Tibetan
། སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྣམ་ངེས་བཤད་པ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ལ། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན། སེམས་ (༤༠༥)ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། སྤྱིར་སེམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ངོ་བོ་དང་རང་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་དམ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཐ་སྙད་བཞག་ཀྱང་དོན་དུ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཞན་མིན་ཏེ། མན་སྙེར། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་རང་བཞིན་དང་རྣམ་པ་ཞེས་པ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །འོན་ཀྱང་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་ན། ངོ་བོ་རང་བཞིན་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ནས་སོ་སོའི་ངོས་འཛིན་ཡང་བཤད་དེ། རྗེ་སྒམ་པོ་པས། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལས། ངོ་བོ་གསལ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ། རང་བཞིན་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བ། མཚན་ཉིད་འཁོར་འདས་གཉིས་སུ་སྣང་བ། ཞེས་དང་། ཡང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ངོ་བོ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཡིན། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བྱ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་འདུས་མ་བྱས་དེ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བྱ་བ་རིག་པ་སྐྱེ་འགག་མེད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་ (༤༠༦)མཚན་ཉིད་བྱ་བ་བག་ཆགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་། རྗེ་ཕག་མོ་གྲུ་པས། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་རང་བཞིན་གསུམ། །རང་བཞིན་གསལ་ལ་གོ་མ་འགགས། །ངོ་བོ་སྐྱེ་འགག་སྤྲོས་དང་བྲལ། །མཚན་ཉིད་འཁོར་འདས་དུ་མར་སྣང་། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དོན་ལ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་རང་བཞིན་ཕྱོགས་མཐུན་པར་གསུངས་སོ། །རྗེ་རང་བྱུང་བས། ངོ་བོ་སྟོང་ལ་རང་བཞིན་གསལ། རྣམ་པ་འགག་མེད་ཅིར་ཡང་འཆར། །ཞེས་བཤད་པའི་རྣམ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི། གདོད་མ་ནས་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པས་མ་གོས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་བདག་མེད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གནས་ཏེ། གསང་འདུས་ལས། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་སྤངས་པ། །ཆོས་བདག་མེད་པ་མཉམ་ཉིད་པས། །རང་ (༤༠༧)སེམས་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་དུ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས། །བདག་དང་ཕུང་པོ་རྣམ་རིག་གི །རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྒྲིབས་ཤིང་། །རྟག་ཏུ་སྟོང་ཉིད་མཚན་ཉིད་བཞེད། །ཅེས་སོ། །དེས་ན་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་ཚུལ་མཐའ་དག་གིས་དཔྱད་ཅིང་བཙལ་བ་ན་མཚན་གཞིར་གྲུབ་པ་ཅི་ཡང་མ་རྙེད་ཅིང་འཚོལ་མཁན་གྱི་བློའི་སྤྲོས་པ་ཉིད་ཀྱང་རང་ཞི་རང་ཟད་པ་ནི་དོན་དམ་པ་དང་ཡེ་ནས་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དེ། བདེན་གཉིས་ལས། ཀུན་རྫོབ་འདི་ལྟར་སྣང་བ་འདི། །རིག་པས་བཏགས་ན་འགའ་མི་རྙེད། །མ་རྙེད་པ་ཉིད་དོན་དམ་ཡིན། །ཡེ་ནས་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི། སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོང་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ཨཱརྱ་དེ་ཝས། དངོས་ (༤༠༨)གཅིག་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད། །དངོས་ཀུན་དངོས་པོ་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད། །ཅེས་དང་། བཞི་བརྒྱ་པར། གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ཀུན་གྱི་སྟོང་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་དང་། བདེན་གཉིས་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཐ་དད་ནི། །ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བརྒྱད་སྟོང་པར། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་འོད་གསལ་བའོ། །ཞེས་དང་། ལང་གཤེགས་ལས། སེམས་ནི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཏེ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་དག །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བར་གསུངས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། འོད་གསལ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ནི། སྐྱེ་འགག་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པས་དག་ཅིང་མ་གོས་པ། ཕུང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་དང་བྲལ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པ། ནམ་མཁའ་ལྟར་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འགྱུར་བ་མེད་པ། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་བཤད་དེ། ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས། སེམས་འདི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་རྣམ་དག་ཅིང་། (༤༠༩)རྡུལ་མེད་རྡུལ་བྲལ་དྲི་མ་མེད་པར་གསུངས། །ཞེས་དང་། རྒྱུད་བླར། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འགྱུར་མེད་དེ། །ཞེས་དང་། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་བརྒྱན་ལས། འཇམ་དཔལ། བྱང་ཆུབ་ནི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཅན། ནམ་མཁའ་ཡང་དག་པར་འདུ་བ། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་དང་། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། སེམས་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།
Chinese
确立心的实相，以及宣说俱生智的两种方法。第一，心的体性，心的自性，心（405）的特征这三者。首先，一般来说，对于心的状态，虽然安立了体性、自性、特征或相状这三种名称，但实际上与心的体性本身没有区别。如《曼殊室利根本续》中说：“诸事物之空性，其体性即是自性与相状，此非他义，乃是自性之义。”就像这样。然而，如果从反体的角度来区分，可以分为体性、自性、特征三种，并且也说明了各自的认识。如冈波巴大师说：“心的体性、自性、特征这三者中，体性是光明而无分别，自性是远离生、住、灭三者，特征是显现为轮回与涅槃二者。”又说：“心的自性、体性、特征有三种。心的自性是作用，是自性清净，是遍及轮回与涅槃一切的无为法。心的体性是作用，是觉性，是无生无灭。心（406）的特征是作用，是习气的各种影像显现。”又如帕摩竹巴大师说：“无二是大印，特征、体性、自性三者。自性光明而无阻碍，体性远离生灭戏论，特征显现为轮回涅槃多种。”这样说，实际上是说心的体性和自性在方向上是一致的。荣松巴大师说：“体性空而自性明，相状无灭而显现任何事物。”这里所说的相状与特征是一致的。这样一来，心的体性就是：从原始以来就远离生、灭、住三者的所有事物，不被蕴、界、处等能取所取的分别念所染污，作为一切法之体性的无我、平等性之自性，安住于空性之中。如《密集金刚续》中说：“远离一切事物，蕴、界与处等，能取与所取，完全舍弃者，诸法无我性，以平等性故，自（407）心本来无生，是空性之自性。”又如《菩提心释》中说：“诸佛之菩提心，我与蕴等诸识之，分别念
English
To establish the true nature of the mind and to explain the two aspects of co-emergent wisdom. First, the three aspects of mind: the essence of mind, the nature of mind, and the characteristics of mind (405). Firstly, in general, although the terms essence, nature, characteristic, or aspect are used to describe the state of mind, in reality, it is no different from the essence of mind itself. As it says in the Manjushri Root Tantra: "The essence of emptiness of all things is not different from what is called nature and aspect; it is the meaning of one's own essence." However, if we differentiate from the perspective of negation, we can divide it into three: essence, nature, and characteristic, and also explain the recognition of each. As Lord Gampopa said: "Among the three aspects of mind—essence, nature, and characteristic—essence is clear and without conceptualization, nature is free from the three stages of arising, abiding, and ceasing, and characteristic appears as samsara and nirvana." Also, "The nature, essence, and characteristic of mind are three. The nature of mind is action, it is naturally pure, it is the unconditioned that pervades all of samsara and nirvana. The essence of mind is action, it is awareness, it is without arising or ceasing. The characteristic of mind (406) is action, it is the appearance of various images of habitual patterns." Furthermore, as Lord Phagmo Drupa said: "Non-duality is the Great Seal, the three aspects are characteristic, essence, and nature. Nature is clear and unobstructed, essence is free from arising, ceasing, and elaboration, and characteristic appears as many forms of samsara and nirvana." Thus, it is said that the essence and nature of mind are consistent in direction. Lord Rangjung Dorje said: "Essence is empty and nature is clear, aspect is unceasing and appears as anything." The aspect mentioned here is consistent with characteristic. Thus, the essence of mind is: from the very beginning, it is free from all phenomena of arising, ceasing, and abiding; it is not tainted by the conceptualization of grasping and being grasped, such as the aggregates, elements, and sense bases; it abides in emptiness as the nature of selflessness and equality, which is the essence of all dharmas. As it says in the Guhyasamaja Tantra: "Free from all phenomena, aggregates, elements, and sense bases, completely abandoning the grasper and the grasped, the selflessness of all dharmas, due to equality, one's own (407) mind is unborn from the beginning, it is the nature of emptiness." Also, as it says in the Bodhicitta Explanation: "The bodhicitta of the Buddhas, the conceptualization of self, aggregates, and consciousness,
Chinese
不为诸（烦恼）所障蔽，恒常安住于空性之体性。如是。因此，如前所说，以各种方式对心的自性进行观察和寻觅时，对于作为实体的存在，什么也没有找到，并且寻觅者的心的戏论本身也自灭自尽，这被说成是胜义谛和本自存在的法性空性。如《二谛论》所说： “显现的世俗如是，若以智慧分析则无所得，无所得即是胜义谛，是本自存在的法性。” 像这样。如此这般心的自性空性，也是包含显有轮回涅槃的一切诸法的自性空性。如圣天所说：“一法即是万法之自性，万法即是一法之自性。”以及《四百论》中说：“一之空性为何，彼即是众之空性。”以及《二谛论》中说：“空性之上无有差别，丝毫也不存在。”如是。第二是，《八千颂》中说：“心之自性乃光明。”如是。《楞伽经》中说：“心性本光明，乃如来藏。”等等，关于心之自性是光明的说法非常多。所谓光明之义是指，从生灭等戏论中清净且不沾染，远离蕴界等之尘垢且无有垢染，如虚空般在一切方面皆不变异，与虚空之自性无二无别。如《近事轮所问经》中说：“此心自性光明，清净且无垢，无尘无染无垢染。”如是。《宝性论》中说：“心之自性光明为何，彼如虚空般不变异。”如是。《智慧光明庄严经》中说：“文殊，菩提是心自性光明之故，是自性光明。何以故名为自性光明？自性为何，即是无有任何烦恼，与虚空等同，具有虚空之自性，完全融入虚空，犹如虚空，是自性极度光明之故。”如是。《现观庄严论》中说：“心即是自性完全清净，
English
unobstructed by all (afflictions). It always abides in the nature of emptiness. Thus, as previously stated, when the nature of the mind is examined and sought in every way, nothing is found to exist as a substance, and the conceptual elaborations of the seeker's mind itself are self-pacified and self-exhausted. This is said to be the ultimate truth and the emptiness of the dharma-nature that has always existed. As it is said in the Two Truths: "The conventional appearance is like this. If analyzed with wisdom, nothing is found. That which is not found is the ultimate truth. It is the dharma-nature that has always existed." Like that. Such an emptiness of the nature of the mind is also the emptiness of the nature of all phenomena encompassed by samsara and nirvana. As Arya Deva said: "One thing is the nature of all things. All things are the nature of one thing." And in the Four Hundred Verses it says: "What is the emptiness of one, that is the emptiness of all." And in the Two Truths it says: "There is no difference in emptiness, not even a little." Thus. Secondly, in the Eight Thousand Verses it says: "The nature of the mind is luminosity." Thus. In the Lankavatara Sutra it says: "The mind is luminous by nature, it is the essence of the Tathagata." And so on, there are very many statements about the nature of the mind being luminous. The meaning of luminosity is that it is pure and unblemished by elaborations such as arising and ceasing, free from the dust of the aggregates and elements and without defilement, unchanging in all aspects like the sky, and inseparable from the nature of the sky. As it is said in the Inquiry of Upali: "This mind is luminous by nature, pure and without stain, without dust, without defilement." Thus. In the Uttaratantra it says: "What is the luminosity of the nature of the mind? It is unchanging like the sky." Thus. In the Ornament of Wisdom Light it says: "Manjushri, enlightenment is luminous by nature because the mind is luminous by nature. Why is it called luminous by nature? Whatever the nature is, it is without any affliction, equal to the sky, having the nature of the sky, completely merged into the sky, like the sky, because it is extremely luminous by nature." Thus. In the Manifestation of Complete Enlightenment it says: "The mind is completely pure by nature,