསྐྱེད་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །རྨོངས་པས་ཞི་འགྱུར་ཁྲོ་བས་དྲག །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། ཞེ་སྡང་གི་ཆོས་ཉིད་བསྒོམས་པས་དག་པ་དང༌། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། ཕྲག་དོག་གི་ཆོས་ཉིད་བསྒོམས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རབ་ཏུ་བྱེད་པས་ན་རྒྱལ་བ་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང༌། སེམས་གང་གིས་ན་འཆིང་འགྱུར་པ། །སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ཡུལ་ཕྱག་རྒྱ་བཤད་ནས་ད་ནི་དུས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐོ་རངས་ནི་འོད་གསལ་བའོ། །ཉི་མ་ཕྱེད་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའོ། །མཚན་མོ་ནི་སྣང་བ་སྟེ། དགའ་བ་གསུམ་འོད་གསལ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་སྦྱོར་ བས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དུས་བཤད་ནས་བསླབ་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ནི། སྐྱེ་བོ་མི་སྲུན་པ་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་འཁོར་ལྟ་བུ་འམ། མུ་སྟེགས་ཅན་ལྟ་བུ་བསྟན་པ་ལ་སྨོད་པའི་འཇིགས་པས། རང་གི་སེམས་ཉིད་སྣང་བའི་ཕྱག་རྒྱའི་ལྷ་མོ་ལ་མོས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བག་ཚ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པར་དབེན་པའི་གནས་ཡིན་ན་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་ཤེས་རབ་མ་རྙེད་ན། །བྱོལ་སོང་མ་ལ་གོམས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱོལ་སོང་གི་སྒྲ་ནི་ལོགས་ན་གནས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། རང་གི་ཕྱག་རྒྱ་མ་ཡིན་པའི་ངན་སྤྱོད་མ་ལ་ཡང་དེ་གོམས་པར་བྱའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་མཉམ་སྦྱོར་ལས། རྙེད་དང་མ་རྙེད་བདེ་ཀུན་གྱི། །ངན་སྤྱོད་མ་ལ་འང་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡེ་ཤེས་པ་ན་རེ་བྱོལ་སོང་གི་སྒྲས་ནི། འཁྱོག་པོར་འགྲོ་བ་ཡིན་པས། ལྟེ་བའི་མཐེབ་ཚད་གང་གི་གཏུམ་མོ་དྲོད་རླུང་འཁྱིལ་པ་འཁྱོག་པར་འགྲོ་བས་ན་བྱོལ་སོང་མ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་ལམ་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་ཉིན་རེ་འམ་ཟླ་བ་འམ་ལོར་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་དུ་མ་བྱས་ན་དམ་ཚིག་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ལྡང་བའི་ཐབས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དམ་ཉམས་བག་མེད་གང་འགྱུར་ན། །ཞས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དབང་བསྐུར་ཞིང་སླར་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་ལམ་དོར་བར་མི་བྱེད་ཅིང་སྡོམ་པ་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་
Chinese
这是要展示四种手印的因的集合的意思。种姓和两者都显现，思维为天神之形。这是说通过四种亲近和修习来修持天神瑜伽，生起最初的信心，成为福德的集合。愚昧使之寂静，愤怒使之强大。这是说修持愚痴的空性则变得寂静，修持嗔恨的法性则变得清净，修持贪欲的法性则生起大贪，修持嫉妒的法性则能极大地利益众生，因此成为五部佛的自性。如是说：以何心而束缚，即以彼心而解脱。如是。说了处所手印后，现在要说时间：拂晓是光明，中午是光明增长，夜晚是光明。三种喜乐光明是与光明同在的智慧，要通过手印的结合来证悟。如是说了时间后，现在说要学习的特征：对于不驯服的人，如同国王宫殿的眷属，或者如同外道，因为害怕他们诽谤教法，要信奉自己心性显现的手印明妃。如果是这样没有顾忌的寂静处所，则要显现四种手印。如果未获得显现的智慧，则要习惯于旁生母。这是说，旁生的声音是指住在别处的人，也要习惯于不是自己手印的恶行母。如是也于合修中说：获得和未获得一切安乐，也能在恶行母处成就。有智慧者说，旁生的声音是指弯曲行走，脐间的明点，拙火热气盘旋弯曲行走，因此称为旁生母。如是显现道的四种手印，如果不是每天、每月或每年都作为显现的对境，则会违犯誓言。之后，如何升起呢？说了“誓言违犯放逸者，将成何果？”受灌顶后，不再舍弃显现道，并受持律仪。那
English
This is to show the meaning of the collection of causes of the four mudras. Both lineage and appearance are manifest, thinking of the form of the deity. This is to say that practicing the yoga of the deity through the four stages of approach and accomplishment, generating initial faith, becomes a collection of merit. Ignorance makes it peaceful, anger makes it strong. This is to say that practicing the emptiness of ignorance becomes peaceful, practicing the dharma nature of hatred becomes pure, practicing the dharma nature of desire generates great desire, and practicing the dharma nature of jealousy greatly benefits sentient beings, thus becoming the nature of the five Buddhas. As it is said: By whatever mind one is bound, by that same mind one is liberated. Thus. Having spoken of the place mudra, now it is time to speak of time: dawn is light, noon is the increase of light, night is light. The three joys of light are the wisdom that is with light, which is to be realized through the union of mudras. Having thus spoken of time, now we speak of the characteristics to be learned: For the untamed person, like the retinue of a king's palace, or like a heretic, fearing that they will slander the Dharma, one should have faith in the mudra goddess who manifests one's own mind. If it is such a secluded place without hesitation, then the four mudras should be manifested. If one does not obtain manifest wisdom, then one should become accustomed to the animal mother. This is to say that the sound of an animal refers to one who dwells elsewhere, and one should also become accustomed to the evil-doing mother who is not one's own mudra. As it is also said in the Union Practice: Obtaining and not obtaining all happiness, one can also achieve it in the evil-doing mother. The wise one says that the sound of an animal refers to walking crookedly, the navel point, the heat and wind of tummo swirling and walking crookedly, therefore it is called the animal mother. Thus, the four mudras of the manifest path, if they are not made the object of manifestation every day, month, or year, then the vows will be broken. After that, how does one arise? Having said, "What will become of the vow-breaker who is unrestrained?" Having received empowerment, one should not abandon the manifest path again, and one should uphold the vows. That