Tibetan
སྡུད་པར། གང་ཞིག་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་སྒྱུ་མ་འདྲར་ཤེས་ཤིང་། །སྒྱུ་མ་གཞན་དང་ཕུང་པོ་གཞན་དུ་མི་བྱེད་པ། །ཞེས་དང་། ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོར། ཇི་ལྟར་སྨིག་རྒྱུ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། །སྒྱུ་མ་ཇི་བཞིན་རྨི་ལམ་ཇི་ལྟ་བུར། །མཚན་མ་སྒོམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ཡང་སྒྱུ་མའི་དཔེ་མང་པོ་ཞིག་གསུངས་ཀྱང་འདིར་གོ་བདེ་བར་སྦྱར་ན། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་པོས་སྤྲུལ་པའི་རྟ་གླང་ལ་སོགས་པ་ནི། གདོད་མ་ཉིད་ནས་རྟ་གླང་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་གཏན་མེད་ཀྱང་། རྫས་སྔགས་ཀྱི་ནུས་པས་མིག་བསླད་པའི་སྒྱུ་མའི་ལྟད་མོ་བ་དང་སྒྱུ་མ་མཁན་རྣམས་ལ་སྣང་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་རྟ་གླང་སོགས་སུ་བསྙོན་མེད་པར་སྣང་བ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་ (༥༣༩)ལ། དེ་དག་གི་གནས་ཚུལ་ལ་རྟ་གླང་སོགས་དང་མཚན་པར་ཞེན་ཅིང་འཛིན་པ་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབྱུང་བ་ལས། འདིར་སྒྱུ་མ་མཁན་པོའི་མཐོང་སྣང་ལྟར་རྐྱེན་སྣང་གི་ཤེས་པ་ལ་འཆར་བའི་ཀུན་རྟོག་དང་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཐ་མལ་པ་ལ་སྣང་བ་དང་འདྲ་ཡང་། གནས་ཚུལ་ལ་དེ་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་གཏན་མེད་པར་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པས་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བློ་ལ་འཆར་བ་སྟེ། ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོར། སྒྱུ་མ་བྱེད་པ་དག་གིས་གཟུགས་སྤྲུལ་ཏེ། །རྟ་དང་གླང་པོ་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་བྱས། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་གང་ཡང་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། སྤྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འཆར་བ་ལ་དབང་ཤེས་ཀྱིས་སྣང་བ་འཛིན་པ་དང་། བློས་སྟོང་ཉིད་ངེས་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འཆར་དགོས་ལ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་པོས་རང་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྟ་གླང་ (༥༤༠)སོགས་སུ་སྣང་བ་མིག་ཤེས་ཀྱིས་འཛིན་པ་དང་། སྣང་བ་ལྟར་གྱི་རྟ་གླང་དུ་མ་གྲུབ་པ་ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་ངེས་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྟ་གླང་སོགས་སུ་སྣང་བ་དེ་རྫུན་སྣང་ཙམ་དུ་ངེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་རྐྱེན་སྣང་གི་རྟོག་པའམ་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་ཀྱི་སྣང་བ་ཤར་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་ཤས་སོགས་ཀྱི་ངོར་བསྙོན་མེད་དུ་སྣང་བ་དང་། སྔར་རྣམ་རྟོག་དང་སྣང་བ་ལྷན་སྐྱེས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཉམས་མྱོང་ངེས་ཤེས་དང་བཅས་པའི་དྲན་པའི་རྩིས་ཟིན་ནས། རྟོག་སྣང་དེ་དག་རང་རང་གི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་གཉིས་ཚོགས་པས་རྗེས་ཐོབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འཆར་ཏེ། ཤ་ཝ་རས། དོན་ལ་བརྟགས་ན་དམིགས་པ་གསུམ་བྲལ་བས། །ཡང་དག་མ་ཡིན་རྨི་ལམ་སྒྱུ་འདྲ་སྟེ། །ཆགས་ཐོགས་བྲལ་བས་དགའ་ཞིང་སྐྱོ་མེད་པས། །སྒྱུ་མ་མཁན་པོས་སྒྱུ་མའི་དོན་བྱེད་མཚུངས། །ཞེས་དང་། སྣང་གྲགས་ཐམས་ (༥༤༡)ཅད་སྒྱུ་མ་སྨིག་སྒྱུ་དང་། །གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་དངོས་གོ་མཚན་མ་མེད། །སྒྱུ་མར་སྣང་མཁན་སེམས་ཉིད་ནམ་མཁའ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་འཆར་བར་བྱེད་པའི་སྟོང་ཕྱོགས་འགྲུབ་པ་ལ་གཙོ་བོ་སེམས་ཉིད་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྐྱེ་མེད་དུ་ངེས་པའི་ངེས་ཤེས་དགོས་པས་མཉམ་གཞག་ཏུ་ངོ་ཐོག་ལ་ཤུགས་འདོན་པ་གལ་ཆེ་ཞིང་། རྗེས་ཐོབ་ཏུའང་རྣམ་རྟོག་དང་སྣང་བ་ལྷན་སྐྱེས་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་ཤུགས་འདོན་པ་གལ་ཆེ་ལ། སྣང་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་སྣང་བ་རང་ཁ་བ་འཆར་ཞིང་འཛིན་པ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཅི་རིགས་ཀྱི་ཤུགས་ལས་འབྱུང་ཞིང་གོམས་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆེད་དུ་སྒྲུབ་མི་དགོས་ཀྱང་། ཡང་ཁ་ཅིག་སྟོང་ཞེན་ཧ་ཅང་ཆེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཡང་མེད་པར་འཛིན་པ་འོང་བར་ཡོད་པས་དེ་ནི་ཆད་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞིང་གཏན་མི་རུང་སྟེ། ལས་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཕྲ་བ་ལའང་གསལ་སྣང་གི་ངེས་པ་རྙེད་པར་བྱའོ། །མདོར་ན་ (༥༤༢)ལས་འབྲས་བསླུ་མེད་དུ་ཤེས་པས་དེ་ལ་རང་བྱན་ཚུད་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་དུ་ངེས་པ་གཉིས་འཛོམ་པ་གལ་ཆེ་ཞིང་། དེ་ངོ་མཚར་གྱི་གནས་སུ་ཡང་བཤད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་དུ། ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་འདི་ཤེས་ནས། །ལས་དང་འབྲས་བུ་བསྟེན་པ་གང་། །ངོ་མཚར་བས་ཀྱང་འདི་ངོ་མཚར། །རྨད་བྱུང་བས་ཀྱང་འདི་རྨད་བྱུང་། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་རྣམ་པར་བཅད་དེ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོས་སྟོང་བཞིན་དུ་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་དུ་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མཉམ་གཞག་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་རྗེས་ཐོབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་དེང་སང་གི་ངེས་དོན་པ་ཕལ་ཆེར་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཤིང་། དེ་ལྟ་བུའི་མཉམ་གཞག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྗེས་ཐོབ་ (༥༤༣)སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་
Chinese
《摄颂》中说：“若能知五蕴，如幻如化；不将幻作异，不将蕴作异。”以及《三摩地王经》中说：“如阳焰、乾闼婆城，如幻、如梦一般；观想之相，自性为空；一切诸法，如是知晓。”就像这样。 也就是说，虽然讲了很多幻化的比喻，但在这里为了容易理解而结合起来。 例如，幻术师所变幻的马、牛等，本来就完全没有成立为马、牛等的自性或本体，但是凭借药物、咒语的力量，对于被蒙蔽眼睛的幻术表演者和幻术师来说，从显现的方式上，无可否认地显现为马、牛等，这没有任何差别（539）。 对于它们的状况，是否执着和执取与马、牛等相似，会产生差别。 在这里，就像幻术师的所见一样，对于在因缘显现的意识上显现的分别念和色声等一切境相的显现方式，与普通人的显现相同，但是在状况上，断定所有这些都完全没有成立为各自的本体或自性，从而断除了增益，因此，显现而无自性，就像幻化一样在心中显现。如《三摩地王经》中说：“幻术师们变幻出形象，马和象、车乘等各种各样。 在那上面，无论显现什么都没有。 一切诸法，如是知晓。”就像这样说的。 第二，一般来说，像幻化一样显现，必须依赖于根识执取显现，以及以智慧确定空性这两者。 例如，幻术师以眼识执取自己所变幻的马、牛（540）等显现，并且以意识确定不像显现那样成立为马、牛，依赖于这两者，从而产生显现为马、牛等是虚假显现的确定，就像这样。 在这里也是一样，瑜伽士在后得位时，所有显现的因缘显现的分别念或者色声等的显现，都依赖于因缘的缘起，在眼识等面前无可否认地显现，并且凭借先前对分别念和俱生显现进行判定的经验、定解和忆念的把握，分别念显
English
In the *Compendium*, it says, "If one knows the five aggregates to be like illusions, and does not make illusions different from the aggregates, then..." And in the *King of Samādhi Sūtra*, it says, "Like mirages, cities of gandharvas, like illusions, like dreams, meditating on signs that are empty by nature, know all phenomena to be like that." Like that. Although many examples of illusions are given, here, for easy understanding, they are combined. For example, the horses, cattle, etc., conjured by a magician, from the very beginning, do not at all exist as the nature or essence of horses, cattle, etc. However, through the power of substances and mantras, for the illusion performers and magicians who are deceived in their vision, from the perspective of appearance, they undeniably appear as horses, cattle, etc., without any difference (539). Regarding their situation, the difference arises in whether or not there is attachment and clinging to what resembles horses, cattle, etc. Here, just as in the vision of a magician, the appearance of all conceptual thoughts and objects such as forms and sounds that arise in the consciousness of conditioned appearances is similar to the appearance of ordinary people. However, in reality, it is determined that all of these do not at all exist as their own essence or nature, thereby cutting off superimposition. Therefore, appearing but without inherent existence, it arises in the mind like an illusion. As the *King of Samādhi Sūtra* says, "Magicians conjure forms, horses and elephants, various chariots. On them, whatever appears does not exist. Know all phenomena to be like that." Like that. Secondly, in general, for something to appear like an illusion, it must rely on both the sense consciousnesses grasping the appearance and the mind ascertaining emptiness. For example, the magician's eye consciousness grasps the appearance of the horses, cattle (540), etc., that he himself conjures, and the mind ascertains that the horses and cattle do not exist as they appear. Relying on these two, the certainty arises that the appearance of horses and cattle is merely a false appearance. Similarly, here too, in the post-meditation state of a yogi, all the appearances of conditioned appearances, conceptual thoughts, or forms, sounds, etc., undeniably appear to the senses such as eye consciousness, etc., relying on the interdependent arising of causes and conditions. And, relying on the memory that has been established with experience and certainty from previously determining conceptual thoughts and co-emergent appearances, conceptual appearanc
Chinese
當了知各自的自性或自體空性的空性時，二者聚合便生起後得如幻之見。如夏瓦惹言：「若考察其義，則離三種所緣，非真如夢幻，離貪執無喜憂，如幻術師作幻事。」又如：「一切顯現聲響皆如幻如陽焰，與影像相同，無實義無名稱，顯現為幻者，心性即虛空。」如是等等。如是生起之空性方面成就，主要須有心性本具之體性，確信為無生之定解，故於入定時，著重於當下直指至關重要。於後得時，亦著重於分別念與本具顯現二者之體性至關重要。於顯現方面，念頭與顯現自發顯現並執著，乃由因緣之緣起力所生，雖亦不需由串習力特意成辦。然有者因過於執著空性，以致執著為無有業果之緣起，此乃成大斷見，萬萬不可。對於微細之業果緣起，亦應獲得明現之定解。總之，(542)了知業果不虛，於此得心應手，與了知一切法無自性之空性二者兼具至關重要。此亦說為稀有之處。如《菩提心釋》中云：「知法皆空性，何人仍依業，及與諸果報，此稀有更稀，此奇妙更奇。」如是，截斷一切法之自性或自體，遠離一切戲論，是為如虛空般的空性。自性或自體雖空，然顯現為色等之相，是為如幻般的空性，昔日之智者如是宣說。依此，入定如虛空般，後得如幻般，現今之多數實義者皆廣為周知。如是入定之無分別，是為出世間之智慧。後得(543)如幻般，是為世間之智慧。
English
When one knows the emptiness of each thing's own nature or essence, the combination of the two gives rise to a post-meditation view like an illusion. As Shawa Ra said: "If you examine the meaning, it is free from the three objects of focus, it is not true, like a dream or illusion, free from attachment and without joy or sorrow, like a magician performing an illusion." Also, like: "All appearances and sounds are like illusions and mirages, like reflections, without real meaning or name. The mind itself, which appears as an illusion, is like the sky." Like that. In order to accomplish the emptiness aspect that arises in this way, it is mainly necessary to have a definite understanding that the nature of the innate mind itself is unborn, so it is important to emphasize the direct pointing out in meditation. In post-meditation, it is also important to emphasize the nature of both conceptual thoughts and innate appearances. In order to accomplish the appearance aspect, the arising and grasping of self-appearing thoughts and appearances arise from the power of various interdependent causes and conditions, and it is not necessary to deliberately accomplish it through the power of habituation. However, some people, due to being too attached to emptiness, may come to believe that there is no interdependence of cause and effect, which would be a great nihilistic view and is absolutely unacceptable. One should also gain a clear understanding of even the subtle interdependence of cause and effect. In short, (542) it is important to have both the knowledge that cause and effect are infallible, and to be proficient in that, and the certainty that all phenomena are empty of inherent existence. This is also said to be a place of wonder. As it says in the Commentary on the Bodhicitta: "Knowing that all phenomena are empty, whoever relies on actions and their fruits, this is more wonderful than wonder, this is more amazing than amazing." Thus, cutting off the nature or essence of all phenomena, and being free from all elaboration, is emptiness like the sky. While the nature or essence is empty, the appearance of forms and so on is emptiness like an illusion, as the wise ones of the past have said. Based on this, meditation is like the sky and post-meditation is like an illusion, which is widely known to most of the definitive meaning practitioners of today. Such non-conceptual meditation is transcendent wisdom, and post-meditation (543) like an illusion is worldly wisdom.