Tibetan
འི་གནད་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་ཐབས་ ༼ རྩ་རླུང་རླུང་ཐིག་ཐིག་སེམས་མཆན། ༽ ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད་པས་སོ། །དེའི་ན་རོ་མ་ཐབས་ཀྱི་རྩ་ཡིན་པས་ལུས། སྐྱེས་པ། ཞེ་སྡང་། སྙིང་སྟོབས། ཟླ་བ་འབབས་པ་སྐུ་དང་སྤྲུལ་སྐུའི་རྟེན་དུ་འཐད། རྐྱང་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩ་ཡིན་པས། ངག་བུད་མེད་འདོད་ཆགས་རྡུལ་ཉི་མ་འབབས་པས། གསུང་དང་ལོངས་སྐུའི་དབུ་མ་གཉིས་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། ཡིད་དང་མ་ནིང་གཏི་མུག་མུན་པ་རླུང་འབབས་པ། ཐུགས་རྡོ་རྗེ་དང་ཆོས་སྐུའི་རྟེན་ཡིན་པར་སྔར་བཤད་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་སྐབས་དོན་གཉིས་ཀ་འཐད་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་འདིའི་ཕྱིར་ཡིན་པས་བཟློས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་བཅས་པའོ། །ཡང་རོ་མ་ན་ཕོའམ་མའི་རང་བཞིན་པདྨ་མགོན་པོའི་རླུང་འབབ་པའི་ཕྱིར་གསུང་འོད་དཔག་མེད་པའི་རྩ་ཡིན་པས་ཁ་དོག་དམར་པོར་གསུངས། རྐྱང་མ་ན་མོའམ་ཆུའི་རང་བཞིན་ལས་ཀྱི་མགོན་པོའི་རླུང་འབབས་པ་རྣམ་སྣང་གི་རྩ་ཡིན་པས་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུད་རྣམས་ལས་གསུངས་པ་དང་། རྙིང་མའི་སྒོས་རྒྱུད་རྣམས་སུ་རོ་རྐྱང་དབུ་མ་གསུམ་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་ནི། བདེ་མཆོག་འབྱུང་རྒྱུད་ལས། རོ་རྐྱང་དབུ་གསུམ་སྤྲུལ་ལོངས་ཆོས་གསུམ་དུ་གསུངས་པས་ན། སྐུ་རྡོ་རྗེ་སྤྲུལ་སྐུའི་རང་བཞིན་རཱ་ས་ན་རྣམ་སྣང་གི་རྩ་དཀར་པོ་དང་། གསུང་རྡོ་རྗེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་ལ་ལ་ན་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་རྩ་ཡིན་པས་དམར་པོ་དང་༔ ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མི་བསྐྱོད་པའི་རྩ་དབུ་མ་སྔོན་པོར་གསུངས་པའོ། །ཡང་རྙིང་མ་དག་གིས་ཀྱང་ན་རེ། སྣ་བུག་གཡོན་པ་རྐྱང་མའི་རྩེ་ནས་ལས་ཀྱི་མགོན་པོའི་རླུང་ལྗང་སེར་དག་ཏུ་འབབས་པར་གསུངས་པས་ན། རྐྱང་མ་ན་ཆུ་རླུང་ཡོད་པར་གསུངས་པ་གཉིས་ཀྱང་འགལ་ལོ། ལས་ཀྱི་མགོན་པོའི་རླུང་འབབས་པའི་རྩ་དེ་ཡང་རྣམ་སྣང་གི་ཡིན་པ་དང་འགལ། ཡང་ན་ལས་ཀྱི་མགོན་པོ་མི་འབབས་ཟེར་རོ། །དེའི་ན་རྒྱུད་གཞན་དག་དཀྲུགས་པ་ལ། མན་ངག་རྒྱུད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་གི་དགོངས་པ་སྒྲ་ཅི་བཞིན་པར་ ༼ འདི་ལ་རོ་རྐྱང་གཉིས་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་རྩ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་དང་། གཡས་སུ་ཐབས་སྙིང་རྗེ་གཡོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རླུང་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དང་། ཨ་ཧཾ་གཉིས་ཐབས་ཤེས་སུ་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དག་གི་དཀར་ཆ་ཤེས་རབ་གཡོན་རྩ་དམར་ཐབས་གཡས་སུ་བཞགས་པ་དཀྲུགས་པར་ཤེས་སོ། ༽སྡེབ་ནས་བསྟན་ཡོད་པས་རྟེན་པར་བྱ་བའི་སྙིང་པོར་ཡང་དེ་ཉིད་ལེགས་སོ། ། བཞི་བ་བྱེད་ལས་ལ་གཉིས་ལས་དང་པོ་ནི་རོ་མའི་མར་སྣས་དྲི་ཆེན་འབབས་པའི་ལས་བྱེད། རྐྱང་མས་དྲི་ཆུ་འདོར་བའི་ལས་བྱེད་པར་གསུངས་ཏེ། སྔར་བཤད་པ་ལྟར་དབུ་མས་ཁུ་བ་དབབས་ལྡོག་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད། ལམ་གྱི་གནད་ལ་མཁས་ན། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ལས་དག་པར་བྱེད། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། །རོ་མས་ཟས་འདོར་ལེན། རྐྱང་མས་དྲོད་འཕེལ་འགྲིབ་དུ་བྱེད། དབུ་མས་སྐོམ་མི་སྐོམ་གྱི་བྱེ་བྲག་སྟོན་པ་དང་། གནད་དང་ལྡན་པས་ཟས་གོས་སྐོམ་གསུམ་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་ཞེན་ཆོད་པར་ཡང་གསུངས་སོ། ། གཉིས་པ་ཐུན་མིན་གྱི་རང་ལུགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨོས་པ་ནི། སྔར་དབུ་མའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ལྟར་འདིར་རོ་རྐྱང་གཉིས་ལའང་རྩ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཡོད་པའི་སྟབས་ཀྱིས་རོ་མའི་མདུད་པ་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་རྒྱུའི་ཐིག་ལེ་བཞི་དང་། དེའི་དྭངས་མས་སྒྲོན་མའི་གདངས་སྟོན་པར་གསུངས་བས་ཡེ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་རྒྱུའི་ཐིག་ལེའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཡོད་པར་བསྟན། རྐྱང་མའི་མདུད་པ་བཞིན་དྭངས་མར་རང་བཞིན་གྱི་ཐིག་ལེ་བཞི་དབུ་མའི་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དྭངས་མའི་རྩ་ནང་ན། དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་བཞི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་དག་ཡོད་པའི་གནད་ཀྱིས་སྦ་བ་དང་གཅུན་པ་གཞིལ་བའི་གནད་གསུམ་གྱིས་རོ་མས་ལུས་སྐུ་གསུམ་ ༼ མམ་སྐུ་ལྔའི་ ༽དཀྱིལ་འཁོར་ཏུ། རྐྱང་མས་ངག་གནས་བརྗོད་ཟད་པ་ ༼ གསུངས་ལྔའི་དཀྱིལ་འཁོར། ༽བསམ་གཏན་ཏིང་འཛིན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་བཅས་པར་གསང་སྔགས་ཀྱི་རང་སྒྲར་ཀུན་འདར་མས་རྟོགས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངང་དུ་དྲན་བསམ་རང་ཟད་ཀྱི་དགོངས་པ་ ༼ ཐུགས་ལྔར། ༽འཆར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་བྱེད་པའོ། །དེས་ན་ཐལ་འགྱུར་ལས། བྱེད་པའི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་དང་། །ཉོན་མོངས་ལས་དང་ཡེ་ཤེས་ལས། །ཞེས་དང་། དེ་ལྟར་རྩ་ཡི་གནད་ཀྱིས་ཀྱང་། །སངས་རྒྱས་གནས་ནི་མཚོན་པའོ། །ཞེས་སོ། །རྩ་འདི་དག་མེད་ན་བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་རུང་ཙམ་ལས་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་གནད་དུ་བསྣུན་པའི་དངོས་འབྲས་སྐུ་གསུམ་གྱི་དགོངས་པ་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པའི་ལྷན་སྐྱེས་འཆར་མི་སྲིད་པར་ཐལ་ལོ། །མ་ཟད་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་རྟགས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་དུ་རྩ་ཕྲན་གྱི་རྩེ་མོའི་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་ཀུན་ལས་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་འཆར་བའི་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་རང་གིས་བརྣག་པར་བྱ་བ་ལས་ཚོགས་པར་དབྱུང་དུ་རུང་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གསུམ་པ་གཙོ་མོའི་དོན་བཤད་པ་ནི། རྩ་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྐྱེད་པའི་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ཀྱི་དབུས་ན་རྩ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ནམ་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུར་ཁམས་དང་རླུང་གི་འཕྲོ་འདུས་གཞི་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་འདི་གསུམ་མེད་ན་ཐོག་མར་བསྐྱེད་པའི་རྩ་བ་དང་། ད་ལྟའང་བརྟེན་པའི་གཞི་མེད་པའི་ལྗོན་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་བཞིན་དུ་གཙོ་ཆེ་བས་ན་གཙོ་མོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡོམ་འབྱུང་ལས། བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྟོང་ཕྲག་རྣམས། །ལུས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་རྩ་རུ་འགྱུར། །རྩ་དང་ཉེ་བས་རྩ་རྣམས་ཏེ། །དེ་རྣམས་གནས་ན་བརྟེན་པའོ། །ཉི་ཤུའི་ལྷག་པའི་བརྒྱ་ཡིས་ནི། །རྩ་ཡི་འཁོར་ལོ་བརྗོད་པར་བྱ། །རྩ་ཡི་གནས་དང་ཡུལ་རྣམས་ནི། །ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའི་གྲངས་ཡིན་ཏེ། །དེ་རྣམས་གནས་ན་རྩ་གསུམ་ནི། །རྟེན་དང་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའོ། །ལ་ལ་ན་ལ་སོགས་པའི་རྩ། །རྩ་རྣམས་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོ་སྟེ། །དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་གཞན་གྱི་རྟེན། །གངྒཱ་སིནྡྷུར་གཞན་འཇུག་བཞིན། །ཞེས་སོ། །རིན་ཆེན་འབར་བའི་རྒྱུད་ལས། རྩ་ཡི་གཙོ་བོ་ཉིད་རྣམས་ནི། །གསུམ་པོ་ངེས་པ་ཞེས་ནི་བྱ། །ཞེས་རྡོར་ཕྲེང་ལས་ཀྱང་བཤད་དོ། ། བཞི་བ་ལྷ་དང་སྦྱར་བ་ནི། །སྔར་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་། སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དེའི་ཀྱང་འཐུས། ཁྱད་པར་དུ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་ལས་སྙིང་ཀའི་སྲོག་དང་བཅས་པའི་རྩ་དབུ་མ་ནི་དུས་འཁོར་དང་། རོ་རྐྱང་གཉིས་དེའི་ཞབས་ཀྱི་རང་བཞིན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཡུམ་ཡིན་པར་གསུངས་བ་དང་། འཁོར་ལོ་སྡོམ་པར་རོ་རྐྱང་དབུ་མ་གསུམ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་དང་སྦྱར་བར་མཛད། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ལས། རྐྱང་མ་རོ་མ་ཀུན་འདར་མ། བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་མ་ཞེས་བརྗོད། ཅེས་གསུངས་པས་དབུ་རྐྱང་རོ་གསུམ་བདག་མེད་མ་དང་སྦྱར་བར་མཛད་དོ། གཉིས་པ་གཙོ་མོ་གཞན་བཤད་པ་ལ། ནང་དོན་གནས་པ་རྩའི་རྣམ་བཞག །ཆོ་འཕྲུལ་ཕྱིའི་གནས་ཡུལ་སྣང་ཚུལ། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོའི་ངོ་བོར་གྲོལ་ལུགས། ལམ་དང་སའི་རྣམ་དག་སྦྱོར་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ། ཆགས་རིམ་ལུས་གནས་རྩའི་གྲུབ་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སམྦུ་ཊི་ལས་ལུས་ཀྱི་སྙིང་ཀའི་རོ་རྐྱང་དབུ་མ་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་བཞིར། འབྱུང་པའི་རྩ་སུམ་སྐོར། འདོད་མ། ཁྱིམ་མ། གཏུམ་མོ། དབུ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བདུད་བྲལ་མ་དང་ལྔར་གྱེས་པའི། བདུད་བྲལ་ལས་གཞན་བཞི་པོ་ལ་མཚམས་བཞིར་རེ་རེ་གྱེས་པ་ལས་བདུད་རྩི་ལྔ་འབབས་པས་མཆོད་པའི་རྩ་བཞི་ཞེས་གསུངས་ཤིང་། དེ་བརྒྱད་པོ་ལས་དཀར་དམར་རླུང་གསུམ་གྱིས་ཁྱབ་པའི་ཁམས་ཉེར་བ
Chinese
的所有关键在于始终以方便（脉、气、气脉、明点、心之注释）和智慧不可分离。因此，若玛是方便的脉，所以是身体。男性、嗔恨、勇气、月亮降临，适合作为身和化身的所依。冉玛是智慧的脉，所以是语，女性、贪欲、微尘、太阳降临。因此，语和报身的无二自性是中脉。意和人妖、愚痴、黑暗、风降临。心、金刚和法身的所依，如前所述。现在的情况和意义两者都适合的原因也在此，因此包含着不会重复。此外，若玛是男性或女性的自性，莲花怙主的风降临，因此是语无量光佛的脉，所以说是红色。冉玛是女性或水的自性，事业怙主的风降临，是毗卢遮那佛的脉，所以说是白色，这是共同续部中所说的。宁玛派的特殊续部中，说若玛、冉玛、中脉三者是身、语、意三者的自性。如《胜乐根本续》中说：“若、冉、中三者，化、报、法三身。”因此，身金刚是化身的自性，拉萨那是毗卢遮那佛的脉，白色。语金刚是报身圆满的自性，拉拉那是无量光佛的脉，所以是红色。意金刚是法身不动佛的脉，中脉说是蓝色。此外，宁玛派也说，从左鼻孔冉玛的顶端，事业怙主的风降临，是黄绿色。因此，冉玛有水风的说法，两者也相违。事业怙主的风降临的脉也是毗卢遮那佛的脉，这也相违。或者说事业怙主不降临。因此，扰乱其他续部。口诀续部的究竟密意，如字面所示（这里说若玛、冉玛二者是方便智慧的脉，右边有方便慈悲，左边有智慧的风，以及阿、吽二者确定为方便智慧的理由等，将智慧的白色放在左脉，方便的红色放在右脉，要知道这是扰乱）。结合起来显示，因此作为所依的精华，那也是好的。第四，从行为方面来说，分为两种，第一种是
English
All the key points are that method (channels, winds, drops, mind commentary) and wisdom are inseparable at all times. Therefore, Roma is the channel of method, so it is the body. Male, hatred, courage, the descent of the moon, is suitable as the support for the body and the emanation body. Kyangma is the channel of wisdom, so it is speech, female, desire, dust, the descent of the sun. Therefore, the non-dual nature of speech and the enjoyment body is the central channel. Mind and hermaphrodite, ignorance, darkness, wind descend. The support of mind, vajra and dharmakaya, as previously stated. The reason why both the current situation and meaning are suitable is also here, so it includes that it will not be repeated. Furthermore, Roma is the nature of male or female, the wind of Padma Lord descends, therefore it is the channel of speech Amitabha, so it is said to be red. Kyangma is the nature of female or water, the wind of Karma Lord descends, it is the channel of Vairochana, so it is said to be white, this is what is said in the common tantras. In the special tantras of the Nyingma school, it is said that Roma, Kyangma, and the central channel are the nature of the three bodies of body, speech, and mind. As it is said in the Hevajra Root Tantra: "Roma, Kyang, and Central, the three bodies of emanation, enjoyment, and dharma." Therefore, body vajra is the nature of the emanation body, Lhasa is the channel of Vairochana, white. Speech vajra is the nature of the complete enjoyment body, Lalana is the channel of Amitabha, so it is red. Mind vajra is the channel of the immovable Buddha of the dharmakaya, the central channel is said to be blue. Furthermore, the Nyingma school also says that from the tip of the left nostril Kyangma, the wind of Karma Lord descends, it is yellow-green. Therefore, the statement that Kyangma has water and wind, the two are also contradictory. The channel through which the wind of Karma Lord descends is also the channel of Vairochana, this is also contradictory. Or it is said that Karma Lord does not descend. Therefore, disturbing other tantras. The ultimate secret meaning of the oral instruction tantra, as the words show (here it is said that Roma and Kyangma are the channels of method and wisdom, on the right there is method and compassion, on the left there is the wind of wisdom, and the reasons why A and Hum are determined to be method and wisdom, etc., putting the white of wisdom on the left channel, and the red of method on the right channel, know that this is disturbing). Combined and displayed, therefore as the essence of the support, that is also good. Fourth, in terms of behavior, it is divided into two types, the first is
Chinese
左脉以肠道运作排泄大便。右脉运作排泄小便。如前所述，中脉运作精液的降泄等。精通脉道要诀，能清净身语意三业。能象征乐、明、无分别之三智。左脉负责食物的摄取与排泄。右脉负责体温的升降。中脉显示饥渴的差别。由于具有要诀，还能断除对食物、衣物、饮品三者以及梦境的执着。第二，特别宣说不共的自性。如前在中脉部分所说，由于左右二脉也具有脉、智慧勇识，如同左脉的结节般，有世俗因之明点四者。又说其精华能显示灯的光芒，因此显示具有智慧世俗因之明点的智慧勇识。如同右脉的结节般，在精华中有自性之明点四者，于中脉四轮的精华脉中，有胜义法性之明点四者存在。因此，以具有彼等之要诀，透过隐藏、抑制、摧毁之三要诀，左脉于身三身（或五身）之坛城中，右脉于语处言说止息（五语之坛城），以俱生颤动觉悟禅定三摩地之法性，于密咒之自声中，于法性之自性中，念想自灭之意（五意）生起的智慧之事业也行持。因此，《现观庄严论》中说：“行事与体性，烦恼事与智。”又说：“如是脉之要，亦象征佛处。”如果缺少这些脉，则仅能生起禅修之果，但脉、气、明点融入要处之实果，乐、明、无分别之俱生，不可能生起，定是如此。而且，在大圆满的证相中，说从细脉顶端的每个毛孔中，都会生起光之明点，因此具有脉、气、明点之智慧勇识。这应由自己来守护，不可公开宣说。第三，宣说主要之义，即生起七万二千脉。
English
The left channel functions to excrete feces through intestinal operations. The right channel functions to excrete urine. As previously stated, the central channel functions in the descent and ascent of semen, etc. Being skilled in the key points of the channels purifies the three actions of body, speech, and mind. It symbolizes the three wisdoms of bliss, clarity, and non-conceptuality. The left channel is responsible for the intake and elimination of food. The right channel is responsible for the increase and decrease of body temperature. The central channel shows the difference between hunger and thirst. Because it possesses the key points, it also severs attachment to the three things of food, clothing, and drink, as well as to dreams. Secondly, the distinctiveness of the uncommon nature is specifically mentioned. As previously stated in the section on the central channel, since the left and right channels also have channel, wisdom being, like the knot of the left channel, there are four bindus of conventional cause. It is also said that its essence can show the radiance of a lamp, thus showing that there is a wisdom being of the wisdom conventional cause bindu. Like the knot of the right channel, in the essence there are four bindus of self-nature, and in the essence channels of the four wheels of the central channel, there exist four bindus of ultimate reality dharmata. Therefore, with the key point of having these, through the three key points of concealing, restraining, and destroying, the left channel is in the mandala of the three kayas (or five kayas) of the body, the right channel is in the place of speech, cessation of expression (mandala of the five speeches), with the dharmata of samadhi meditation, in the self-sound of mantra, in the self-nature of dharmata, the wisdom of thoughts self-exhausting (five minds) arising also performs the activity. Therefore, the *Ornament of Clear Realization* says: "Activity and nature, afflictive activity and wisdom." It also says: "Thus the key of the channels also symbolizes the place of the Buddha." If these channels are lacking, then only the fruit of meditation can arise, but the actual fruit of the channels, winds, and bindus merging into the key point, the co-emergent of bliss, clarity, and non-conceptuality, cannot possibly arise. Moreover, in the introduction to the signs of Great Perfection, it is said that from every pore at the tip of the fine channels, bindus of light will arise, therefore possessing the wisdom being of channels, winds, and bindus. This should be guarded by oneself and should not be publicly proclaimed. Thirdly, explaining the main meaning is to generate the seventy-two thousand channels.