Tibetan
ངེས་པར་བྱེད་ན། འོན་ཀྱང་སེམས་ནི་རང་དབང་ངོ༌། །བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའོ། །འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་སྡུད་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། སྤྲོ་བ་ དང་བསྡུ་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་ལ་གནས་པ་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་གསལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སེམས་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང༌། སེམས་ཉིད་ནི་འཁོར་བ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཡང་གསུངས་པ། ཀུན་རྟོག་མང་པོའི་མུན་པས་ཟིལ་མནན་ཅིང༌། །རབ་ཏུ་འཇོམས་པས་སྨྱོ་ཞིང་ཀློག་འགྱུར་བའི། །ཆགས་སོགས་དགག་དཀའི་དྲི་མས་གོས་པ་ཡི། །སེམས་ནི་རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་འཁོར་བར་གསུངས། །འོད་གསལ་རྟོག་པ་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བའི། །ཆགས་སོགས་དྲི་མས་གོས་པར་བ་སྤངས་པ། །གཟུང་དང་འཛིན་མེད་སེམས་པ་མཆོག་གིས་ནི། །དེ་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པ་མཆོག་ཏུ་གསུངས། །ཞེའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་ཅི་དེས་དེ་འགུགས་པར་མི་འགྱུར། གང་གིས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ཞེས་དོགས་པ་ལ། །དེ་ཀུན་དེ་ནས་ཉམས་དགའ་བར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཀུན་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གནས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གནས་སུའོ། །ཉམས་དགའ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་ནུས་པའི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་ཕུང་པོར་རོ། །འདོད་ཆགས་ནི་རོའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྒྲའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་རེག་བྱའོ། །གཏི་མུག་ནི་གཟུགས་སོ། །ང་རྒྱལ་ནི་སྣང་བའོ། །དེ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་མཆོད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་མཆོད་པ་ལྟ་བུར་སྤྱོད་པ་དང་ཕོད་པའོ། །མི་ཕོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོད་པར་མི་ནུས་པའོ། །བཅུ་དྲུག་ཆར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་བཅུ་དྲུག་གི་ཆ་སྟེ་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་མི་ཕོད་པ་དང་དེར་མ་ལུས་པར་གནས་པའི་ཡིད་ནི་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །འདིར་འདི་ནི་དོན་ཏེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའོ། །དེ་བས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་དེ་འགུགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ཡང་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྲེད་པའི་ཕྱིར་ལོག་པ་དེ་གང་གིས་ཀྱང་དགུག་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་འབྱུང་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ། སྒྲ་བརྙན་གྱི་རྣམ
Chinese
如果一定要确定，然而心是自主的。做，是指扩展，使之扩展。夺取，是指收集。国王，是指不扩展也不收集，从扩展和收集之中解脱，安住于解脱的自性，如月亮般清澈显现，所以是国王。因此，心性即是涅槃，心性即是轮回，这样宣说了。又说：众多分别念的黑暗所压制，极度摧毁而疯狂且变异的，贪等难以阻挡的垢染所染污的，心被金刚持说为轮回。光明清澈从分别念中解脱的，舍弃被贪等垢染所染污的，无能取所取的殊胜心，那即是殊胜的涅槃。如是说。贪欲等是心的自性，因此，怎么能用它来引诱它呢？用什么来压制有和无，而怀疑是国王呢？所有这些都从中感到快乐。这样说了。所有这些都是指贪欲等。那个处所是俱生之处。感到快乐，是指能够压制一切的光辉的集合。贪欲是味。嗔恨是声。嫉妒是触。愚痴是色。我慢是显现。那些是必须供养的原因，所以像供品一样享用和能够。不能够，是指不能供养。十六分之一，是指完全舍弃月亮的十六分之一，也就是智慧。不容忍那个，以及没有完全安住于那个的意，是指什么也不说。这里的意思是：色和声等境是享受。享受者是薄伽梵，也就是心的国王。因此，贪欲等不能引诱它，任何通过修习的力量而返回贪欲的，任何东西都不能引诱，这是指这个意思。为了证悟那个，宣说了从法界生起等，声音影像的相
English
If it must be determined, however, the mind is autonomous. 'Doing' means expanding, causing it to expand. 'Seizing' means collecting. 'King' means neither expanding nor collecting, being liberated from expansion and collection, abiding in the nature of liberation, appearing as clear as the moon, therefore it is the king. Thus, the nature of mind is nirvana, and the nature of mind is samsara, so it is declared. It is also said: 'Oppressed by the darkness of many conceptualizations, extremely destroyed and driven mad and transformed, stained by the hard-to-resist stains of attachment and so on, the mind is said by Vajradhara to be samsara. The mind that is luminous and liberated from conceptualization, abandoning being stained by stains such as attachment, the supreme mind without grasping and grasper, that itself is said to be the supreme nirvana.' So it is said. Since desire and so on are the nature of the mind, therefore, how can it be used to entice it? With what can one suppress existence and non-existence, and doubt that it is the king? All of these find joy in it. So it is said. All of these refer to desire and so on. That place is the place of co-emergence. 'Feeling happy' means the collection of splendor that is able to suppress everything. Desire is taste. Hatred is sound. Jealousy is touch. Ignorance is form. Pride is appearance. Those are the reasons for necessarily making offerings, so they are enjoyed and are capable like offerings. 'Not capable' means not capable of making offerings. 'One-sixteenth part' means the one-sixteenth part of the moon that is completely abandoned, which is wisdom. 'Not tolerating that,' and 'the mind that does not completely abide in that,' means not saying anything. Here the meaning is: objects such as form and sound are enjoyment. The enjoyer is the Bhagavan, who is the king of the mind. Therefore, desire and so on cannot entice it, and whatever returns to desire through the power of practice, nothing can entice it, this refers to this meaning. In order to realize that, it is declared 'arising from the Dharmadhatu' and so on, the appearance of sound and image.
Tibetan
་པ་ལྟ་བུར་ཆོས་མཐུན་པ་གང་ལས་འབྱུང་བ་ལས། ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་སྟེ་ཤེས་རབ་བོ། །གང་གིས་དེ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། མཁའ་མཉམ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ལྷན་ཅིག་ཐབས་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷན་ཅིག་ཐབས་ནི་བླ་མ་དང་ལྷ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང༌། དབང་གི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ལྷན་ཅིག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །དེ་དང་བཅས་པ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང༌། གང་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཐབས་རྣམས་ནི་ཡོད་ཀྱང་སྒོམ་པ་མ་རྟོགས་པར་ཡེ་ཤེས་འདི་ལྟ་བུ་འདི་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་ཉིད་ནི་འདིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སོ། །གང་ཞིག་ངེས་པར་རང་གི་ཤེས་རབ་རིང་པོས་རྙེད་པའི་རོལ་པའི་རོས་དྲན་པ་དང་བྲལ་བ་བྱ་བ་གཞན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལོག་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་མ་བཀུག་པ་དེ་ནི་སྒོམ་པའོ། །ཡང་གསུངས་པ། བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་འདིར། །ཟ་བ་པོ་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །བྱེད་དང་ཟ་བ་པོ་ལས་གྲོལ། །དོན་དམ་རྣམ་པར་སྒོམ་པ་ཉིད། །ཅེའོ། །གསུངས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དེ་གང་ཡང༌། གང་གིས་ན་ཡེ་ཤེས་འདི་མངོན་དུ་བྱ་བར་བླ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་དོགས་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་གསུམ་པ་དེ་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་ལས་གཅིག་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་བསྔགས་ན། ཡང་གང་ལས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཅི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། ཡིན་མོད་ཀྱི་དེས་ཀྱང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ལས་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པ་ལྟ་ཞོག་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོགས་པ་ལ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་ཐབས་འབའ་ཞིག་ཙམ་ནི་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྐྱེད་པར་བལྟའོ། །དེ་བས་ན་གང་ གསུངས་པ་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་བརྫུན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ལུས་གཅིག་པུ་ལ་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་གསུངས་པ། དེ་ནི་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་བརྗོད། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་ཉིད། །འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །
Chinese
就像那样的，从哪里产生符合正法的呢？正法的来源就是薄伽梵母，也就是智慧。从那（智慧）产生的就是从正法之源所生，以等同虚空等差别而特别超胜的智慧。所谓“与方便俱”，与方便俱是指与上师和本尊瑜伽，以及灌顶的极大欢喜等种种差别之方便一同行持，故与方便俱菩提心。与彼俱者，是指随顺彼者，以及任何与彼相应的智慧。即使存在方便，如果未证悟禅修，就无法成就这样的智慧，因此，禅修本身就是此处成就智慧的方便。谁能确定以自己的长久智慧获得的游戏之味，远离了忆念，因为是由其他事物享受，所以没有被颠倒的享受所引诱，那就是禅修。又说：“此处没有丝毫作为，也没有能享用者存在，从作者和享用者中解脱，才是胜义的禅修。”如是说。所说的功德特别超胜的智慧之增长，无论如何，因为要显现此智慧，应该寻求上师等方便，对此疑惑，故说“从三界而生”。赞叹从何处生出一个，那么，又从何处生出三界，那怎么会不特别超胜呢？虽然是这样，但因为那也无能为力。对于仅仅以智慧作为方便，不要说生出众多，就连一个也没有的疑惑，故说“从方便和智慧自性”。此智慧仅仅是方便，然而却是方便和智慧的自性，以方便和智慧来看待事物之生起。因此，所说的那样并不是虚假的。是这样认为的。在包含一切的唯一身体中，即使是众多性也没有相违。又说：“那是无二智慧，这是殊胜菩提心，这是般若波罗蜜多。”
English
Like that, from where does that which accords with the Dharma arise? The source of the Dharma is the Bhagavan Mother, which is wisdom. That which arises from that (wisdom) is born from the source of the Dharma, the wisdom that is particularly superior due to distinctions such as being equal to space. As for "together with skillful means," together with skillful means refers to the mind of enlightenment together with skillful means, because one practices together with the skillful means of various distinctions such as the yoga of the lama and the deity, and the great joy of empowerment. That which is together with that is that which follows after it, and also the wisdom that is endowed with that. Even if skillful means exist, without realizing meditation, such wisdom as this will not be accomplished, therefore, meditation itself is the skillful means for accomplishing wisdom here. Whoever certainly obtains the taste of play that is found by one's own long wisdom, being separated from mindfulness, because it is enjoyed by other things, that which is not seduced by inverted enjoyment is meditation. Again it is said: "Here there is not the slightest action, nor is there an enjoyer. Freed from the doer and the enjoyer, that is ultimate meditation." Thus it is said. Whatever is the increase of wisdom that is particularly superior in the qualities that are spoken of, since one should seek skillful means such as the lama in order to manifest this wisdom, doubting this, it is said, "Born from the three worlds." Praising that from which one alone is born, then, from where the three worlds are born, how could that not be particularly superior? Although it is so, because that is also incapable. Doubting that from that which has only wisdom as its skillful means, let alone the generation of many, there is not even one, it is said, "From the nature of skillful means and wisdom." This wisdom is merely skillful means, however, it is the nature of skillful means and wisdom, one looks at the arising of things through skillful means and wisdom. Therefore, that which was said is not false in that way. That is what is intended. In the single body that encompasses everything, there is no contradiction even in multiplicity. Again it is said: "That is said to be non-dual wisdom, this is the supreme mind of enlightenment, this is the Perfection of Wisdom."