Tibetan
ཡེ་ཤེས་ཅན་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པའི་བདག་མེད་མ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འབད་པ་མེད་པར་ནི་འབད་རྩོལ་མེད་པར་རོ། །སྐྱེས་བུ་ཉིད་ནི་སྐྱེས་བུའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གསལ་བར་ནུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། འདི་ལྟར་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་ཕྱག་རྒྱའི་དངོས་གྲུབ་ཏུ་གྱུར་པའོ། །ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན་གསལ་བར་ནུས་པ་སྟེ། འདི་གསལ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ནུས་པ་ཡང་ཡིན་པས་གསལ་བར་ནུས་པའོ། །དེ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གསལ་བར་ནུས་པའོ། །དེའི་གསལ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་དག་གིས་ཀྱང༌། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གནོད་མི་འགྱུར། །ཤེས་རབ་ནི་ཕྱག་རྒྱའོ། །ཐབས་ནི་རྣལ་འབྱོར་བའོ། །འདི་གཉི་ག་ལ་མི་གནོད་དེ་གང་དག་གིས་ཤེ་ན། སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་དག་གིས་ཀྱང་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་འཆི་བས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་སྐྱེ་བ་ནི་དངོས་པོའོ། །འཇིག་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དེ་དག་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་གང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ནི་གནོད་མི་འགྱུར་ནི་རྟོག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་ཐབས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད། །འཇིག་པ་ཤེས་རབ་སྲིད་མཐར་བྱེད། །ཐབས་ནི་རྡོ་རྗེ་འཇིག་པའོ། །འབྱུང་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཚུལ་དུ་བྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །འཇིག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཤེས་རབ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། །སྲིད་མཐར་མཛད་ཅེས་པ་ནི་སྲིད་པ་སྐྱེ་བའོ། །མཐའ་ནི་འཇིག་པའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་ཡོད་པས་སྲིད་མཐར་བྱེད་པ་ཅན་ནོ། །ཡང་ན་སྲིད་པ་ནི་འཁོར་བ་མཐར་བྱེད་པས་སྲིད་ མཐར་བྱེད་དེ་ཤེས་རབ་པོ། །སྲིད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་བདག་མེད་མ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ། །དེས་ན་རབ་འཇིག་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཉིད་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད། །ལ་ལར་འཇིག་པས་འཇིག་པར་འགྱུར། །འཇིག་པའི་དངོས་མེད་ཟད་པ་མེད། །རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ན་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་འདི་ལ་འཇིག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་ཅིང་གང་སྐྱེས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མེད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི
Chinese
即使不修习具有智慧者手印且具有无我的智慧，这也是无二的智慧。没有努力就是没有勤奋。士夫自身会变成士夫的自性。因此，能够显现的瑜伽士，会像这样变成手印的成就。之所以说“因为”，就是因为这个缘故。瑜伽士是无二的智慧。手印是手印，会变成手印的成就。如果问有什么殊胜之处，那就是能够显现，因为这既是显现也是能力，所以是能够显现的。那在谁身上有呢？就是在能够显现者身上。它的显现是指具有手印的意思。因此，即使是生和灭，也不能损害方便和智慧。智慧是手印。方便是瑜伽士。这二者不会被损害，被什么损害呢？即使是被生和灭，意思是不会被生、灭和死亡所损害。或者，生是事物。灭是无事物。方便和智慧，那些事物和无事物的自性，就是金刚持的智慧。那不会被损害，就是没有丝毫的分别念。因此，因为从方便中产生，灭尽智慧的有边。方便是金刚灭。产生是指以真实的方式产生，是世俗谛的自性。灭是涅槃，是智慧胜义谛。二谛的自性是金刚持。所谓“尽有边”是指有是生。边是灭。生是灭的自性，因为这种智慧具有灭有边的作用。或者，有是轮回，尽轮回的是智慧。有和涅槃无二无别，请理解为不是无我。因此，没有彻底的毁灭。在那上面没有生。在某些情况下，会被毁灭所毁灭。毁灭的无事物不会耗尽。因为这个原因，金刚持这里没有毁灭涅槃，而且任何产生的东西在那上面都没有，因为一切法自性上从一开始就没有产生。
English
Even without meditating on the wisdom of the possessor of the seal who has wisdom and is without self, this itself is non-dual wisdom. Without effort is without diligence. The individual himself will become the very nature of the individual. Therefore, the yogi who is able to manifest, will thus become the accomplishment of the seal. The reason for saying "because" is for that reason. The yogi is non-dual wisdom. The seal is the seal, it will become the accomplishment of the seal. If asked what is so special, it is being able to manifest, because this is both manifestation and ability, so it is being able to manifest. Who has that? It is in the one who is able to manifest. Its manifestation means having the seal. Therefore, even birth and destruction cannot harm skillful means and wisdom. Wisdom is the seal. Skillful means is the yogi. These two are not harmed, by what? Even by birth and destruction, meaning they are not harmed by birth, destruction, and death. Or, birth is things. Destruction is non-things. Skillful means and wisdom, those things and the nature of non-things, are the wisdom of Vajradhara. That which is not harmed is without any conceptualization. Therefore, because it arises from skillful means, destruction, wisdom, makes the end of existence. Skillful means is the indestructible vajra. Arising means arising in a true manner, it is the nature of conventional truth. Destruction is nirvana, the ultimate truth of wisdom. The nature of the two truths is Vajradhara. "Making the end of existence" means existence is birth. The end is destruction. Birth is the nature of destruction, because this wisdom has the function of destroying existence. Or, existence is samsara, ending samsara is wisdom. Existence and nirvana are inseparable, please understand that it is not without self. Therefore, there is no complete destruction. There is no birth on that. In some cases, it will be destroyed by destruction. The non-thing of destruction does not exhaust. For that reason, there is no destruction of nirvana here in Vajradhara, and whatever is born is not there, because all dharmas are unproduced from the beginning by nature.
Tibetan
་ཕྱིར་ཞེས་དགོངས་པའོ། །གང་ངེས་པར་སྐྱེས་པའི་ཆོས་དེའི་འཇིག་པ་ནི་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འཇིག་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཟད་པའང་མེད་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། གང་འགའ་ཞིག་འཇིག་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འཇིག་པས་དེ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད་དུ་མེད་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་ཟིན་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། །བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱིས་སྤྲོས་པ་བསྒོམ། །སྤྲོས་པའི་རྨི་ལམ་ལྟར་བྱས་ནས། །སྤྲོས་པ་ཉིད་ནི་སྤྲོས་མེད་བྱེད། །བསྐྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་བསྐྱེད་པ་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་པའོ། །རིམ་པ་ནི་དེ་རྙེད་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་ནི་འདུས་པ་སྟེ། །དེས་ན་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོ་བསྒོམས་པས་སོ། །སྤྲོས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྒོམ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱ་བའོ། །བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་ནི་གཉི་ག་རྣམ་པར་དག་པར་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །སྤྲོས་པ་ནི་ལྷའི་རྣལ་འབྱོར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་བྱས་ནས་སོ། །གང་གེས་ཤེ་ན། སྤྲོས་པ་ཏེ་ལྷའི་རྣམ་པས་སོ། །སྤྲོས་མེད་བྱེད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། །འདིས་ནི་ལྷའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པར་གྱུར་པ་ན། མངོན་དུ་གྱུར་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཞིབ་ཐ་དད་པ་ཡང་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ཏེ། ཆུ་དང་འོ་མ་མ་འདྲེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་བསྐྱེད་པའི་སྒྲས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་རིམ་པ་ནི་རྙེད་པའོ། །དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཐོབ་པ་གཉིས་སུ་མད་པ་རྟོགས་པས་སོ། །སྤྲོས་པ་ནི་སྤྲོ་པའོ། །སྤྲོས་མེད་ནི་བསྡུ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་གསུངས་པ། །ཇི་ལྟར་སྒྱུར་མའི་རྨི་ལམ་དང༌། །ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་བར་དོ་ལྟར། །རྟག་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས། །དཀྱིལ་འཁོར་ཉིད་ནི་དེ་རུ་སྣང༌། །རྟག་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བས་ནི་གཉིས་མེད་རྟོགས་པ་ལས་སོ། །དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་སོ་སོར་སྣང་ངོ༌། །དེ་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཞེས་པ་ནི། མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་དང་བརྫུན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟ
Chinese
是故作如是思维。何为决定生之法，彼之坏灭，乃从最初未生之故，无生故亦无坏灭。亦无尽者，何之义耶？何者某物坏灭，彼必坏灭，以彼无有故，生与灭皆为无事物。彼一切损害皆无有，已以二偈宣说之义也。是之故。生起次第之瑜伽士。具誓者修习戏论。如作戏论之梦已。戏论即作无戏论。生起者，谓生起乃生起为天之相也。次第者，谓得彼也。瑜伽者，谓和合也。是故以生起次第之瑜伽士者，谓修习坛城之轮也。戏论者，谓色蕴等也。修习者，谓当入等至也。具誓者，谓二者清净决定之自性也。戏论者，谓天之瑜伽如梦已。何所为耶？戏论，谓天之相也。作无戏论者，谓色蕴等无有分别也。此谓以天之相清净之色蕴等修习之，现前已，彼无间细微差别亦觉悟为无有分别之自性，如水与乳不杂也。又生起之语者，谓真实之智慧也。彼之次第者，谓得也。彼亦以瑜伽者，谓方便与智慧无有分别，以生起次第之瑜伽士得真实之智慧
English
Therefore, think in this way. What is the destruction of the law of definite birth? Its destruction is because it was not born from the beginning, and because there is no birth, there is no destruction. There is also no exhaustion, what is the meaning of what? If something is destroyed, it must be destroyed. Because it does not exist, birth and death are all non-existent things. All damages are non-existent, and the meaning has been explained in two verses. Therefore. The yogi of the generation stage. The vowed one meditates on proliferation. After making a dream of proliferation. Proliferation is to make non-proliferation. The arising is the arising as the appearance of the deity. The order is to obtain it. Yoga is combination. Therefore, the yogi of the generation stage is to meditate on the wheel of the mandala. Proliferation is the aggregate of form and so on. Meditation is to enter into samadhi. The vowed one is the nature of the two pure determinations. Proliferation is the yoga of the deity like a dream. What is it for? Proliferation is the appearance of the deity. Making non-proliferation means that there is no difference between the aggregate of form and so on. This means that the aggregate of form and so on, which is purified by the appearance of the deity, is cultivated. After it appears, the subtle differences are also realized as the nature of non-discrimination, just like water and milk are not mixed. Also, the word arising means the true wisdom. The order of it is to obtain it. He also uses yoga to mean that there is no difference between skillful means and wisdom, and the yogi of the generation stage obtains true wisdom.
Tibetan
ར་རྨི་ལམ་ཞེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་བདེན་པའང་མ་ཡིན་བརྫུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་བར་དོ་ལྟར། །ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་འདི་ལྟ་བུར་སོ་སོར་སྣང་བ་ར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མ་ཀུན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་སྐུ་རྡོ་རྗེའོ། །རྨི་ལམ་ནི་མཚན་མ་གསུང་རྡོ་རྗེའོ། །བར་དོའི་སྲིད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའོ། །དེ་ལྟར་རྡོ་རྗེ་གསུམ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་ནི་རྒྱུན་དུ་དབྱེར་མེད་པའོ། །གོམས་པ་ནི་མངོན་པར་ཀུན་ནས་སོ། །རེ་བ་ནི་གནས་པའོ། །གོམས་པ་དབྱེར་མེད་པའོ། །རྟག་ཏུ་གོམས་པའི་སྒྲ་ནི་དབྱེར་མེད་པ་དང་དབྱེ་བ་དེ་དག་གོ །རྣལ་འབྱོར་ནི་འདུས་པའོ། །རྟག་ཏུ་གོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལས། །ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་དོན་ཏེ། བསྐྱེད་པ་དང་རྫོགས་པ་དག་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་བ། །ཇི་བཞིན་ཡེ་ཤེས་བདེ་ཆེན་ཡོད། །དེ་ཉིད་འདི་ཡི་བྱིན་རླབས་ཡིན། །གཞན་ལས་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱུང་བ་མེད། །དཀྱིལ་འཁོར་འདི་ནི་ལྷའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གཞན་ལས་འབྱུང་བ་མེད་ནི་གཞན་ལས་མི་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཉིད་འདིའི་བྱིན་རླབས་ཏེ་དེའི་ཞེས་པ་ནི་གང་གིའོ། །ཇི་བཞིན་ཡེ་ཤེས་བདེ་ཆེན་ཡོད་ནི་གང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྟོགས་པའོ། །གང་དུ་ཞེ་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་ལའོ། །ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དབང་བསྐུར་བདུན་ལའོ། །འདིས་ ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དཀྱིལ་འཁོར་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པས་རིམ་པ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཆེན་པོ་ཡང་འདི་ཡིན་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཡིན་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ་དགའ་བ་བཞིའོ། །དེས་དབང་བསྐུར་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པར་བྱས་པའི་དམ་པ་དེ་ལའོ། །ཇི་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །བདེ་ཆེན་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཉིད་འདིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཅིས་ཁྱད་འཕགས་ཤེ་ན། གཞན་ལས་འབྱུང་བ་མེད་ནི་གཞན་པ་ནི་ཟླ་མེད་པ་སྟེ་བདག་མེད་མའོ། །འབྱུང་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡིན་ལ་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་པས་གཞན་ལས་འབྱུང་བའོ། །མེད་ཅེས་པ་ནི་དེ་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དབྱེར་མེད་པ་མ་ནིང་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉི
Chinese
而且，所谓的梦境，并非显现，既非真实也非虚假。如同中阴的存有一般。也就是说，仅仅是识，在这种无所缘的自性中，各自显现为“拉”。或者，如同坛城是真实的智慧一般，如此这般，幻化周遍显现即是身金刚。梦境是相，语金刚。中阴的存有是识，意金刚。如是，三金刚显现。如何显现呢？恒常即是持续不断，无有分别。串习即是显而易见，完全地。期望即是安住。串习是无有分别。恒常串习之声，即是无有分别和分别的那些。瑜伽是结合。从恒常串习的瑜伽中，不同和无有不同，是无所缘之义。为了阐释生起次第和圆满次第二者无二无别，所以宣说了：大手印灌顶，如实俱生大乐智，彼即是此之加持，非从他处坛城生。此坛城是观想本尊之智慧。非从他处生，即非从他处产生。彼即是此之加持，其中的“彼”是指谁的？如实俱生大乐智，是指证悟何者的大乐俱生。在何处？在大手印灌顶中。在水等灌顶七种中。以此，俱生之自性即是坛城，而非其他，因此二次第无有分别即是此义。或者，所谓大手印，大也是此，手印也是此，所以大手印即是四喜。以彼灌顶，即是对无垢之圣者。如实智慧，即是所体验的。大乐是真实智慧。彼即是此之坛城，是金刚持之智慧。以何而超胜呢？非从他处生，其中的“他”是无与伦比者，即无我母。生是金刚持。既是他，也是生，所以是从他处生。所谓“无”，是指彼之方便和智慧无有分别，是雌雄同体。彼
English
Moreover, the so-called dream is not manifest, neither true nor false. Like the existence of the bardo. That is to say, only consciousness, in this nature of no object of focus, each appears as "Ra." Or, just as the mandala is true wisdom, so too, the illusion of pervasive appearance is the body vajra. The dream is a sign, speech vajra. The existence of the bardo is consciousness, mind vajra. Thus, the three vajras appear. How does it appear? Constant is continuous, without distinction. Habituation is obvious, completely. Expectation is to abide. Habituation is without distinction. The sound of constant habituation is those without distinction and distinction. Yoga is union. From the yoga of constant habituation, different and non-different, is the meaning of no object of focus. In order to explain that the generation stage and the completion stage are inseparable, it is said: The great seal empowerment, the coemergent great bliss wisdom as it is, that is the blessing of this, not from other mandalas. This mandala is the wisdom of visualizing the deity. Not arising from elsewhere means not arising from elsewhere. That is the blessing of this, whose does "that" refer to? The coemergent great bliss wisdom as it is, refers to realizing whose great bliss is coemergent. Where? In the great seal empowerment. In the seven water empowerments and so on. By this, the nature of coemergence is the mandala, not others, therefore the two stages are inseparable, that is the meaning. Or, the so-called great seal, great is this, and seal is this, so the great seal is the four joys. By that empowerment, it is to the stainless saint. Wisdom as it is, is what is experienced. Great bliss is true wisdom. That is the mandala of this, the wisdom of Vajradhara. By what is it superior? Not arising from elsewhere, the "other" is the incomparable one, the no-self mother. Birth is Vajradhara. Both other and birth, so it is born from elsewhere. The so-called "no" refers to the means and wisdom of that which are inseparable, it is hermaphroditic. That