Tibetan
་རོ། །ཁ་ཅིག་ (༧༠༨)གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པ་དང་། ལ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཉིད་དུ་ངོ་ཤེས་པའི་ངེས་ཤེས་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པ་སྣང་ཡང་མི་འཐད་དེ། སྔ་མ་ལྟར་ན་རྟོག་མེད་ཀྱི་ཞི་གནས་ཙམ་ཡང་སྤྲོས་བྲལ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱི་མ་ལྟར་ན་སྟོང་ཉིད་དང་བདེན་མེད་ཀྱི་ངེས་ཤེས་སྐྱེས་པའི་ཞེན་འཛིན་ཡང་སྤྲོས་བྲལ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་དུས་སུ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་གསུངས་ཤིང་། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའི་འདུས་མ་བྱས་སུ་བཤད་དེ། མདོ་ལས། ཟབ་ཞི་སྤྲོས་བྲལ་འོད་གསལ་འདུས་མ་བྱས། ཞེས་དང་། རྒྱུད་བླར། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འགྱུར་མེད་དེ། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ལའང་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྐྱེ་འགག་གི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་ཀྱང་དེ་ཉིད་སྟོང་པར་འཛིན་པའི་ངེས་ཤེས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་དང་མ་བྲལ་ཞིང་འཁོར་བར་འཁྱམས་དོགས་དང་མྱང་འདས་ཐོག་ཏུ་རེ་ (༧༠༩)བའི་རེ་དོགས་ཡོད་པ་སྤྲོས་བྲལ་ཆུང་ངུ། སེམས་སྣང་འཛིན་དང་སྟོང་འཛིན་གྱི་ཉམས་མྱོང་དག་པས་སེམས་ཉིད་གཞི་མེད་རྩ་བྲལ་དུ་རྟོགས་ཀྱང་། ཕྱིའི་ཡུལ་སྣང་གི་ཐོག་ཏུ་རེ་དོགས་ཀྱི་འཛིན་པ་འོང་ཞིང་སྒྲོ་འདོགས་མ་ཆོད་པ་སྤྲོས་བྲལ་འབྲིང་པོ། སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོང་འཛིན་ངེས་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་པ་གྲོལ་ནས་རེ་དོགས་དང་བྲལ་ཞིང་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པ་སྤྲོས་བྲལ་ཆེན་པོའོ། །སྤྲོས་བྲལ་མཐར་ཕྱིན་མ་ཕྱིན་གྱི་དབྱེ་བ་ནི། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྤྲོས་བྲལ་དུ་མཐོང་བ་ལ་ངེས་ཤེས་ཀྱི་འཛིན་པ་གྲོལ། སྤྲོས་བྲལ་དུ་མྱོང་ཚོར་མཁན་པོའི་རྩ་བ་ཆོད་པས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དག་པའི་ངང་དུ་ཕྱལ་གྱིས་འགྲོ་ན་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ངོ་བོ་མཐོང་། སྟོང་འཛིན་ནམ་ངེས་ཤེས་ཀྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ཉམས་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་ཆ་བག་ཙམ་འདུག་ཀྱང་ངོ་བོ་མ་མཐོང་། རེ་དོགས་དང་སྟོང་འཛིན་གྱི་ཆ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་བྲལ་དུ་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་ན་སྤྲོས་ (༧༡༠)བྲལ་གྱི་རྩལ་རྫོགས། རྟོག་པའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་མེད་དུ་ཤེས་ཀྱང་ཡུལ་སྣང་གི་ཐོག་ཏུ་རེ་དོགས་འབྱུང་ཞིང་སྟོང་འཛིན་གྱི་ཉམས་མྱོང་མ་སངས་ན་རྩལ་མ་རྫོགས། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་འགྱུ་དང་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་སྣང་དུ་
Chinese
རོ། །有些(708)人认为，没有能所执的分别戏论就是离戏的意义。另一些人认为，通达诸法皆空的定解是离戏的意义，但这两种观点都不合理。如果按照前一种观点，那么无分别的止住也成了离戏；如果按照后一种观点，那么生起空性和无实有定解的执着也成了离戏。因此，经中说在离戏的时候证悟心的自性，而心的自性就像虚空一样，是无有迁变的不生不灭法。如经中说：“甚深寂静离戏光明不生不灭。”《宝性论》中说：“心的自性是光明，它像虚空一样不变。”像这样的离戏瑜伽也有三种：虽然了悟心的本体远离生灭的戏论，但仍然没有脱离执着其为空性的定解体验，并且有害怕流转轮回和希望获得涅槃的希冀(709)，这是小离戏。心识的显现执着和空执的体验已经清净，了悟心性是无基无根，但是对外境的显现仍然有希冀和恐惧的执着，没有断除增益，这是中离戏。对于包含显有轮回涅槃在内的内外一切诸法，已经解脱了空执定解的执着，远离希冀和恐惧，断除了增益，这是大离戏。区分离戏是否究竟的标准是：见到心的本体是离戏，并且解脱了定解的执着。体验者已经断除了离戏的根本，一切戏论都在清净的状态中自然消散，这就是见到了离戏的本体。因为一切空执或者定解的部分都是离戏的体验，所以即使还残留着少许这些部分，也没有见到本体。如果连希冀和恐惧以及空执的部分都没有，一切都断除了离戏的增益，那么就圆满了(710)离戏的功用。虽然了知分别的自性是无生，但是对外境的显现仍然有希冀和恐惧产生，并且没有消除空执的体验，这就是没有圆满功用。一切分别都是空性的游舞，一切显现都是空性的显现。
English
Ro. Some (708) consider the absence of conceptual proliferation of grasping and grasper to be the meaning of freedom from elaboration (spros bral). Others think that the certainty of recognizing all phenomena as emptiness is the meaning of freedom from elaboration, but these views are not reasonable. According to the former, even mere quiescence without thought would become freedom from elaboration. According to the latter, even the clinging that arises from the certainty of emptiness and non-inherent existence would become freedom from elaboration. Therefore, it is said that the nature of mind is realized at the time of freedom from elaboration, and the nature of mind is described as unconditioned, unchanging like the sky. As it says in the sutra: "Profound, peaceful, free from elaboration, luminous, unconditioned." And in the Uttaratantra: "Whatever is the luminous nature of mind, that is unchanging like the sky." Such yoga of freedom from elaboration is also threefold: Although one realizes that the essence of mind is free from the elaboration of arising and ceasing, one is not free from the experience of certainty that grasps it as empty, and there is hope (709) of wandering in samsara and fear of hoping for nirvana, this is minor freedom from elaboration. Because the experiences of mind's appearance-grasping and emptiness-grasping are purified, one realizes that mind itself is without basis or root, but clinging to hope and fear arises in relation to external appearances, and conceptual imputation is not cut off, this is intermediate freedom from elaboration. For all inner and outer phenomena included in appearance and existence, samsara and nirvana, the clinging of emptiness-grasping certainty is liberated, and being free from hope and fear, conceptual imputation is cut off, this is great freedom from elaboration. The distinction between whether freedom from elaboration is complete or not is: seeing the essence of mind as freedom from elaboration, the clinging of certainty is liberated. The root of the experiencer of freedom from elaboration is cut off, so that all elaborations naturally dissolve in a state of purity, then the essence of freedom from elaboration is seen. Because all aspects of emptiness-grasping or certainty are experiences of freedom from elaboration, even if a small part of them remains, the essence is not seen. If there is not even a trace of hope and fear and emptiness-grasping, and all conceptual imputation is cut off in freedom from elaboration, then the power of (710) freedom from elaboration is perfected. Although one knows the nature of thought to be unborn, hope and fear arise in relation to external appearances, and the experience of emptiness-grasping is not cleared, then the power is not perfected. All thoughts are the play of emptiness, and all appearances are the appearance of emptiness.
Tibetan
རང་ངོ་ཤེས་ནས་རྗེས་ཤེས་དང་རྗེས་སྣང་ཐམས་ཅད་མཉམ་གཞག་གི་རྟོགས་པ་ལྟ་བུར་འཆར་ན་རྣམ་རྟོག་སྒོམ་དུ་ཤར། མཉམ་གཞག་གི་རྟོགས་པ་རྗེས་ཤེས་དང་རྗེས་སྣང་གི་ཐོག་ཏུ་ལམ་དུ་མི་སློངས་ན་རྣམ་རྟོག་སྒོམ་དུ་མ་ཤར། ཐབས་ལམ་སོགས་ཡོན་ཏན་སད་བྱེད་ཀྱི་ལམ་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་གྲུབ་པའི་རྟགས་དང་རྟོགས་པ་འབྲེལ་ན་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ཡོན་ཏན་སྐྱེས། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ཀྱང་ལམ་རྐྱེན་དང་མ་ཕྲད་པར་གྲུབ་རྟགས་ཀྱི་སྣང་ཆ་མེད་ན་ཡོན་ཏན་མ་སྐྱེས། སྟོང་ཉིད་རྒྱུ་འབྲས་སུ་ཤར་ནས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་ཀྱང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པས་ཅིར་ཡང་བསྒྱུར་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་ཕྲིག་ཚུད་ན་ཀུན་རྫོབ་ལ་རང་བྱན་ཚུད། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་ (༧༡༡)ནས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་མ་གོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ལ་རང་བྱན་མ་ཚུད། སྟོང་ཉིད་མ་འགགས་པའི་རྩལ་དམིགས་མེད་ཀྱི་སྙིང་རྗེར་ཤར་ནས་སེམས་བསྐྱེད་དང་སྨོན་ལམ་སོགས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྗེས་ཤེས་སུ་བསྒྲིག་ཤེས་ན་གཟུགས་སྐུའི་ས་བོན་ཐེབས། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་དཀའ་ཞིང་གཞན་ཕན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་མི་སྒྲིག་ན་གཟུགས་སྐུའི་ས་བོན་མ་ཐེབས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། སྤྲོས་བྲལ་ཆུང་ངུའི་དུས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་གྱི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཡང་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོང་པར་འཛིན་པའི་འཛིན་པ་ཡོད་ལ། རྗེས་ཤེས་སུ་དགྲ་གཉེན་དང་ཆགས་སྡང་གི་འཛིན་པ་ཨ་འཐས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་། གཉིད་དང་རྨི་ལམ་ཡང་ཕལ་ཆེར་འཁྲུལ་པར་འབྱུང་། དགེ་སྦྱོར་ལ་མཐོ་དམན་ཆེ། བླ་མ་དང་མཆེད་གྲོགས་དང་རང་གི་དགེ་སྦྱོར་ལ་རེས་དད་པ་དང་ངེས་ཤེས་སྐྱེ། རེས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བའང་སྲིད་དོ། །སྤྲོས་བྲལ་འབྲིང་གི་དུས། སྟོང་འཛིན་གྱི་ (༧༡༢)ཉམས་དེ་དག་ནས་གང་ལའང་ཞེན་པ་ཆུང་། རྣམ་རྟོག་གི་རྩ་བ་ཆོད་ནས་འགྱུ་ཐོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་ཀྱང་སྣང་ཐོག་ཏུ་ཨ་འཐས་ཀྱི་རེ་དོགས་དུམ་རེ་འོང་། རྗེས་ཤེས་དང་རྨི་ལམ་གྱི་ཚེ་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་། བླ་མ་དང་མཆེད་གྲོགས་དང་དགེ་སྦྱོར་ལ་དད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་སོགས་ཀྱི་མཐོ་དམན་དུམ་རེ་འབྱུང་། རེས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་རྒྱུ་དང་དམྱལ་བར་སྐྱེ་རྒྱུ་མེད་སྙམ་པའང་འབྱུང་ངོ་། །སྤྲོས་བྲལ་ཆེན་པོའི་དུས། འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཆོད་པས་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་དེ་རེ་དོགས་མེད་ཅིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོང་མི་སྟོང་སོགས་ཀྱི་བདེ་དོག་མེད་
Chinese
认识自性后，所有后得和后现都如入定般的显现，则分别念生起为禅修。入定的证悟，若不能在后得和后现上转为道用，则分别念不会生起为禅修。与方便道等觉醒功德的道缘相遇，与成就的征相和证悟相连，则生起离戏的功德。即使证悟了法性之义，若未与道缘相遇，没有成就征相的显现，则不会生起功德。空性显现为因果，心的自性什么也不成立，但因缘聚合能转变成任何事物，若能把握住这种缘起，则能掌握世俗谛。被对业因果愚昧的无明所遮蔽(711)，若不明白因果的缘起，则不能掌握世俗谛。空性显现为无灭的妙力，显现为无缘的大悲，若能将发心和愿文等的如幻缘起安排在后得中，则种下色身的种子。即使证悟空性，也难以生起慈悲，若不安排利他的缘起，则不会种下色身的种子。第二，离戏小的时候。所有法的自性，虽然远离生灭住三者的戏论，但仍有执着一切为空的执着。在后得中，仇敌亲友和贪嗔的执着非常强烈地生起。睡眠和梦境也大多是错乱的。善行有高低之分。对上师和道友以及自己的善行，有时生起信心和定解，有时也可能生起怀疑。离戏中等的时候。从那些执空的(712)体验中，对任何事物都不太执着。分别念的根已断，在念头上断除了增益，但在显现上，仍会偶尔产生强烈的希望和恐惧。后得和梦境时，会出现错乱与不错乱等各种情况。对上师和道友以及善行，也会偶尔出现信心和怀疑等的高低起伏。有时也会觉得既不会成佛，也不会堕入地狱。离戏大的时候。因为断除了轮回涅槃一切法的根本，所以内外一切的增益都已断除，没有希望和恐惧。对一切法，也没有是空非空等的安乐与痛苦
English
When, having recognized one's own nature, all subsequent awareness and appearances arise as if in a state of meditative equipoise, conceptual thought arises as meditation. If the realization of meditative equipoise is not transformed into the path through subsequent awareness and appearances, conceptual thought does not arise as meditation. When one encounters the circumstances of the path that awaken qualities, such as skillful means, and the signs of accomplishment and realization are connected, the qualities of freedom from elaboration arise. Even if one realizes the meaning of the nature of reality, if one does not encounter the circumstances of the path and there is no appearance of the signs of accomplishment, qualities do not arise. When emptiness arises as cause and effect, and the nature of mind is not established as anything at all, but the collection of conditions can transform it into anything, if one grasps this interdependent origination, one masters relative truth. Obscured by the ignorance that is deluded about the cause and effect of karma (711), if one does not understand the interdependent origination of cause and effect, one does not master relative truth. When emptiness arises as the unceasing power of non-objectifying compassion, and one knows how to arrange the illusory interdependent origination of bodhicitta, aspirations, and so forth in subsequent awareness, the seed of the form body is planted. Even if one realizes emptiness, it is difficult to generate compassion, and if one does not arrange the interdependent origination of benefiting others, the seed of the form body is not planted. Secondly, the time of lesser freedom from elaboration. Although the nature of all phenomena is free from the elaboration of arising, ceasing, and abiding, there is still the clinging to emptiness in all things. In subsequent awareness, the clinging to enemies, friends, attachment, and aversion arises very strongly. Sleep and dreams also mostly occur in a confused state. There are great differences in virtuous practice. Sometimes faith and certainty arise towards the lama, Dharma friends, and one's own virtuous practice, and sometimes doubt may also arise. The time of intermediate freedom from elaboration. From those experiences of clinging to emptiness (712), there is less attachment to anything. The root of conceptual thought is severed, and the imputation on the movement is cut off, but on the appearance, there will still be occasional strong hopes and fears. At the time of subsequent awareness and dreams, various things, such as confusion and non-confusion, occur. Faith and doubt, etc., towards the lama, Dharma friends, and virtuous practice, also occur with occasional ups and downs. Sometimes one also thinks that there is neither attainment of Buddhahood nor rebirth in hell. The time of great freedom from elaboration. Because the root of all phenomena of samsara and nirvana is severed, all imputation, both internal and external, is cut off, and there is no hope or fear. For all phenomena, there is no comfort or pain of being empty or not empty, etc.