Tibetan
། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་སྐད་ཅིག་མའི་རང་ངོ་མ་འགགས་པའི་རྣམ་པར་རོལ་པའི་སྣང་བ་ལས། རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་ཡང་རང་བཞིན་ནམ་རྣམ་པ་གསལ་བར་སྣང་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་གསལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་དེ་ནི་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའོ། །དེའི་རྣམ་པའམ་འཛིན་སྟངས་ནི་འཁོར་སེམས་བྱུང་ (༡༣༧)ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གི་ཚོགས་དང་། གཙོ་བོ་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པར་འགག་པ་མེད་པར་ཅིར་ཡང་འཆར་ཏེ། དེ་ཉིད་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་སེམས་ཡིད་རྣམ་ཤེས་གསུམ་དང་། སངས་རྒྱས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལ་སོགས་པར་འཆར་བའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བསྟོད་པར། ཉོན་མོངས་དྲ་བས་གཡོགས་པ་ན། །སེམས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན། །དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་བྲལ་གྱུར་ན། །སངས་རྒྱས་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་བའི་ཚུལ་ལ། ཀུན་གཞི་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཚོགས་དྲུག་དང་ཕུང་པོ་ལྔའི་རིམ་པ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ཉིད་རང་གིས་རང་མ་རིག །འདུ་བྱེད་ཡིད་ཀྱི་གཡོ་བ་ནི། །ཆུ་རླབས་ལྟ་བུར་གཡོས་པ་ལས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་དེ་ཉིད་རང་གིས་རང་མ་རིག་པ་ཡང་གང་མ་རིག་ན། སེམས་དེ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་ཡེ་ནས་དག་པ་དེ་རང་གིས་རང་མ་རིག་པའོ། །གང་གིས་མ་རིག་ན་སེམས་ཀྱི་རང་ངོ་དེ་ཉིད་ལ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་མེད་ཀྱང་གཉིས་ལྟར་སྣང་བའི་མ་འགགས་པའི་རྩལ་གྱིས་མ་རིག །ཇི་ལྟར་མ་རིག་ན་འདུ་བྱེད་ཡིད་ཀྱི་གཡོ་བ་ལས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལྟར་སྣང་ (༡༣༨)བའི་ཡིད་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་མ་རིག་པ་བསྐྱེད། དེ་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་བསགས་པས་འཁོར་བ་འགྲུབ་སྟེ། དེས་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཁོར་བའི་གཞིའམ་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཡིད་གཉིས་ནི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཡང་། ཀུན་གཞིའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཡིད་དེ་ཆུ་ལས་བརླབས་གཡོ་བ་ལྟ་བུར་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཡོས་ཤིང་འདུས་བྱས་པ་ལས་འཁོར་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་འདི་གཉིས་ལ་དགོངས་ནས་སུམ་བཅུ་པ་ལས། དེ་ལ་གནས་ཏེ་རབ་བྱུང་ཞིང་། །དེ་ལ་དམིགས་པས་ཡིད་ཅེས་བྱ། །རྣམ་ཤེས་ངར་སེམས་བདག་ཉིད་ཅན། །བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ། །ཉོན་མོངས་བཞི་དང་རྟག་ཏུ་འགྲོགས། །ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། ཡིད་སྔ་མ་འདི་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་གནས་ནས་བྱུང་ཞིང་། ཚོགས་གཞན་དྲུག་པོ་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པ་ན་ནུས་པ་ཀུན་གཞི་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་ངོ་བོ་ནི་རྣམ་ངེས་ལས། རང་གི་ཡུལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཡུལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཅན་དབང་པོའི་ཤེས་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཞེས་གསུངས་པའི་ (༡༣༩)དོན་རིག་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་གྲགས་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་གཉིས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་ནས་ངར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་རྟག་ཏུ་འགྲོགས་པ་དེ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་ནི་ཚང་མར་གྱུར་པ་མེད་ཅིང་། མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་བློ་ཐམས་ཅད་འདིས་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྔ་མ་དྲུག་ཡིད་དུ་འདོད་པ་དང་དོན་ལ་མེད་པར་འཆད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉན་ཐོས་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཚོགས་དྲུག་ལ་ཞོན་ཅིང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་མ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ཡིད་འདི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་ཐེག་བསྡུས་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་དེ་ལ་ཡིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པས་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་དང་། གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་རྟག་ཏུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་གནས་ (༡༤༠)གཅིག་པོས་ནི་བསྐྱེད་ལ། གཉིས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་ཏེ། ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་མ་ཐག་པ་དང་ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་འདི་ཡིན་ལ། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་གནས་སྐབས་ན་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཤེས་དགོས་སོ། །དེས་ན་ཡིད་སྔ་མ་ནི་ཀུན་གཞི་ལས་ཚོགས་དྲུག་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་། དཀར་ཆོས་དང་འགྲོགས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྲལ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། ཡིད་ཕྱི་མ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ། བདག་ཆགས་མ་རིག་པ་དང་མ
Chinese
如是说。超越局限、没有偏颇的心，即是那觉知的刹那，从其自性不灭的显现中，虽然其自性未曾动摇于空性，却也显现出本性或形象的光明，这空性与光明无二的心，乃是轮回与涅槃一切的基础。其形态或执持方式，乃是轮回心所生（137）五十一种的集合，主要为八识等，无有止息地显现一切。此心在轮回的状态中显现为心、意、识三种，而在成佛的状态中则显现为三身和五智等。如《法界赞》中所说：为烦恼网所覆盖时，称之为心；当其脱离烦恼时，则称之为佛。其次，关于如何迷乱之理，此处阐述了阿赖耶识以及依于此识的染污意、六识和五蕴的次第。首先，如经中所说：彼自不识自，行用意之动，如水波般动摇。此意为，心性本自清净，却因自身不识自身。何以不识？心之自性本无能所二元，却因不灭之力的显现而似有二元，故不识。如何不识？由行用意之动，似为因缘（138）的意，以及依于此意而生起染污的非理作意，从而生起无明。由此积聚了行为之业，从而成就了轮回。因此，阿赖耶识是轮回的基础或因，而意则是缘。此二者成为因缘的方式是，从阿赖耶识的海洋中，意如水中的波浪般不断地动摇和积聚，从而成就了轮回。基于这两种意，在《三十颂》中说：处于彼而生起，缘于彼而称为意，识为我执之自性，被遮蔽且未被开示，恒常与四烦恼相伴。如是说
English
Thus it is said. That mind which is beyond limitations and without partiality, is the very moment of awareness, from the appearance of its own nature unceasingly playing out. Although its own essence has not moved from emptiness, yet its nature or form appears clearly. That mind which is the inseparability of emptiness and clarity is the basis of all samsara and nirvana. Its form or mode of grasping is the collection of the fifty-one mental events of samsara (137), and mainly the eight consciousnesses, etc., which appear without ceasing in any way. That very mind appears as the three: mind, intellect, and consciousness in the state of samsara, and in the state of Buddhahood, it appears as the three kayas and the five wisdoms, etc. As it is said in the Praise of Dharmadhatu: When covered by the net of afflictions, it is called mind; when it is free from afflictions, it is called Buddha. Secondly, regarding how delusion occurs, here is explained the order of the alaya and the afflicted mind based on it, the six aggregates, and the five skandhas. Firstly, as it is said: That itself does not recognize itself, the movement of the acting mind, moves like a water wave. This means that the mind itself, which is pure from the beginning, does not recognize itself. What does not recognize? The very essence of the mind, although there is no duality of object and subject, it does not recognize due to the unceasing power that appears as duality. How does it not recognize? From the movement of the acting mind, the mind that appears as cause and condition (138), and the non-veridical conceptualization that, based on that, makes it afflicted, thus ignorance arises. From that, the karma of action is accumulated, thus samsara is accomplished. Therefore, the alaya-consciousness is the basis or cause of samsara, and the two minds are the condition. The way these two become cause and condition is that from the ocean of the alaya, the mind, like a wave moving from water, constantly moves and accumulates, thus samsara is accomplished. With these two minds in mind, in the Thirty Verses it is said: Abiding in that, it arises; focusing on that, it is called mind; consciousness is the nature of ego-clinging; obscured and not revealed; always accompanied by the four afflictions. Thus it is said.
Chinese
诶，第一个意是从阿赖耶识中产生的，当其他六识生起和灭去时，它们的力量都储存在阿赖耶识中，因此被称为意的识。这的体性，如《成唯识论》中所说：“与自己的对境紧密相连，与对境同时产生的根识相似，由紧随其后的因所产生的意识。”所说的（139）意义就是指明了意的现量。第二个意是缘于阿赖耶识而执着于我等四种烦恼，并与之恒常相伴随，这被称为染污意。这个意不会变成完全清净，一切无知、邪见和怀疑的念头都由此产生。还有，将前六识视为意，以及解释为实际上不存在的说法，都是依附于小乘宗义的六识，而不了解大乘宗义的八识的安立。这两种意的区别在《摄大乘论》中也有阐述，如经中所说：“意有两种，一是作为紧随其后的因，成为存在之处，因此被称为识灭之后的意，是识产生的处所。二是染污意，与四种烦恼，即坏聚见、我慢、我爱和无明恒常相应，这是识完全被染污的处所。识是由一个处所（140）产生的，而第二个意则使其染污，因为能辨别对境，所以是识。因为紧随其后和执着于我，所以意有两种。”如是所说。因此，轮回中一切错误的根源就是这个染污意，并且要知道在灭尽定中它不存在，而在无想定中它存在的区别。因此，第一个意是六识从阿赖耶识中产生的处所，并且与白法相伴随，成为远离佛陀的功德之因；而第二个意是烦恼，即坏聚见、我慢、我爱和无明。
English
E, the first mind arises from the Alaya-vijñana. When the other six consciousnesses arise and cease, their powers are stored in the Alaya-vijñana, hence it is called the consciousness of mind. Its nature, as stated in the Vijnaptimatrata-siddhi: "Closely connected with its own object, similar to the sense consciousness arising simultaneously with the object, the consciousness of mind produced by the immediately preceding cause." The meaning of what is said (139) refers to the manifest perception of the knowing mind. The second mind is the one that clings to the Alaya-vijñana and is constantly associated with the four afflictions such as clinging to self, and is called the afflicted mind. This mind never becomes completely pure, and all thoughts of ignorance, wrong views, and doubt arise from it. Furthermore, considering the first six consciousnesses as mind, and explaining them as non-existent in reality, all rely on the six consciousnesses of the Hinayana system, and do not understand the establishment of the eight consciousnesses of the Mahayana system. The distinction between these two minds is also explained in the Mahayana-samgraha, as stated in the sutra: "There are two types of mind. One is the mind that acts as the immediately preceding cause, becoming a place of existence, therefore called the mind immediately after the cessation of consciousness, which is the place where consciousness arises. The second is the afflicted mind, which is constantly associated with the four afflictions, namely the view of the perishable aggregate, pride in 'I', attachment to self, and ignorance. This is the place where consciousness is completely afflicted. Consciousness is produced by one place (140), while the second mind makes it afflicted. Because it can discern objects, it is consciousness. Because it is immediately preceding and clings to 'I', there are two types of mind." Thus it is said. Therefore, the root of all delusions in samsara is this afflicted mind, and it is important to know the difference that it does not exist in the state of cessation and exists in the state of non-perception. Therefore, the first mind is the place where the six consciousnesses arise from the Alaya-vijñana, and accompanied by white dharma, it becomes the cause of the qualities of separation from the Buddha; while the second mind is affliction, namely the view of the perishable aggregate, pride in 'I', attachment to self, and ignorance.