Tibetan
ང་པོ་མ་དུལ་བ་དང་འདྲ་བ་དེ། དམིགས་པ་ཀ་བ་བརྟན་པོ་དང་འདྲ་བ་ལ། དྲན་པ་ཐག་པ་དང་འདྲ་བས་བཅིངས་ནས་མི་སྡོད་ན། ཤེས་བཞིན་ལྕགས་ཀྱུ་དང་འདྲ་བས་བཏབ་སྟེ་རིམ་པས་རང་དབང་དུ་བྱ་བའི་དཔེ་དོན་བཤད་དེ། དབུ་མ་སྙིང་པོ་ལས། ཡིད་ཀྱི་གླང་པོ་ལོག་འགྲོ་བ། །དམིགས་པའི་ཀ་བ་ (༨༣)བརྟན་པོ་ལ། །དྲན་པའི་ཐག་པས་ངེས་བཅིངས་ནས། །ཤེས་རབ་ལྕགས་ཀྱུས་རིམ་དབང་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ཧ་ཅང་བརྩོན་པ་ཆེས་ནས་བསྒྲིམས་དྲགས་ན་རྒོད་པ་སྐྱེ་ཞིང་། ཧ་ཅང་གློད་དྲགས་ནའང་སེམས་ནང་དུ་ཞུམ་ནས་བྱིང་བ་སྐྱེ་བས་གྲིམ་གློད་སྙོམས་པའི་མཚམས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱོན་མེད་བཙལ་ལ་དེ་ཉིད་སྐྱོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཙནྟྲ་གོ་མིས། བརྩོན་པ་བསྟེན་ན་རྒོད་པ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་སྤངས་ན་ནི་ཞུམ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །འདི་ཡི་རིགས་པར་མཉམ་འཇུག་རྙེད་དཀའ་ན། །བདག་གི་སེམས་དཀྲུགས་པས་ནི་ཅི་ཞིག་བགྱི། །ཞེས་དང་། བཤགས་བསྟོད་ལས་ཀྱང་། འབད་པས་འཇུག་ན་རྒོད་པ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་གློད་ན་ནི་ཞུམ་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །འདི་ཡི་དབུ་མར་སྒྲུབ་པའང་རྙེད་དཀའ་ན། །བདག་གི་སེམས་དཀྲུགས་པས་ནི་ཅི་ཞིག་བགྱི། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ཞི་གནས་སྒྲུབ་ཚུལ་ལ། འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ཀྱིས་སེམས་གནས་སྒྲུབ་ཚུལ། སེམས་གནས་དགུའི་རིམ་པས་འགྲུབ་ཚུལ། སེམས་དེ་དག་སྟོབས་དྲུག་གིས་འགྲུབ་ཚུལ། དེ་ (༨༤)དག་པ་ཡིད་བྱེད་བཞི་ཡོང་ཚུལ་བཞིའི། དང་པོ་ནི། དབུས་མཐའ་ལས། དེར་གནས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད། །དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འབྱོར་བར་འགྱུར། །ཉེས་པ་ལྔ་སྤོང་འདུ་བྱེད་བརྒྱད། །བསྟེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །ལེ་ལོ་དང་ནི་གདམས་ངག་རྣམས། །བརྗེད་དང་བྱིང་དང་རྒོད་པ་དང་། །འདུ་མི་བྱེད་དང་འདུ་བྱེད་དེ། །འདི་དག་ཉེས་པ་ལྔར་འདོད་དོ། །གནས་དང་དེ་ལ་གནས་པ་དང་། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུའོ། །དམིགས་པ་བརྗེད་པར་མ་གྱུར་དང་། །བྱིང་དང་རྒོད་པ་རྟོགས་པ་དང་། །དེ་སྤོང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དང་། །ཞི་ཚེ་རྣལ་དུ་འཇུག་པ་ལ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཉེས་པ་ལྔ་དང་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ཀྱི་ངོས་འཛིན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ལ། དེ་དེས་ཇི་ལྟར་སྤངས་ནས་བསམ་གཏན་སྒྲུབ་ཅེ་ན། ཐོག་མར་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ལ་མི་སྤྲོ་ཞིང་ངོའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་དགའ་བའི་ལེ་ལོ་གསུམ་སྐྱེས་པ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་མཐོང་ནས་ཡིད་ཕྲོགས་པའི་དད་པ་གསུམ་བསྐྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བློ་ཁ་ཤིན་ཏུ་ཕྱོགས་ཤིང་དོན་དུ་གཉེར་བའི་འདུན་པ་དྲག་
Chinese
就像没有驯服的大象，如果不用像绳索一样的正念拴在像柱子一样稳固的所缘上，就要用像铁钩一样的正知来调伏，逐渐获得自在，这里讲述了这样的比喻意义。如《中观心要》所说：“心如狂象难调伏，系于所缘坚固柱，以念索紧紧系缚，以慧铁钩渐调伏。”就是这个意思。而且，太过精进，过于用力，就会产生掉举；太过放松，内心就会沮丧而沉没。因此，要在适度的松紧之间，寻求无过失的禅定，并守护它。月称（ཙནྟྲ་གོ་མི་，Candra Gomin）说：“若勤精进生掉举，舍彼则生闷与沉，于此二者取中道，是故扰我心何为？”又如《忏悔赞》中说：“若以勤奋而趣入，掉举将会生起，若放松它，则沮丧会生起，于此二者取中道，修持亦是极难得，扰乱自心又有何用？”第三，关于修习止观的方法，有以八种行相修习心住的方法，以九住心的次第成就的方法，以六力成就这些心的方法，以及这（84页）些成为四种作意的方法这四种。第一种是，如《中边分别论》所说：“于彼安住堪能性，一切诸义皆成就，断除五过修八行，从依因生而生起。懒惰以及诸教授，忘失沉没与掉举，不作意与作意，此等立为五种过。住与于彼而安住，因与果性即是彼，不忘失所缘以及，了知沉没与掉举，断除彼等而作意，寂静之时如实入。”这里说了，五种过失和八种行相的认识前面已经讲过了。那么，如何通过这些来断除并修习禅定呢？首先，对于修习禅定不感兴趣，反而喜欢与此不相顺的懈怠三种产生时，看到禅定的功德，生起被吸引的信心三种。对于禅定，内心极其专注，并且努力追求的强烈欲
English
Like an untamed elephant, if it is not tied to a stable object of focus like a pillar with mindfulness like a rope, it must be tamed with awareness like an iron hook, gradually gaining freedom. Here, the meaning of such a metaphor is explained. As stated in the Madhyamakahṛdayakārikā: "The mind, like a wild elephant, is difficult to tame, tie it to a stable pillar of focus, bind it tightly with the rope of mindfulness, gradually tame it with the iron hook of wisdom." That is the meaning. Moreover, if one is too diligent and exerts too much effort, agitation will arise; if one is too relaxed, the mind will become depressed and sink. Therefore, one must seek faultless samadhi in the balance between tightness and looseness, and guard it. Candra Gomin said: "If diligence is cultivated, agitation will arise, if that is abandoned, then depression will arise, it is difficult to find the middle path between these two, so why disturb my mind?" Also, as stated in the Confession Praise: "If one enters with diligence, agitation will arise, if one relaxes it, then depression will arise, it is difficult to achieve practice in the middle way between these two, what is the use of disturbing one's own mind?" Third, regarding the method of practicing calm abiding, there are four methods: the method of cultivating the mind's abiding with eight applications, the method of achieving the stages of the nine mental abidings, the method of achieving these minds with the six powers, and how these (page 84) become the four types of attention. The first is, as stated in the Madhyāntavibhāga: "In that abiding, the state of being serviceable, all meanings are accomplished, abandoning the five faults, cultivating the eight applications, arising from relying on the cause. Laziness and the instructions, forgetfulness, sinking, and agitation, non-application and application, these are considered the five faults. Abiding and abiding in that, cause and the nature of the result are that, not forgetting the object of focus, and knowing sinking and agitation, abandoning those and applying, when peaceful, entering as it is." Here it is said that the recognition of the five faults and the eight applications has already been explained earlier. So, how does one abandon these and cultivate meditation? First, when one is not interested in practicing samadhi and instead likes the three types of laziness that are contrary to it, seeing the qualities of samadhi, one generates the three types of faith that attract the mind. For samadhi, the mind is extremely focused and there is a strong desire to strive for it.
Tibetan
ཅིང་བརྟན་པར་བྱ། ལེ་ལོའི་ (༨༥)སྐྱོན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་མཐོང་ནས་དེའི་སྤང་བླང་ལ་རྩོལ་བ་སྟེ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་བསྟེན། ལུས་སེམས་ལ་ངལ་དུབ་བྱུང་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་དེ་དང་དུ་བླངས་ནས་རིམ་པས་ལུས་སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བསྐྱེད། སེམས་དམིགས་པ་ལ་བཅུག་པ་ན་གདམས་ངག་བརྗོད་ནས་ཡིད་གཞན་དུ་གཡེངས་པའི་ཚེ་དྲན་པའི་ཤུགས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བསྐྱེད་ནས་སླར་སྔར་གྱི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་བསྡུས་ནས་འཇོག །དེའི་ཚེ་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་སྐྱོན་བྱུང་བའམ་བྱུང་དུ་དོགས་པ་ན་ཤེས་བཞིན་གྱི་བྱ་ར་བྱས་ནས་དེ་ངོ་ཤེས་པར་བྱ། བྱིང་རྒོད་ཀྱིས་གཡེངས་ནས་དམིགས་པ་ལ་འདུ་མི་བྱེད་པའམ་མི་རྩོལ་བའི་ཚེ་བསྒྲིམ་གློད་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བྱིང་རྒོད་སེལ་བའི་རྩོལ་བའམ་བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་ལ་སྒོམ། བྱིང་རྒོད་ཀྱི་དཔལ་ཚོགས་ནས་ཀྱང་སེམས་ཧ་ཅང་འདུ་བྱེད་པས་གཡོ་བར་གྱུར་པའི་ཚེ་ཡིད་གང་དུའང་འདུ་མི་བྱེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་བཞག་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་འཚོ་སྐྱོང་མཁས་ (༨༦)པར་བྱ་བ་རྣམས་ཡིན་ལ། ཞི་གནས་སྒྲུབ་ཚུལ་འདི་ཉིད་སྒོམ་རིམ་གྱི་གཞུང་དང་མན་ངག་ཕལ་ཆེར་ལ་གྲགས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དམིགས་པ་ལ་ནི་སེམས་གཏད་ནས། །དེ་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཡེང་མི་བྱ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་དགུ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་སེམས་འཇོག་པ་ནི། སེམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་སྣང་སོགས་ལ་ཀུན་ཏུ་འཕྲོ་ཞིང་ཡོངས་ནས་མི་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ནས་ནང་དུ་དམིགས་པ་ལ་གཏོད་པ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་ནི་སེམས་གཏད་ནས། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྒྱུན་དུ་འཇོག་པ་ནི། དང་པོར་དམིགས་པ་ལ་གཏད་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་ཡེངས་ནི་གཏོང་བར་དེའི་རྒྱུན་མཐུད་ནས་འཇོག་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཡེངས་མི་བྱ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་བླན་ཏེ་འཇོག་པ་ནི། གལ་ཏེ་བརྗོད་ངེས་ཀྱིས་གཞན་དུ་ཡེངས་ན་དེ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སླར་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་གཡེང་མྱུར་དུ་རྟོགས་བྱས་ནས། །དེ་ལ་སླར་ནི་བླན་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། ། (༨༧)བཞི་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ནི། སེམས་འཕྲོ་ཡུལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལས་མང་ཡང་བསྡུས་ཏེ་ཕྲ་བར་བྱས་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་རྩེན་གྱིས་འཇོག་པ་སྟེ། བློ་ལྡན་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡང་། །སེམས་ནི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་བྱ། །ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་དུལ་བར་བྱེད་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསམས་ཏེ་དེ་ཉིད་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་པས་སེམས་འདུལ་བར་བྱེད་
Chinese
并且要稳固。见到懈怠的(85)过患和禅定的功德，努力于它的取舍，即依止大精进。身体和心生起疲劳时，接受那个痛苦，逐渐地对身体和心生起极大的调柔。心安住于所缘时，念诵教言，心向外散乱时，持续不断地生起正念的力量，再次将心收摄于之前的所缘上安住。那时，如果生起沉掉的过患或者怀疑会生起，就以正知的观察来认识它。被沉掉扰乱而不能专注于所缘，或者不努力时，通过收放等方式，生起去除沉掉的努力或者精进来修习。从沉掉的兴盛中，心也因为过于造作而动摇时，安住在不对任何事物作意的舍弃中，善巧地护持（86）那个禅定。这种寂止的修法在《修次第》的论典和大多数诀窍中都广为人知。第二是，《经庄严论》中说：“心系于所缘，不令其散乱。”等所说的意义是，那有九种心，其中第一是安住心：心向外境的显现等四处散乱，完全不安住，将它如实地收摄，向内安住在所缘上，即“心系于所缘”。第二是持续安住：首先安住在所缘上的心，不放任它向外散乱，而是持续不断地安住，即“不令其散乱”。第三是再三安住：如果因为忘失而向外散乱，认识到它之后，再次将它安住在那个所缘上，即“迅速了知散乱后，再次安住于彼”。（87）第四是近安住：心散乱的对境广大，从众多中收摄，使之微细，从上到上逐渐安住，即“有智者从上到上，将心向内收摄”。第五是调伏：思维禅定的功德，对它精进，从而调伏心。
English
And to be firm. Seeing the faults of laziness (85) and the virtues of samadhi, strive for its acceptance and rejection, that is, rely on great diligence. When fatigue arises in body and mind, accept that suffering, and gradually develop great suppleness in body and mind. When the mind is placed on the object of focus, recite the instructions, and when the mind wanders elsewhere, continuously generate the power of mindfulness, and again gather the mind and place it on the previous object of focus. At that time, if the fault of sinking or excitement arises, or if there is doubt that it will arise, then observe with awareness and recognize it. When distracted by sinking or excitement and not focusing on the object of focus, or not striving, cultivate effort or diligence to eliminate sinking and excitement through methods such as tightening and loosening, and meditate. When the glory of sinking and excitement flourishes, and the mind becomes agitated due to excessive activity, rest in equanimity without focusing on anything, and skillfully maintain (86) that samadhi. This method of achieving tranquility is well-known in the treatises of the Stages of Meditation and in most instructions. Secondly, the meaning of what is said in the Ornament of the Sutras, "The mind is fixed on the object of focus, and its continuity is not allowed to wander," is that there are nine minds, of which the first is placing the mind: the mind scatters everywhere towards external appearances, etc., and does not abide at all, and that itself is truly gathered and directed inwards towards the object of focus, that is, "the mind is fixed on the object of focus." The second is continuous placement: the mind that is first placed on the object of focus, not letting it wander elsewhere, but continuing its continuity and placing it, that is, "its continuity is not allowed to wander." The third is repeated placement: if it wanders elsewhere due to forgetfulness, recognizing it, again placing it on that object of focus, that is, "quickly knowing the distraction, again place it on that." (87) The fourth is close placement: the object of the mind's scattering is vast, gathering it from the many, making it subtle, and gradually placing it from above, that is, "the wise gather the mind inwards from above." The fifth is taming: thinking about the virtues of samadhi, being diligent in it, thereby taming the mind.