Tibetan
་མཐར་གྱི་དོན་ལ་དཔྱད་པ་མ་ཞུགས་པར། གཞན་རྒྱུད་རྣམ་དག་ལ་ཡིད་མ་ཆེས་པས་ཆོས་སྤངས་སུ་སོང་བའོ། །དེས་ན་ས་གསུམ་འགྲོ་བའི་བླ་མ་རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་ཀྱང་དཔྱིད་ཐིག་གི་དམིགས་རྣམས་སྐྱོང་པའི་ཟིན་བྲིས་ལས། སྲོག་པ་རྩ་དེ་ལ་རོ་རྐྱང་དབུ་མ་གསུམ་བརྟེན་ནས་གནས་ཡོད་དོ་ཅེས་དང་། རྫོགས་རིམ་གྱི་སྤྱི་དོན་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྫོགས་རིམ་ཟིན་བྲིས་སོགས་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་གསུངས་པས་གསར་རྙིང་གི་རྒྱུད་དང་མན་ངག་གོང་མཐུན་པས་དཔྱད་བཟོད་དུ་ཡོད་དོ། །བཞི་པ་མཚན་ཉིད་ནི། སྲོག་རྩ་དེ་མགོ་བོར་གྲུ་གསུམ། མགྲིན་པར་གཞོན་ནུ་མའི་ནུ་མ་ལྟ་བུ། སྙིང་ཁར་མིག་དང་འདྲ་བ། ལྟེ་བར་པདྨ་དང་འདྲ་བ། གསང་གནས་ན་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བ། ནོར་བུའི་རྩེ་མོར་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་གི་དབྱིབས་འདྲ་བར་ཡོད་དོ། །ཞེས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་མན་ངག་ཀུན་གྱི་དོན་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་བསྡུས་ཏེ་གསུངས་བ་རྣམས་ནི་གནས་པའི་དབུ་མའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབུ་མ་ནི་མཚན་ཉིད་བཞི་ལྡན་ཏེ། ཆུ་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ལྟར་དྲང་བ། ཏིལ་གྱི་མར་མེ་ལྟར་གསལ་བ། པདྨའི་འདབ་མ་ལྟར་སྲབ་པ། རྒྱ་སྐེགས་ཀྱི་ཁུ་བ་ལྟར་སྣུམ་པའམ། དཀར་དམར་རྒྱུ་བ་མེད་པས་སྟོང་བ་སྟེ། རྒྱུད་སྡེ་ཀུན་གྱི་དབུ་མའི་གསང་དོན་མཐར་ཐུག་པ་རྫོགས་ཆེན་གྱི་རྒྱུད་ཡན་ལག་དང་བཅས་པས་གསུངས་པ་དང་། སམྦུཊི་ལས་ཀྱང་། དེ་ཡི་ནང་དུ་སོན་པའི་རྩ། །མར་མེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཅན། །ཆུ་ཤིང་གིས་ནི་མེ་ཏོག་ལྟར། །བསྐྱངས་ཤིང་ཁ་ནི་འོག་ཏུའོ། །ཞེས་དང་རྡོ་རྗེ་དྲ་བས་སྡོམ་པའི་རྒྱུད་ལས། །དབུས་ན་དྲང་པོར་གནས་པ་སྟེ། །ཞེས་སོ། །ཁ་དོག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རྗེ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི། ལུས་ཀྱི་ནང་གི་དབུས་དྲང་པོར་ལས། ཚིགས་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྲོག་རྩ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་མདུན་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ནས་དབུ་མ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ། ཞེས་དང་སྤྱིར་དབུ་མ་ནི་མི་བསྐྱོད་པའི་རྩ་ཡིན་པས་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་། ཞེས་གསུངས་སོ། །དོན་དམ་པའི་དབུ་མ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཆེན་པོ་སྟེ་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མའི་བྷ་ག་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བའོ། །ལྔ་བ་མཚོན་དཔེ་ནི། དཔེར་ན་སྲད་བུ་བརྐྱང་བའི་ཚུལ་དུ་གནས་པའམ། ལུས་ཀྱི་དབུས་ན་ཁང་སྟོང་དུ་ཀ་བ་བཙུག་པ་ལྟར་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་མཚོན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བར། གང་ཕྱིར་སྲད་བུའི་རྣམ་པར་གནས། །ཞེས་དང་། སྒྱུ་འཕྲུལ་ལས། ཀ་བའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་ལ། ཞེས་སོ། །དྲུག་པ་བྱེད་ལས་ནི།
Chinese
未对究竟之义进行考察，因不信任其他清净之传承而成为舍法者。因此，三界众生之导师，至尊宗喀巴大师所著《春季滴露》之观修笔记中说：“命脉根，彼依于左、右、中三脉而存在。”以及《圆满次第总义·胜乐轮根本续》之圆满次第笔记等中也如此说，因此新旧传承之续部和口诀一致，故可考察。第四，体相是：命脉根，在头部呈三角形，在喉部如少女之乳房，在心间如眼睛，在脐部如莲花，在密处如金刚杵，在宝珠顶端如红花之形状。如是印度和藏地所有口诀之义，宗喀巴仁波切汇集而说，这些是安住之中的中脉的体相。法性的中脉具有四种体性：如水树之树干般正直，如芝麻油灯般明亮，如莲花瓣般纤薄，如红花之汁液般润滑，或无有红白流动故为空性。一切续部中脉之究竟密义，由大圆满之续部及其支分所说。在《桑布扎续》中也说：“其内有种子脉，具有灯火之自性，如水树之鲜花，滋养且口朝下。”以及《金刚网续》中说：“于中央正直而住。”颜色之体相是，至尊宗喀巴大师说：“身体内部中央正直处，在关节之处有命脉，依于彼之前方，中脉颜色蓝色。”一般而言，中脉是不动之脉，因此颜色蓝色。究竟中脉是无有体相之大体相，即般若波罗蜜多之bhaga（梵文，Bhaga，幸运、幸福），远离一切戏论之边。第五，譬喻是：譬如以线拉直之方式安住，或身体中央如空屋中竖立柱子般存在之形态。在《金刚鬘》中说：“何故以线之形态而住。”以及《幻化经》中说：“如柱子般安住。”第六，作用是：
English
Without engaging in examining the ultimate meaning, one becomes a rejecter of the Dharma due to not trusting other pure lineages. Therefore, the master of the three realms, the great Lord Tsongkhapa, in his notes on cultivating the points of the "Spring Dewdrop," says, "The life-force root relies on the three channels, left, right, and central, and exists." And in the notes on the completion stage based on the general meaning of the completion stage, the Chakrasamvara Tantra, and so on, it is also said in this way, so the tantras and oral instructions of the new and old traditions are consistent, and therefore it is worthy of examination. Fourth, the characteristics are: the life-force channel is triangular at the head, like a young woman's breasts at the throat, like an eye at the heart, like a lotus at the navel, like a vajra at the secret place, and like the shape of a saffron flower at the tip of the jewel. These are the meanings of all the oral instructions of India and Tibet, which were collected and spoken by Je Rinpoche, and these are the characteristics of the central channel in its abiding state. The central channel of dharmata has four characteristics: straight like the trunk of a water tree, clear like a sesame oil lamp, thin like a lotus petal, and smooth like saffron juice, or empty because there is no flow of red and white. The ultimate secret meaning of the central channel of all the tantras is spoken of in the Great Perfection tantras and their branches. In the Sambhuta Tantra, it is also said: "Inside it is the seed channel, which has the nature of a lamp, like the flowers of a water tree, nourishing and with its mouth facing down." And in the Vajra Net Tantra, it is said: "It dwells straight in the center." The characteristic of color is that the great Lord Tsongkhapa said: "In the straight center of the body, there is a life-force channel at the joints, and relying on its front, the central channel is blue in color." In general, the central channel is the immovable channel, so it is blue in color. The ultimate central channel is the great characteristic of having no characteristics, that is, the bhaga (藏文，བྷ་ག་，梵文天城体，Bhaga，梵文罗马拟音，Bhaga，汉语字面意思：幸运、幸福) of the Prajnaparamita, which is free from all extremes of elaboration. Fifth, the example is: for example, it abides in the manner of a stretched thread, or it represents the appearance of a pillar erected in an empty house in the center of the body. In the Vajra Garland, it is said: "Why does it abide in the form of a thread?" And in the Mayajala, it is said: "It abides in the manner of a pillar." Sixth, the function is:
Tibetan
གནས་པའིདབུ་མ་སྤྱི་བོ་ནས་ལྟེ་བའི་བར་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྟེན་སྲོག་རླུང་ཡོད་པས་ལུས་ཅན་གྱི་སྲོག་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་། མར་སྣང་ཀུན་དྷ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འབབ་པའི་བདེ་བས་གཡོ་བར་བྱེད་པས་ཀུན་འདར་མར་གྲགས་ཤིང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབུ་མ་ལ། ཡར་སྣང་ཧཾ་ཧེ་རུ་ཀ་དང་། མར་སྣར་ཨཱ་ཐུང་གནམ་ཞལ་མའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། བར་དུ་རང་རིག་པའི་རྟེན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་འོད་ཟེར་ལྔ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞི་ཁྲོ་སྐུ་འོད་ཡེ་ཤེས་སུམ་བརྩེགས་སུ་ཡོད་པའི་གནད་ཀྱིས། མ་དག་པའི་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་བྱེད་པ་བཅིངས་པས། དག་པའི་རྩར་རླུང་སེམས་ཚུད་པ་ན་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཆར་བའི་ལས་བྱད་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་སྟེར་བར་བྱེད་དོན་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནའང་རྩ་རླུང་ཕལ་གྱིས་སྦས་པར་སོང་བའོ། །དོན་དམ་པའི་དབུ་མས་ནི་དག་མ་དག་གི་རྩ་རླུང་ཐམས་ཅད་དབྱིངས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྐུར་ཟླུམ་པར་མཛད་པའོ། །བདེ་མཆོག་འབྱུང་བ་ལས། དབུས་ཀྱི་ཆར་ནི་ཡང་དག་འཇུག །སྙིང་གའི་ཆུ་སྐྱེས་དབུས་སོན་པ། །ཆུ་ཤིང་སྙེ་མའི་མེ་ཏོག་ལྟར། །འཕྱང་བ་ཁ་ནི་ཐུར་དུ་བལྟས། །ཏིལ་གྱི་མར་མེར་ལྟར་འབར་ཞིང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་མཉམ་འབབས་ཏེ། །ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱིར་ཤེས་པར་བྱ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེར་བྱེད་པའོ། །ཞེས་དང་། ལྷ་མོ་བཞིའི་ཞུས་ལས། དེ་གཉིས་འཕྲད་ནས་གཅིག་གྱུར་བ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་འདུས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །བདུན་པ་ཡོད་ཚུལ་ནི། ལུས་གྲུབ་ཀྱི་དུས་སུ་དག་མ་དག་གི་ཆ་གཉིས་ཀྱི་དབུ་མ་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་རང་བཞིན་ནམ་ལུས་ཕྲ་དང་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲུབ་གཞི་རྩ་མི་ཤིགས་པའི་ཐིག་ལེར་གནས་པའི་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་རགས་རིམ་དུ་དབུ་མ་འཁོར་ལོ་དྲག་གི་བར་ཐག་རང་སོར་ཕྱེད་བཅུ་གསུམ་རེ་ཡོད་པས་དབུ་མའི་ཡར་སྣེ་ཚངས་བུག་དང་། མར་སྣ་གསང་གནས་ཀྱི་བར་དུ་འབྲེལ་བ། ཞིབ་ཏུ་ནི་ལྟེ་བ་མན་ཆད་ནས་ནོར་བུའི་རྩེ་དང་། རྐང་མཐིལ་གཉིས་སུའང་འགྲོ་བས་གསུམ་དུ་གྱུར་བའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དབུ་མའི་དོན་སྒྲོན་མ་གསལ་བའི་རྒྱན་ལས་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་དེར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ལའང་། ངོ་བོ། ངེས་ཚིག །གནས་ཚུལ། བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། སྔར་ཐུན་མོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཉིས་པ་ངེས་ཚིག་ནི། འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རང་བཞིན་དུ་ཟས་ཀྱི་རོ་དང་། འཁྲིགས་པའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་རོ་ལེན་པའམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་པས་བཅུད་ལེན་ད
Chinese
安住的中央脉，从头顶到肚脐之间，有作为一切基础的命脉气，因此能使有情众生的生命安住。下滴的昆达菩提心，以喜乐摇动，因此被称为普振动。法性的中央脉中，向上显现的是 ཧཾ་ （藏文，梵文天城体：हं，梵文罗马转写：haṃ，汉字字面意思：吽），嘿噜嘎，向下显现的是ཨཱ་ （藏文，梵文天城体：आ，梵文罗马转写：ā，汉字字面意思：阿），短ཨཱ་ （藏文，梵文天城体：आ，梵文罗马转写：ā，汉字字面意思：阿），具有空行母的自性，中间是自明觉的所依，智慧气五光，以及智慧明点的觉性菩提心，寂怒身光智慧三重叠的要点。由于系缚了不净脉气明点的作用，当清净的脉中容纳气心时，以显现清净智慧坛城的事业，而给予俱生喜乐，其意义也在此，然而却被普通的脉气所遮蔽。究竟的中央脉，是将清净与不清净的一切脉气，都融摄于法界自性法身之中。胜乐轮根本续中说：“中央之处为正入，心间莲花之中生，如水树穗之花，悬挂其口向下视，如油灯之燃烧，菩提心则平等降，当知为阿瓦都帝，乃是俱生喜乐之给予者。”又如四女请问经中说：“二者相遇成一体，融入法界之中。”第七，存在的道理是：在身体形成之时，清净与不清净二者的中央脉，作为所依和能依的自性，或者细身和金刚身的修持基础，安住在不坏明点中的所依方面来说，粗略地看，中央脉到六个脉轮的距离，各自有十三又二分之一指，因此中央脉的上端与梵穴相连，下端与密处相连。详细地说，从肚脐以下，也通到宝珠顶端和双脚脚心，因此变成了三个。关于法性中央脉的意义，在《灯明点燃庄严》中有详细阐述，应在那里了解。第二，也有体性、词义、状态、作用等。第一，前面共同的部分已经说过了。第二，词义是：依靠它，自然而然地品尝食物的味道，以及性交的快乐等等，为了享受快乐，以及行者摄取精华。
English
The central channel that abides, from the crown of the head to the navel, has the life-sustaining wind of the basis of all, thus enabling the life of sentient beings to abide. The downward-flowing Kunda bodhichitta, agitated by bliss, is therefore known as the All-Vibrating. In the central channel of dharmata, the upward-appearing is haṃ (藏文，梵文天城体：हं，梵文罗马转写：haṃ，汉字字面意思：Hum), Heruka, and the downward-appearing is ā (藏文，梵文天城体：आ，梵文罗马转写：ā，汉字字面意思：Ah), short ā (藏文，梵文天城体：आ，梵文罗马转写：ā，汉字字面意思：Ah), possessing the nature of the sky-faced dakini, and in the middle is the support of self-awareness, the wisdom wind of five lights, and the awareness of the wisdom bindu, the key point of the peaceful and wrathful body, light, and wisdom in three layers. Because the function of the impure channels, winds, and bindus is bound, when the pure wind and mind enter the pure channel, the activity of manifesting the pure wisdom mandala gives rise to coemergent joy, and that is the meaning, but it is obscured by ordinary channels and winds. The ultimate central channel is that which gathers all the pure and impure channels and winds into the dharmakaya of the essence of space. The Hevajra Root Tantra says: "In the center is the correct entry, in the center of the lotus of the heart is born, like the flower of a water tree's spike, hanging with its mouth facing downward, burning like a sesame oil lamp, the bodhichitta descends equally, know it to be the Avadhuti, which is the giver of coemergent joy." And as the Sutra of the Four Goddesses' Questions says: "When the two meet and become one, they merge into the realm of dharma." Seventh, the way it exists is: at the time of the formation of the body, the central channel of the two aspects of pure and impure, as the nature of support and supported, or the subtle body and the basis for the practice of the vajra body, in terms of the support residing in the indestructible bindu, roughly speaking, the distance from the central channel to the six chakras is thirteen and a half fingers each, so the upper end of the central channel is connected to the Brahma hole, and the lower end is connected to the secret place. In detail, from below the navel, it also goes to the tip of the jewel and the soles of both feet, thus becoming three. The meaning of the central channel of dharmata is explained in detail in the "Ornament Illuminating the Lamp," and should be understood there. Second, there are also essence, definition, state, and function. First, the common part has already been explained. Second, the definition is: relying on this, one naturally tastes the flavor of food, and the pleasure of intercourse, etc., in order to experience pleasure, and for the practitioner to extract essence.