Tibetan
ར་ཟད་པའང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཐོད་རྒལ་འབྱུང་བའི་ཆོས་གསུམ་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ལ་སོ་སྐྱེ་ལམ་ནས་དེ་རུ་དང་། འཕགས་ལམ་ནས་འཕགས་ལམ་བར་ནས་བོར་བ་སྲིད་པ་བཞིན་ཏེ། མངོན་སུམ་ནས་གོང་འཕེལ་དང་། ཚད་ཕེབས་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཟད་སར་ཕྱིན་པའི་ཐོད་རྒལ་ལམ། བློ་མཆོག་ཅིག་ཆར་དུ་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གཉིས་པ་ཟད་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཕྱེ་ནས་བཤད་པ་ལ། སྣང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཟད་པ་དང་། སྟོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཟད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ཡང་༴ ཟད་ཅེས། ཕྲ་རགས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ལས་གྲུབ་པའི་མ་དག་རྡོས་བཅས་ཤ་ཁྲག་གི་ལུས་དང་། རེས་འགའ་བའི་སྒྱུ་ལུས་དང་། སློབ་པའི་ཟུང་འཇུག་གི་ལྷ་སྐུ་སོགས་གང་ཡང་མེད་པའི་ལུས་སུ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་ཟད། དེ་ཟད་པས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་དང་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡུལ་རྡུལ་གྱི་དང་དངས་མའི་འབྱུང་བའང་ཟད་དེ། དེ་གཉིས་ཟད་པས། དེར་འཛིན་པའི་བློ་རྟོག་གི་སྤྲོས་པའང་ཟད་དེ། དེ་ཟད་པས་ཆགས་སྡང་ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དྲི་མ་ཕྲ་བ་ས་བོན་གྱི་ཆ་རྣམས་ཀྱང་ཟད་ཅིང་། དེ་དག་ཟད་པས། དེ་དག་སྦྱོངས་བྱེད། བདེ་སྡུག་གི་བྱེད་ཆོས་འདུས་བྱས་མཚན་མའི་གྲུབ་མཐའ་དང་བསྒོམ་པའི་ཆ་དང་། བློའི་བསྒོམ་པ་ཡུལ་སྣང་དང་བཅས་པའང་ཟད་པའི་དུས་ཏེ། སྤངས་གཉེན་ཀུན་ཟད་པ་དེའི་ཕྱིར་ངེས་ཚིག་དུའང་ཆོས་ཉིད་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཚེ་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་གདངས་ཞིང་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྣང་བར་ཟད་པའོ། །འདི་ལ་ལམ་གྱི་ཆོས་ཟད་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། ། དེས་ན་རབ་འབྱམས་ལས། ཉམས་ལས་དབང་པོ་རྟོག་ཚོགས་དང་། ། ཚིག་གི་འཁྲུལ་ཞེན་ཐམས་ཅད་ཟད། །ཅེས་དང་། ཐལ་འགྱུར་ལས། ཆོས་ཉིད་ཟད་པའི་སྣང་བ་ནི། །ཉམས་ཀྱི་སྣང་བ་སྟོང་ནས་ནི། །ལུས་ཟད་དབང་པོ་ཡུལ་ཡང་ཟད། །རྟོག་ཚོགས་འཁྲུལ་པ་ལས་གྲོལ་ནས། ། བརྗོད་གཞིའི་ཚིག་དང་བྲལ་བའོ། །ཞེས་དང་། རང་སངས་དེངས་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི། །འབྱུང་བ་དེངས་བས་རྡོས་བཅས་འགགས། །རྡུལ་དང་ཕྲ་རབ་མཐའ་འགགས་ནས། །ཆ་ཤས་ཙམ་ཡང་གནས་པ་མིན། །ཉོན་མོངས་དེངས་བས་འཁྲུལ་བ་དང་། །རྟོག་བྲལ་ཞེན་པ་མི་གནས་པས། ། བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ནས་ལྡང་། །རྡུལ་ཆ་ཙམ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕྲ་རགས་དེངས་པ་ཡིས། །ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་མཐར་གྱིས་ཕྲ། །འབྱུང་བ་བཞི་ཡི་ལུས་ཟད་ནས། །ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་རྫོགས་སྐུའོ། །རྟོག་མེད་ཏིང་འཛིན་རང་གནས་ཏེ། །བཅོས་པའི་ཆོས་ལས་འདས་པས་ན། །
Chinese
也有耗尽的情况。例如，对于具备妥噶尔生起之三种法的人来说，就像凡夫道中途迷失方向，或圣道中途迷失方向一样，不依赖于显现中的增长和达到顶点，而是走向耗尽的妥噶尔，或者说是殊胜智慧一时耗尽。第二，分别解释耗尽的方式，即显现的法性耗尽、空性的法性耗尽，以及其他功德的分类。第一，所谓“耗尽”，是指由粗细元素组成的、不净的、有质碍的血肉之身，以及偶尔出现的幻身，还有学道的双运之天身等，一切都不存在的身体中，显现的习气耗尽。此耗尽后，有色根和耗尽的生处，以及境的微尘和清净的元素也耗尽。此二者耗尽后，执著于此的思维分别之戏论也耗尽。此耗尽后，贪嗔烦恼完全生起的自性之细微垢染，种子之部分也耗尽。这些耗尽后，这些所调伏的、苦乐的行法、有为有相的宗义和修持的部分，以及心的修持与境相也一同耗尽之时，即是舍弃与对治全部耗尽之时，因此在词义解释中也称为法性耗尽。那时，一切错乱的显现都耗尽于法性的自性光明，成为清净刹土的显现。这也被称为道之法耗尽的果。因此，《广大经》中说：“从体验中，根、分别之集合，以及语言的错乱执著全部耗尽。”《决断经》中说：“法性耗尽的显现，是从体验的显现空性中，身体耗尽，根和境也耗尽，从分别集合的错乱中解脱，远离所说的词语。”《自生清净法性》中说：“元素清净，粗重停止，微尘和极微的边际停止后，连微小的部分也不存在。烦恼清净，错乱和离分别的执著不存留，习气和完全生起，连微尘的部分也不存在。如此粗细清净，五蕴也逐渐变细，四大之身耗尽后，一切都是智慧圆满身。无分别禅定自性安住，因为超越了造作之法。”
English
There are also cases of exhaustion. For example, for a person who possesses the three dharmas of the arising of thögal, it is like losing one's way in the path of an ordinary person, or losing one's way in the path of a noble one. Without relying on the manifest increase and reaching the peak, it is the exhaustion of thögal, or the exhaustion of supreme wisdom all at once. Secondly, explaining the specific ways of exhaustion, there is the exhaustion of the nature of appearance, the exhaustion of the nature of emptiness, and the explanation of other categories of qualities. First, the so-called "exhaustion" refers to the exhaustion of the habitual tendencies of appearance in a body where there is nothing, such as the impure, substantial body of flesh and blood made up of coarse and subtle elements, the illusory body that appears occasionally, and the deity body of the union of learning. When this is exhausted, the colored sense faculties and the sources of exhaustion, as well as the subtle particles of objects and the pure elements, are also exhausted. When these two are exhausted, the proliferation of mental concepts that cling to them is also exhausted. When this is exhausted, the subtle impurities of the nature of arising from all the afflictions of attachment and aversion, the parts of the seeds, are also exhausted. When these are exhausted, these objects of purification, the conditioned and characterized tenets of the actions of happiness and suffering, the parts of meditation, and the mental meditation together with the appearance of objects, are also exhausted. This is the time when all that is abandoned and the antidotes are exhausted, and therefore it is also called the exhaustion of the nature of reality in the explanation of the term. At that time, all deluded appearances are exhausted into the self-radiance of the nature of reality, becoming the appearance of a completely pure realm. This is also called the result of the exhaustion of the dharmas of the path. Therefore, in the "Vast Expanse," it says, "From experience, the senses, the collection of thoughts, and all the deluded clinging to words are exhausted." In the "Consequence," it says, "The appearance of the exhaustion of the nature of reality is from the emptiness of the appearance of experience, the body is exhausted, the senses and objects are also exhausted, liberated from the delusion of the collection of thoughts, and separated from the words of the subject." In the "Self-Arisen Purity of Reality," it says, "When the elements are purified, the coarse ceases, and when the limits of particles and atoms cease, not even a small part remains. When the afflictions are purified, delusion and non-conceptual clinging do not remain, and latent tendencies and complete arising, not even a part of a particle remains. Thus, when coarse and subtle are purified, the five aggregates gradually become subtle, and when the body of the four elements is exhausted, everything is the wisdom complete body. Non-conceptual samadhi abides in its own place, because it has transcended artificial dharmas."
Tibetan
ཆོས་ཞེས་ཚིག་ཏུ་མི་གནས་སོ། །ཞེས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། རང་སྣང་བཟོ་མེད༴ བཟློག་གོ །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྩ་རླུང་ཕྲ་རགས་ཟད་པས་སེམས་སེམས་བྱུང་དང་བཅས་པའང་ཟད་དེ། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བའི་གདངས་ཚད་ཕེབས་ཟླ་བ་ཉ་བ་ལྟ་བུའང་ནང་དབྱིངས་ཀ་དག་གི་སྣང་བ་ལ་ཟད་ཅིང་གནས་པས་ཆོས་སྐུའི་སྣང་བའམ་ཆོས་ཉིད་རང་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཉིད་ནི། །སོགས་སྔར་རླུང་ཟད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་དྲངས་པ་ཉིད་དེ། དོན་དུ་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་དབྱེར་མེད་པའི་གཞི་ལ་གཞི་སྣང་ལྡོག་སྟེ་ཞེས་ལྡོག་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ན་དྭངས་མ་འབྱུང་བ་འོད་ཀྱི་སྦུབས། གཞི་ལྷུན་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེའི་སྦུབས་སུ་ཐིམ་ནས་འབྱུང་བ་མ་ལ་ཞ། རྟོག་ཚོགས་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་རྒྱུན་ཆད་དེ་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་འཛིན་ལ་གནས་པས་ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་སུ་འཁྱིལ། ཤེས་རབ་མཁའ་ལ་བསྐྱོད་དེ་ཡེ་ཤེས་ཅི་བཞིན་པའི་སྣང་བ་ལ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་མ་དམིགས་པར་མཁྱེན་པའི་སྤྱན་རྒྱས། རིག་པའི་རང་ས་ཟིན་ནས་ཕྱིན་ཆད་འཁྲུལ་མི་ཤེས་པའི་གདེངས་ཐོབ་པའོ། །ཀུན་གསལ་ལས། འབྱུང་བ་མ་ལ་ཞ་བ་ཡིས། །མཚན་མ་རང་སར་གྲོལ་བར་བྱེད། །ཡེ་ཤེས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པ་ཡིས། །རྩལ་སྟོབས་གཞི་ལ་ཐིམ་པར་སྟོན། །ཤེས་རབ་མཁའ་ལ་འཁྱིལ་བ་ཡིས། །སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་སྟོན། །རིག་པ་རང་ས་ཟིན་པ་ཡིས། །དགོངས་པ་འགྱུར་བ་མེད་པར་སྟོན། །ཞེས་དང་། དུམ་དུམ་ཁྲིག་གི་མན་ངག་ལས། ཡེ་ཤེས་ཅི་བཞིན་གྱི་སྣང་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཟད་པའོ། །ཞེས་སོ། །འབྱུང་བ་མ་ལ་ཞ་བའི་ཚུལ་ཡང་། རབ་འབྱམས་ལས། ཆོས་རྣམས་ཟད་པའི་སྣང་བ་ཡིས། ། ཡུལ་སྣང་ཐམས་ཅད་གཅེར་གྲོལ་ཉིད། །སྟོང་པས་སྟོངས་པའི་ཚད་ཟིན་ཏེ། །གྲུབ་མཐའི་ཞེན་པ་དུས་གཅིག་ཆོད། །འཁོར་འདས་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་རང་སར་དག །ཆུ་ཡི་སྣང་བ་དྲི་མ་མེད། །ཀུན་ཁྱབ་ཆེན་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད། །མེ་ཡི་སྣང་བ་རང་བྱུང་བས། ། རང་གསལ་ཆེན་པོའི་སྟོང་བ་རྙེད། །རླུང་གི་སྣང་བ་རང་སངས་པས། ། བསྐྱོད་པ་ཆེན་པོའི་སྟོང་པ་རྙེད། །ནམ་མཁའི་སྣང་བ་ཡེ་སངས་པས། ། དག་པ་ཡུལ་གྱི་སྟོང་པ་རྙེད། །ཅེས་སོ། །ལུས་འབྱུང་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཚུལ་ཡང་། ཀློང་གསལ་ལས། དེ་ལྟར་ལུས་འབྱུང་རྒྱུན་ཆད་ནས། །ཟག་བཅས་ཕུང་པོ་མི་སྣང་བར། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མངོན་སངས་རྒྱས། །ཞེས་སོ། །གྲུབ་མཐའ་དང་ལམ་གྱི་ཆོས་ཟད་པའང་། རབ་འབྱམས་ལས། ཆོས་དབྱིངས་ཟད་པའི་སྣང་བ་ལ། །ལྟ་བ་བྱ་བ་གཏན་ན
Chinese
法不存于言辞中。如是说。第二是，自显无造作，回遮。如是说。细微粗大的脉和气耗尽，心和心所也随之耗尽。身和智慧的显现光芒达到圆满如满月，也耗尽并安住于内界本来清净的显现中，称为法身的显现或法性自显。其中说：因和果的法性是。等等，如前所引，从气耗尽的因中产生。实际上，在本体、自性、大悲无别的基上，基显回转，是为回转。因此，清净的五大融入光明的脉管中，基自成任运宝的脉管中，五大融入母体中。念头和阿赖耶识一同断绝，安住于常定的禅定中，回旋于智慧界中。智慧运行于空中，对于如实智慧的显现，没有念头和执著，智慧之眼开阔。觉性的本位稳固，从此获得不会错乱的把握。在《普明》中说：五大融入母体，使相状在自位解脱。融入智慧界，显示能力融入基中。智慧回旋于空中，显示三身智慧自明。觉性稳固于本位，显示意不变动。以及，《顿顿赤》的口诀中说：如实智慧的显现是法性耗尽。如是说。五大融入母体的状态是，在《广大》中说：诸法耗尽的显现，一切境相皆为赤裸解脱。以空性把握空性的限度，宗派的执着一时断绝。轮回涅槃无二。一切五大皆在自位清净。水的显现无垢。是为周遍大空性。火的显现自生，获得自明大空性。风的显现自寂，获得运行大空性。虚空的显现本来清净，获得清净境的空性。如是说。身体五大断绝的状态是，在《界明》中说：如是身体五大断绝后，有漏蕴不显现，此生即现前成佛。如是说。宗派和道之法耗尽也是，在《广大》中说：法界耗尽的显现中，见解和行为永
English
The Dharma does not reside in words. Thus it is said. The second is, self-appearing, unfabricated, reversed. Thus it is said. When the subtle and coarse channels and winds are exhausted, the mind and mental events are also exhausted. The radiance of the appearance of body and wisdom reaches fullness, like a full moon, and is exhausted and abides in the appearance of the primordially pure inner space, which is called the appearance of the Dharmakaya or the self-appearance of Dharmata. From that very text: "The Dharmata of cause and effect is..." etc., as previously cited, arises from the cause of the exhausted wind. In essence, on the ground of inseparable essence, nature, and compassion, the ground appearance reverses, which is the reversal itself. Therefore, the pure elements dissolve into the light-channels, into the spontaneously accomplished jewel-channels, and the elements dissolve into the mother. Thoughts and the alaya are cut off together, abiding in constant samadhi, swirling in the wisdom realm. Wisdom moves in the sky, and for the appearance of as-it-is wisdom, there is no thought or fixation, and the eye of wisdom opens wide. The nature of awareness is stabilized, and from then on, one gains the confidence of not being confused. In Kunsel it says: "By the elements dissolving into the mother, signs are liberated in their own place. By dissolving into the wisdom realm, it shows that strength and power dissolve into the ground. By wisdom swirling in the sky, it shows the self-clarity of the three kayas and wisdom. By awareness stabilizing in its own place, it shows that the intention does not change." And, in the instructions of Dumdum Trik it says: "The appearance of as-it-is wisdom is the exhaustion of Dharmata." Thus it is said. The way the elements dissolve into the mother is also, in Rabjam it says: "By the appearance of the exhaustion of all dharmas, all object-appearances are nakedly liberated. By emptiness grasping the limit of emptiness, the clinging to tenets is cut off at once. Samsara and nirvana are non-dual. All elements are purified in their own place. The appearance of water is stainless. It is the great pervasive emptiness. The appearance of fire is self-born, and the great self-luminous emptiness is found. The appearance of wind is self-pacified, and the great moving emptiness is found. The appearance of space is primordially pure, and the emptiness of the pure realm is found." Thus it is said. The way the body elements cease is also, in Klongsel it says: "Thus, after the body elements cease, the contaminated aggregates do not appear, and in this very life, one manifestly attains enlightenment." Thus it is said. The exhaustion of tenets and the Dharma of the path is also, in Rabjam it says: "In the appearance of the exhaustion of the Dharmadhatu, view and action are forever."