Tibetan
ནག་མ། །ཞེས་པ་འདི་གཉིས་ནི་གསང་བའི་གཽ་རཱིའོ། །བཟང་མོ་དང་སྤྱོད་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་ཆུ་མའོ། །གཡོན་པ་མ་དང་རྒྱུ་སྦྱིན་མ། །ཞེས་པ་འདི་གཉིས་ནི་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མའོ། །ཐུང་དུ་མ་དང་སྦྱོར་བྲལ་མ། །ཞེས་པ་གཉིས་ནི་པུ་ཀྐ་སཱིའོ། །རུས་སྦལ་སྐྱེས་མ་དང་ཚབ་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་རི་ཁྲོད་མའོ། །བསྒོམ་པ་མ་དང་གྲུབ་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་གཏུམ་མོའོ། །དབང་མ་དང་འཆོད་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་གཡུང་མོའོ། །སྐྱོན་མ་དང་ཡིད་བཟངས་མ་གཉིས་ནི་དཀར་མོའོ། །འཇུག་མ་དང་སུམ་སྐོར་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་ཆོམ་རྐུན་མའོ། །མ་མོ་དང་འདོད་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་རོ་ལངས་མའོ། །མཚན་མོ་དང་ཁྱེམ་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་ཟ་ཕོད་མའོ། །བསིལ་སྦྱིན་མ་དང་གཏུམ་མོ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་མཁའ་སྤྱོད་མའོ། །དྲོད་མ་དང་བདུད་འདྲལ་མ་ཞེས་པ་གཉིས་ནི་ས་སྤྱོད་མའོ། །རྐྱང་མ་དང་རོ་མ་དང་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏི་ཞེས་པ་གསུམ་ནི་བདག་མེད་མའོ། །དེ་ཉིད་གསུངས་པ། རྐྱང་མ་རོ་མ་ཀུན་འདར་མ། །བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་བརྗོད། །ཅེས་པའོ། །བདུད་འཇོམས་མ་བོར་བར་བྱ་བར་བརྗོད་པ་གསུངས་པ། ཀུན་གྱི་ལྷག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ལས་ཤེ་ན། གང་ཕྱིར་བཅུ་དྲུག་ཆ་མེད་པ། །ཞེས་པའོ། །ཅིའི་རྒྱུས་དེ་མེད་ཅེ་ན། གསུངས་པ། དོན་གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྩ་གཉིས་གཉིས་ནི་ཆའོ། །བདུད་འཇོམས་མ་ནི་ཆ་གཅིག་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་ཞེས་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །དེ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟླ་བ་ཡང་རྩའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆ་བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཟླ་བའམ། དེ་བཞིན་དུའོ་ཞེས་གསུངས་པ། ཟླ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་འགྱུར། །བཅོ་ལྔའི་ཆ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཞེས་པ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཨཱ་ལི་དག་གིས་ཇི་ལྟར་ས་བོན་བྱེད་ཅེ་ན་གསུངས་པ། ཨཱ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བདེ་བ་ཆེན་པོ་གང་ཞིག་ལས་འགྱུར་བ་སྟེ། དེའི་བདེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཨཱ་ལིའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བརྗོད་པ་གང་དང་གང་གི་ཡིན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་དེ་ཡི་ ཆ། །ཞེས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དག་གི་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཆ་ཅན་ཏེ་ཆ་ཤེས་སོ། །ཆ་འདི་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ལས་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་མ་དེ་དག་ཨཱ་ལིའི་གཟུགས་སོ། །དེས་ན་ཡང་ཨཱ་ལིའི་གཟུགས་ལས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ས་བོན་དུ་གཟུང་སྟེ་ཨཾ་ཡིག་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ས་བོན་ནོ། །ག་པུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་གཟུགས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་མ་ཀུན་ལས་བྱུང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་མ་ཀུན་གྱི་འབྱུང་བ་ལས་ཞེས་པའོ། །ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ལས་སམ། རྣལ་འབྱོར་མ་རྣམས་ལས་བྱུང་ཞེས་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་དོ། །ཟད་མེད་ཅེས་པ་ནི་དམ་པའི་བདེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཟད་པའི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་པ་ནི་མེ་ཏོག་ཀུ་ནྡ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གླེགས་བམ་ལ་ལར་ནི་བཏུང་མཆོག་ནམ་མཁའ་མཚུངས་ཞེས་པ་སྟེ། དེས་ན་དེར་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། །དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོ་སོགས་ཐབས་དང༌། །རང་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཀྱང༌། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཅན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞེས་བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རིམ་པའི་ཐབས་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་ལོའོ། །ཞུ་བ་ནི་བདེ་བ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་པོ། །དེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འཛིན་པ་ནི་ཀུན་ནས་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་པ་སྟེ་དོན་དམ་མོ། །བདེ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་གཉིས་ཏེ། །ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །དེ་དག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། ཨེ་ཝཾ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པས་ནི་འདིར་འཁོར་བ་སྟེ། འཁོར་བ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས། །ཞེས་པའོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འདིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་འཆིང་བ་ཡིན་ལ། སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་གྲོལ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྙིང་པོ་མེད་པ་དེ་གསུངས་པ། འདི་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པ་ཞེས་པ་སྟེ། གཉིས་ཀ་ཡང་ངོ༌། །ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མཁས་བླངས་པ་སྟེ། འཁོར་ བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མིང་དུ་གྱུར་པ་ནི། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་སྙིང་པོ་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་དགོངས་སོ། །རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་ཕྱེད་པར་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ། འཁོར་བ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང༌། འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངང་འདས། །གཉིས་པོ་འདི་དག་ཡོད་མ་ཡིན། །སྲིད་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་ཤེས་པ། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཞེས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་པ། འཁོར་བ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་འདས། །ཇི་ལྟར་གྱུར་པའི་དོན་རྣམས་མཐོང༌། །ཞེས་པ་དང་། ཡང་སྔར་གསུངས་ཏེ། འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང༌། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཉམ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཐབས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་བླ་མའི་ཞབས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་དང༌། བསོད་ནམས་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ལས་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་གོམས་པ་ལས་སོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་བླ་མས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཐབས་ཙམ་དུ་བརྗོད་པས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྗོད་དོ་ཤེས་ཉེ་བར་བརྟགས་སོ། །དེ་དག་གིས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བསླབ་པོ་ཞེས་གསལ་བར་རབ་ཏུ་གྲུབ་བོ། འཁོར་བ་གསུངས་པ། འཁོར་བ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་པ། འདི་རྣམས་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་འདི་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། འོན་ན་ཇི་ལྟར་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྨོངས་པ་འཁོར་བའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། །ཞེས་པ་ལ། རྨོངས་པ་དང༌། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང༌། འཁོར་བ་རྣམས་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་དགོངས་སོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ཞེ་ན་གསུངས་པ། རྨོངས་མེད་འཁོར་བ་དག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ དག་པ་ནི་འཁོར་བའི་རྨོངས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་པ་ཞེས་པའི་དོན་དུའོ། །འདིས་ཀྱང་འཁོར་བ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་འདྲ་བས་ན་རྒྱུན་གཅོད་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བར་གྱུར་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞེན་པ་སྤངས་པས་བྲལ་ཞིང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཡང་ན་འཁོར་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང༌། རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་ལ་བོས་ནས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་པ་སྟེ་བཤད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་པའི་ཚིག་ནས་བརྩམས་ནས། སི་ཧླ་ག་པུར་འབྱུང་བ་ཞེས་པའི་མཐར་ཚིག་ལྔའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་དོན་དམ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བདེ་བའོ། །ནིའི་སྒྲས་ནི་ཞུ་བ་བླངས་ཏེ་དོན་དམ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བླ
Chinese
「纳玛」这两个是秘密的郭里。「桑嫫」和「觉玛」这两个是水女。「云巴玛」和「竹辛玛」这两个是金刚空行母。「通杜玛」和「觉扎玛」这两个是布嘎色。「鲁贝杰玛」和「擦玛」这两个是山居女。「恭巴玛」和「哲玛」这两个是拙火母。「旺玛」和「确玛」这两个是永母。「炯玛」和「义桑玛」这两个是白母。「竹玛」和「松果玛」这两个是盗贼母。「玛嫫」和「多玛」这两个是僵尸母。「灿嫫」和「钦玛」这两个是食肉母。「色辛玛」和「通嫫」这两个是空行母。「卓玛」和「杜扎玛」这两个是地行母。「江玛」、「若玛」和「阿瓦都帝」这三个是无我母。如是说：「江玛若玛，诸动母，无我瑜伽母，如是说。」如是说断魔母不应舍弃，说「一切之残余」等。从何而来？何以故，十六分无有？如是说。何故无有？如是说：「不作义利事。」等。二二为分。断魔母为一分，如何行事？如是思。彼亦外在之月，亦为脉之自性者，十五分之自性者，乃菩提心之月，如是说：「月变为菩提心，具十五分之自性。」如是说。瑜伽母等之阿黎如何作种子？如是说：「阿黎」等，从何大乐而变？彼之乐乃菩提心阿黎之形。如是之语为何者之语？如是说：「瑜伽母等彼之分。」如是说。菩提心等之瑜伽母等具分，乃分识。此等分亦从菩提心之分所变之瑜伽母等乃阿黎之形。是故亦从阿黎之形，瑜伽母等之种子乃执为种子，即嗡字等乃种子。嘎布尔名为世俗和胜义。
English
“Nagma,” these two are secret Gauris. “Sangmo” and “Chöma,” these two are water goddesses. “Yönpama” and “Dzinma,” these two are Vajra Dakinis. “Tungduma” and “Jordralma,” these two are Pukkasis. “Rusbelkyema” and “Tsabma,” these two are hermitage goddesses. “Gompa Ma” and “Drubma,” these two are Tummos. “Wangma” and “Chöma,” these two are Yungmos. “Kyönma” and “Yisangma,” these two are white goddesses. “Jugma” and “Sumkorma,” these two are thief goddesses. “Mamo” and “Döma,” these two are zombie goddesses. “Tsenmo” and “Khyemma,” these two are flesh-eating goddesses. “Siljinma” and “Tummo,” these two are sky-goers. “Dröma” and “Düdralma,” these two are earth-goers. “Kyangma,” “Roma,” and “Avadhuti,” these three are selflessness goddesses. It is said: “Kyangma, Roma, all trembling mothers, are called selflessness yoginis.” It is said that the demon-subduing mother should not be abandoned, saying, “the remainder of all,” and so on. From what? Because it is without sixteen parts. It is said. Why is it without? It is said: “Because it does not do meaningful work.” And so on. Two and two are parts. The demon-subduing mother is one part. How does it act? Thus, it is thought. That is, the outer moon is also the nature of the channels, the nature of fifteen parts is the moon of bodhicitta. It is said: “The moon becomes bodhicitta, possessing the nature of fifteen parts.” It is said. How do the alis of the yoginis make seeds? It is said: “Ali,” and so on. From what great bliss does it change? Its bliss is the form of bodhicitta ali. Whose words are such words? It is said: “The yoginis are parts of it.” It is said. The yoginis of bodhicitta and so on are part-possessors, that is, part-consciousness. These parts are also the form of ali, the yoginis transformed from the parts of bodhicitta. Therefore, also from the form of ali, the seeds of the yoginis are held as seeds, that is, the letter Om and so on are the seeds. Kapur is called conventional and ultimate.
Chinese
是的身像啊。名为“从瑜伽母众中生起”，就是说从所有瑜伽母的生起处。或者说从一切处？瑜伽母等生起，也同样这样说。所谓“无尽”，就是指那殊胜的安乐。所谓“具有穷尽之形”，就是指如拘文陀花一般的自性。有些书本上说是“胜妙饮料等同虚空”，因此，是具有从那里生起的自性，同样也是安乐的自性。以坛城、轮等方便，以及自身加持的次第等。以“等”字等表示具有享用五种欲妙。所谓“极其加持”，自身加持次第的方便就是坛城的轮。所谓“请求”，因为是真实聚集安乐，所以是世俗谛。以它的差别来执持，就是说完全执持，这是胜义谛。安乐即是大金刚持，所谓金刚持的菩提心也有两种：世俗谛和胜义谛的形相。为了开示在那些之中将会证悟，所以说了“诶വം”等。以我和我所的执着，这里是轮回，轮回是色和声等。也是因为自性光明，所以在这里，色等分别念本身就是无有实义的束缚，无有实义本身也是解脱。宣说了那无有实义，就是“此即涅槃”，两者都是。 “的”字是以前的论师所采用的，轮回和涅槃成为名称，就像幻术一样，认为以无有实义是两种形态。为了开示从自性清净中，轮回和涅槃不可分割，所以说了“舍弃轮回”等。也如是说：轮回与涅槃，此二皆非有。存在即是遍知，名为证涅槃。如是说：轮回即涅槃，见如是转变之义。又如前所说：轮回与涅槃，少许有差别。
English
It is the form of that. The name "arising from the assembly of yoginis" means from the place of arising of all yoginis. Or from all places? Yoginis and others arise, and it is said in the same way. "Inexhaustible" refers to that supreme bliss. "Having the form of exhaustion" refers to the nature of being like a Kunda flower. Some books say "supreme drink is equal to space," therefore, it has the nature of arising from there, and it is also the nature of bliss. With mandalas, wheels, etc. as means, and also with the order of self-blessing. The word "etc." indicates having the enjoyment of the five objects of desire. "Extremely blessed" means that the means of the order of self-blessing is the wheel of the mandala. "Requesting" is conventional truth because it truly gathers bliss. Holding with its distinction means completely holding, which is ultimate truth. Bliss is the Great Vajradhara, and the mind of enlightenment of Vajradhara is also twofold: the form of conventional truth and ultimate truth. In order to show that one will realize in those, it is said "E-VAM" etc. With the attachment to self and what belongs to self, here is samsara, samsara is form and sound etc. Also, because of its naturally luminous nature, here, the conceptual thoughts of form etc. are themselves the bondage of being without essence, and being without essence itself is also liberation. That being without essence is proclaimed, which is "this is nirvana," both are. The word "of" is adopted by previous scholars, samsara and nirvana become names, like illusion, thinking that being without essence is two forms. In order to show that from the naturally pure, samsara and nirvana are inseparable, it is said "abandoning samsara" etc. It is also said: Samsara and nirvana, these two are not existent. Existence itself is omniscient, called attaining nirvana. It is said: Samsara is nirvana, seeing the meaning of such transformation. Also as previously said: Samsara and nirvana, there is a slight difference.
Chinese
“不是这样的。”是这样说的。同样，在《入一切佛刹土智慧光明庄严经》中也说：“一切法皆与涅槃平等。”因此，轮回与涅槃应当证悟为真如。为了这个目的，瑜伽士应当修习。而这真如，也是依靠上师的恩德和殊胜的福德才能获得，是通过自己证悟和串习才能获得的，是这样认为的。因为这真如，即使是上师也无法言说，只是为了证悟真如的方法而说，所以要知道这是在说真如。通过这些，就能够清楚地明白，这是在学习真如。所说的轮回，是指“轮回是色”等等。所说的涅槃，是指“这些法是涅槃”。如果这些是涅槃的自性，那么怎么会变成轮回的自性呢？回答说：“愚痴是轮回的形相。”对于“愚痴”、“所知障”和“轮回”来说，意义不是不同的，是指涅槃。那么，怎么才能断除所知障呢？回答说：“无明轮回清净故”，清净是指轮回的愚痴消失了，是断除所知障的意思。这也使得轮回没有障碍，没有障碍就是涅槃。因为和没有障碍相似，所以是断绝相续的。涅槃也变得和涅槃相似了，是这个意思。因此，涅槃是因为舍弃了执着而远离，并且完全确定，所以是涅槃。或者说，为了理解轮回是远离障碍、涅槃和不住的自性，所以是对金刚藏呼唤并指示的，这是解释。从“菩提心即是涅槃”这句话开始，到“生于僧伽补罗”为止，这五句偈颂的意思是，胜义菩提心是安乐。用“是”字来提取请求，是想了解胜义和世俗菩提心的自性。