Tibetan
་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའོ། །འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་སྡུད་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། སྤྲོ་བ་ དང་བསྡུ་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་ལ་གནས་པ་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་གསལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སེམས་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང༌། སེམས་ཉིད་ནི་འཁོར་བ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཡང་གསུངས་པ། ཀུན་རྟོག་མང་པོའི་མུན་པས་ཟིལ་མནན་ཅིང༌། །རབ་ཏུ་འཇོམས་པས་སྨྱོ་ཞིང་ཀློག་འགྱུར་བའི། །ཆགས་སོགས་དགག་དཀའི་དྲི་མས་གོས་པ་ཡི། །སེམས་ནི་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་འཁོར་བར་གསུངས། །འོད་གསལ་རྟོག་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བའི། །ཆགས་སོགས་དྲི་མས་གོས་པར་བ་སྤངས་པ། །གཟུང་དང་འཛིན་མེད་སེམས་པ་མཆོག་གིས་ནི། །དེ་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པ་མཆོག་ཏུ་གསུངས། །ཞེའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་ཅི་དེས་དེ་འགུགས་པར་མི་འགྱུར། གང་གིས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ཞེས་དོགས་པ་ལ། །དེ་ཀུན་དེ་ནས་ཉམས་དགའ་བར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཀུན་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གནས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གནས་སུའོ། །ཉམས་དགའ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་ནུས་པའི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་ཕུང་པོར་རོ། །འདོད་ཆགས་ནི་རོའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྒྲའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་རེག་བྱའོ། །གཏི་མུག་ནི་གཟུགས་སོ། །ང་རྒྱལ་ནི་སྣང་བའོ། །དེ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་མཆོད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་མཆོད་པ་ལྟ་བུར་སྤྱོད་པ་དང་ཕོད་པའོ། །མི་ཕོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པར་མི་ནུས་པའོ། །བཅུ་དྲུག་ཆར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་བཅུ་དྲུག་གི་ཆ་སྟེ་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་མི་ཕོད་པ་དང་དེར་མ་ལུས་པར་གནས་པའི་ཡིད་ནི་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །འདིར་འདི་ནི་དོན་ཏེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའོ། །དེ་བས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་དེ་འགུགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ཡང་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྲེད་པའི་ཕྱིར་ལོག་པ་དེ་གང་གིས་ཀྱང་དགུག་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ། སྒྲ་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་ཆོས་མཐུན་པ་གང་ལས་འབྱུང་བ་ལས། ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡ
Chinese
是使之喜悦。抢夺，是收集的意思。国王，是不使之喜悦和不收集，从喜悦和收集之中解脱出来的自性而安住，如月亮般清澈显现，所以是国王。也因此说，心性是涅槃，心性是轮回。又说，众多分别念的黑暗所压制，极度摧毁而疯狂且变异的，贪著等难以阻挡的垢染所染污的，心被金刚持说为轮回。光明清澈从分别念中解脱的，舍弃贪著等垢染所染污的，无能取所取的殊胜心，那本身被说为殊胜的涅槃。如此说。贪欲等是心的自性，因此，为何它不会被其吸引？以何物压制有和无，而怀疑是否为国王。所有这些都从那里感到快乐。这样说了。所有这些是贪欲等。那个处所是俱生之处。感到快乐，是能够压制一切的光辉之蕴。贪欲是味。嗔恨是声。嫉妒是触。愚痴是色。我慢是显现。那些是必定供养之因，所以像供品一样享用和能够。不能够，是不能供养。十六分也是，是完全舍弃月亮的十六分之一，也就是智慧。不胜任那个，以及没有全部安住于其中的心，更不用说了，是这个意思。这里这个意思是，色和声等境是享受。享受者是薄伽梵，那也是心的国王。因此，贪欲等不会吸引它，任何以禅修之力而因贪求而退转的，任何事物都无法吸引，是这个意思。为了证悟那个，从法生起等 说了，如声音影像般，从何处生起相似的法，法的生处就是薄伽
English
is to make it happy. To rob means to collect. King means not making happy and not collecting, but abiding in the nature of being liberated from happiness and collection, and appearing as clear as the moon, therefore it is king. Thus, it is also taught that the nature of mind is nirvana, and the nature of mind is samsara. It is also said: The mind, which is suppressed by the darkness of many thoughts, is mad and transformed by being completely destroyed, and is stained by the hard-to-resist stains of attachment, etc., is said to be samsara by the Vajra Holder. The supreme mind, which is luminous and liberated from conceptualization, has abandoned being stained by the stains of attachment, etc., and is without grasping and apprehended, is said to be the supreme nirvana. So it is said. Greed, etc., are the nature of the mind, so why wouldn't it be attracted by it? With what does one suppress existence and non-existence, and doubt whether it is a king? All these are happy from there. So it is said. All these are greed, etc. That place is the place of co-emergence. To be happy is to be a mass of splendor that can suppress everything. Greed is taste. Hatred is sound. Jealousy is touch. Ignorance is form. Pride is appearance. Those are definitely the cause of offering, so they are used and able to be like offerings. Not being able to, means not being able to offer. Sixteen parts also means sixteen parts of completely abandoning the moon, which is wisdom. Not being able to do that, and not completely abiding in it, what to say of the mind, is the meaning. Here, the meaning is that the objects of form and sound, etc., are enjoyment. The enjoyer is the Bhagavan, and that is also the king of the mind. Therefore, greed, etc., will not attract it, and whatever retreats due to craving by the power of meditation, nothing can attract it, is the meaning. In order to realize that, it is said that it arises from Dharma, etc., It is said that like the appearance of sound and image, from where the similar Dharma arises, the source of Dharma is the Bha
Tibetan
ན་འདས་མ་སྟེ་ཤེས་རབ་བོ། །གང་གིས་དེ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། མཁའ་མཉམ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ལྷན་ཅིག་ཐབས་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷན་ཅིག་ཐབས་ནི་བླ་མ་དང་ལྷ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང༌། དབང་གི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ལྷན་ཅིག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །དེ་དང་བཅས་པ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང༌། གང་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཐབས་རྣམས་ནི་ཡོད་ཀྱང་སྒོམ་པ་མ་རྟོགས་པར་ཡེ་ཤེས་འདི་ལྟ་བུ་འདི་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་ཉིད་ནི་འདིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སོ། །གང་ཞིག་ངེས་པར་རང་གི་ཤེས་རབ་རིང་པོས་རྙེད་པའི་རོལ་པའི་རོས་དྲན་པ་དང་བྲལ་བ་བྱ་བ་གཞན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལོག་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་མ་བཀུག་པ་དེ་ནི་སྒོམ་པའོ། །ཡང་གསུངས་པ། བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་འདིར། །ཟ་བ་པོ་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །བྱེད་དང་ཟ་བ་པོ་ལས་གྲོལ། །དོན་དམ་རྣམ་པར་སྒོམ་པ་ཉིད། །ཅེའོ། །གསུངས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དེ་གང་ཡང༌། གང་གིས་ན་ཡེ་ཤེས་འདི་མངོན་དུ་བྱ་བར་བླ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་དོགས་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པ་དེ་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་ལས་གཅིག་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་བསྔགས་ན། ཡང་གང་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཅི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། ཡིན་མོད་ཀྱི་དེས་ཀྱང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ལས་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པ་ལྟ་ཞོག་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོགས་པ་ལ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་ཐབས་འབའ་ཞིག་ཙམ་ནི་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པར་བལྟའོ། །དེ་བས་ན་གང་ གསུངས་པ་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་བརྫུན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ལུས་གཅིག་པུ་ལ་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་གསུངས་པ། དེ་ནི་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་བརྗོད། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་ཉིད། །འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ཀུན་གྱི་ཚོགས། །འགྲོ་བ་བརྟན་དང་གཡོ་བའི་བདག །འདི་ཉིད་དུ་ནི་
Chinese
那已逝者即是智慧。由彼所生者，乃从法之生处所生，以等同虚空等之差别而超胜之智慧。所谓“俱 साथ 方便 सहित”者，俱 साथ 方便者，乃上师与本尊之瑜伽，及以灌顶之极喜等之种种分别之方便，俱 साथ 行持故，方便俱 साथ 菩提心也。与彼俱 साथ 者，乃随从彼者，及任何与彼具有之智慧也。诸方便虽有，然于未证悟禅修之前，如是之智慧不能成就，故禅修自身即是此处成就智慧之方便。何者必定以自己长远的智慧所获得之嬉戏之味，远离忆念，因由他者受用之故，未被邪妄受用所引诱者，彼即是禅修。又云：“此处无有少许事，亦无有能食者，解脱能作者与能食者，乃胜义之禅修。”如是说。所说之功德差别超胜之智慧之增长，彼任何者，以何者故，为现证此智慧而应寻觅上师等之方便耶？对此疑惑，则宣说了“从三界所生”等。若赞叹从一者所生者，又从何者三界所生者，岂非更超胜耶？虽是如此，然以彼亦不能之故。莫以为唯独智慧成为方便之外，更何况众多之生起，连一者亦不存在。对此疑惑，则宣说了“从方便与智慧自性”等。此智慧仅仅是方便而已，然而却是方便与智慧之自性，以方便与智慧来观察诸事物之生起。因此，凡所 说者，彼即如是，并非虚假。如是理解。于总集一切之唯一身中，众多性亦无有相违。又云：“彼说为无二智慧，此乃殊胜菩提心，此乃般若波罗蜜多，乃一切波罗蜜多之集合，乃有情稳固与动摇之主，即于此。”
English
That which has passed away is wisdom. That which arises from it is born from the source of Dharma, the wisdom that excels through distinctions such as being equal to space. As for "together with skillful means," skillful means together means the yoga of the lama and the deity, and because one practices together with the means of distinguishing such as the great joy of empowerment, it is the mind of enlightenment together with skillful means. That which is with it is that which follows it, and also the wisdom that possesses it. Even though the skillful means exist, without realizing meditation, such wisdom as this will not be accomplished. Therefore, meditation itself is the means of accomplishing wisdom here. That which is definitely obtained by one's own long wisdom, the taste of play, being free from memory, not being seduced by false enjoyment because it is enjoyed by others, that is meditation. Again it is said: "Here there is not the slightest action, nor is there an eater. Freed from the doer and the eater, it is the ultimate meditation." So it is said. Whatever the increase of wisdom that excels in the distinction of the qualities spoken of, by what means should one seek the means of the lama and so forth in order to manifest this wisdom? To this doubt, it is said, "Born from the three worlds," and so forth. If one praises that which is born from one, then how could that from which the three worlds are born not be more excellent? Although it is so, because even that is not capable. Do not think that there is not even one, let alone the arising of many, from wisdom alone as the means. To this doubt, it is said, "From the nature of skillful means and wisdom," and so forth. This wisdom is only skillful means, but it is the nature of skillful means and wisdom. One looks to the arising of things by skillful means and wisdom. Therefore, whatever is said is just as it is, not false. That is the intention. In the one body that gathers all, there is no contradiction even in being many. Again it is said: "That is said to be non-dual wisdom, this is the supreme mind of enlightenment, this is the perfection of wisdom, the collection of all perfections, the lord of beings, stable and moving, it is in this."