Tibetan
རོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། བླ་མེད་ནི་སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་ལ་མི་གནས་པས་དེ་ལས་མཆོག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཁྱེན་ནས་ནི་མངོན་དུ་མཛད་ནས་སོ། །རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་སྒྲོན་མ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མུན་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་རྡོ་རྗེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཐུགས་བརྟན་པོར་མཛད་ནས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གསང་ཆེན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངག་གི་དོན་འདིར་ཡང་བསྟན་པར་བྱའོ། །གསང་བའི་སྒྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡོད་པ་ནི་གསང་ཆེན་ཆོས་འབྱུང་ངོ༌། །དེར་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་གི་ཁང་པ་བརྩེགས་པར་གནས་པའོ། །ཡང་ན་དེ་ལྟ་ཁོ་ནའི་གསང་ཆེན་དུ་སྟེ་འཁྱུད་པའི་ལྷ་མོའི་བྷ་ག་ལའོ། །ཡང་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནའི་གསང་ཆེན་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ལོ་རྣམས་ཏེ་ས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་བཙུན་མོའི་བྷ་གར་བཤད་པ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་གསང་ཆེན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མའི་བྷ་ག་སྟོང་པ་ཉིད་དང༌། དེར་གནས་པ་ནི་བཞུགས་པའོ། །ཅིར་གྱུར་པའི་གསང་ཆེན་དུ་ཞེ་ན་གསུངས་པ། མཆོག་གྱུར་ཞེས་པ་སྟེ། མཆོག་གྱུར་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ལུས་པ་གང་ན་ཡིན་པའོ། །ཡང་ན་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ནའོ། །ཡང་ན་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་རྣམ་པ་ཇི་ཞིག་ལྟར་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འདིར་འཇལ་བར་བྱེད་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་ཅེས་པས་མཆོག་འཇལ་ལོ། །ཡང་ན་ཕ་རོལ་དགྲ་པོ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་སུ་གང་གིས་གསོད་པར་བྱེད་ཅིང་ཆུང་ངུར་བྱེད་པ་སྟེ་མཆོག་གོ །དགྱེས་པས་ན་ཀྱེ་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ལྷ་མོ་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རོལ་པའི་བྱ་བས་དགའ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནའོ། །ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ལ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསང་ཆེན་ཐམས་ཅད་དོ། །ཡང་ན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འདིས་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྟག་ཏུ་བཞུགས་ཞེས་པ་འཚམ་པ་མེད་པའི་དུས་སུ་གང་དུ་ཡང་མ་བཞུད་པ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་རྒྱུན་གྱིས་བྱུང་བའི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་ངོ་བོ་ནི་འདིར་བསྟན་པའི་གནས་ན་མཐའ་ཡས་པའི་བཙུན་མོའི་དབུས་སུ་བཞུགས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་བཅུ་དྲུག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཁམས་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ་ཞེས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པར་གསང་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་རྣམས་བཤད་པས་ལྔའི་ཁམས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སུ་ངེས་པར་བསྟན་ནས། དེའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་མཉམ་པའི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང༌། དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀུན་དངོས་སོ། །འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ས་བཅུའི་ དབང་ཕྱུག་རྣམས་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་དང་བརྒྱུད་པས་དོན་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་དཔའོ། །འདིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གསུངས་སོ། །རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་སྙིང་རྗེ་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུ་དབྱེར་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ། །མཆོག་སྟེ་ཟག་པ་མེད་པ་མི་འགྱུར་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ་དེའི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྐུ་བཞི་པའོ། །འོ་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་སྦྱོར་བའི་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བའི་སྡོམ་པ་འཆད་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་ཅི་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། ནི་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་འདིར་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ད་ལྟ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་མ་མཁའ་འགྲོ་མ་དྲ་བའི་སྡོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣལ་འབྱོར་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའོ། །ཡང་ན་ལྷ་མོ
Chinese
喏！智慧即是菩提心，无上是不住于轮回与寂灭，因此没有比它更殊胜的了。知晓之后即是现证。所有续部的精要已宣说完毕。唯有智慧是明灯，因为能摧毁对有实和无实等分别念的黑暗。它本身即是金刚，与空性无二无别。如是安住于名为“如是”的等持中，即是通达一切相皆极清净的智慧与方便无二，并使心意坚定之义。所谓“大秘密”等，即是“如是我闻”等语之义，亦应于此处宣说。以“秘密”之语代表一切如来。其中，法界体性之存在即是大秘密法生。于彼处，须弥山顶之楼阁巍然屹立。或者，仅仅是彼之大秘密，即是拥抱之明妃的བྷ་ག་（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）。或者，仅仅是彼之大秘密，即是化身等之轮，也就是地等自性，以及于明妃བྷ་ག་（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）中所说的眼母等。或者，大秘密即是般若波罗蜜多的བྷ་ག་（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）空性，安住于彼即是居住。若问转变成何种大秘密？答曰：殊胜转变。殊胜转变即是无余超越世间的圆满之处。或者，是殊胜智慧之境。或者，殊胜涅槃以何种方式作为果，即在此衡量、完全断除，故为殊胜衡量。或者，于因位时，以何杀害、令其微小，即是殊胜。因喜悦故，于无量明妃等与真实结合之大乐嬉戏之事业中，因应欢喜之故，即是生起殊胜安乐之行境。所谓“一切自性”即是一切如来之自性，故为一切大秘密。或者，因如镜等智慧之自性故，一切即是自性。或者，一切即是金刚持，彼之
English
Ro! Wisdom is the mind of enlightenment. Unsurpassed is not abiding in samsara and nirvana, therefore there is nothing more supreme than it. Knowing is to manifest. The essence of all tantras has been explained. Wisdom alone is the lamp, because it destroys the darkness of discriminating thoughts about existence and non-existence, etc. It itself is the vajra, and is one taste with emptiness. Thus, abiding in the samadhi called "Thus," is to understand that all aspects are extremely pure, and that wisdom and means are inseparable, and to make the mind firm. The so-called "great secret," etc., is the meaning of the words "Thus I have heard," etc., and should also be explained here. The word "secret" represents all the Tathagatas. Among them, the existence of the nature of the Dharmadhatu is the great secret Dharma origin. There, the palace on top of Mount Meru stands majestically. Or, it is only the great secret of that, which is the bhaga (藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思) of the embracing goddess. Or, it is only the great secret of that, which is the wheels of emanation, etc., that is, the nature of earth, etc., and the eyes, etc., that are said to be in the bhaga (藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思) of the consort. Or, the great secret is the bhaga (藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思) of the Prajnaparamita, emptiness, and abiding there is dwelling. If asked, what kind of great secret has it become? The answer is: supreme transformation. Supreme transformation is the place where all the perfections that transcend the world are without remainder. Or, it is the realm of supreme wisdom. Or, supreme nirvana, in what way as a result, is measured here, completely cut off, hence it is supreme measurement. Or, in the causal stage, what kills and makes it small, that is supreme. Because of joy, in the activity of the great bliss play of the infinite goddesses, such as the eyes, etc., in true union, because of the need to be happy, it is the object of experience that generates supreme bliss. The so-called "all self" is the self of all the Tathagatas, hence it is all the great secrets. Or, because of the nature of wisdom like a mirror, etc., all is self. Or, all is Vajradhara, and that
Chinese
之自性故，是故如是说。此说处所圆满。恒常安住者，谓无间断之时，于任何处亦不移，以彼种种之自性故。以现今生起之自性及恒常生起之常性故，则法与俱生及受用圆满及化身之体性，乃于此处所显示之处于无量后妃之中安住之义。又ra等十六字所说之界等，乃薄伽梵金刚持，于二十一品及二十四品中，以秘密等语之义，宣说三种，决定显示五界与智慧及如来等，彼之自性金刚萨埵，将作是说。一切佛者，如一切世界之微尘数之恒常等，以彼之自性故，及以彼为因故，一切佛真实也。此谓一切佛所围绕故，说眷属圆满。有情及十地 自在者等及其他之真实与传承，能极成办义利故，是为菩萨。此说受用圆满身。金刚萨埵者，谓空性之自性法身与悲心安乐之自性俱生身无别之菩提心之自性，智慧与方便之自性也。胜者，谓无漏无变及大乐，谓彼之自性金刚萨埵俱生之第四身也。若然，欲说一切佛平等和合之空行母网之律仪故，更说什么耶？非如是也。乃谓因此处所说之自他义利圆满，即是一切佛与平等和合之母空行母网之律仪之义。瑜伽者，谓空性与悲心双运也。又或天女
English
Therefore, it is said thus because of its own nature. This speaks of the perfection of the place. "Always dwells" means that at any uninterrupted time, it does not move anywhere, because of its various nature. Because of the nature of arising now and the constancy of arising constantly, the nature of Dharma and co-emergent, enjoyment-perfected, and emanation is the meaning of dwelling in the midst of limitless consorts in the place shown here. Furthermore, the realms spoken of by the sixteen letters such as "ra" are the Blessed One Vajradhara. In the twenty-first and twenty-fourth chapters, the meaning of words such as "secret" is explained in three ways, and it is definitely shown that the five realms, wisdom, and tathagatas, etc., are the nature of Vajrasattva, which will be explained. All Buddhas are like the constancy of the number of dust particles in all worlds, etc., because of their nature and because of their cause, all Buddhas are real. This means that because it is surrounded by all Buddhas, it is said to be a perfect retinue. Sentient beings and the lords of the ten bhumis and others, through reality and lineage, are bodhisattvas because they are very capable of accomplishing meaning and benefit. This speaks of the enjoyment-perfected body. Vajrasattva is the nature of the Dharmakaya, which is the nature of emptiness, and the nature of the co-emergent body, which is the nature of compassion and bliss, and the nature of the mind of enlightenment, which is inseparable, and the nature of wisdom and means. The supreme is the uncontaminated, immutable, and great bliss, which is the nature of the co-emergent fourth body of Vajrasattva. If so, what else should be said since one wants to explain the vows of the net of dakinis who equally unite all Buddhas? It is not like that. It means that the perfection of self and other benefits mentioned here is the meaning of the vows of the net of mother dakinis who equally unite all Buddhas. Yoga is the union of emptiness and compassion. Or the goddess