Tibetan
ས་འགགས༔ ཡེ་ཤེས་རྗེན་ལ་བྱུང་བས་རྗེས་དཔག་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པའོ༔ དེ་ཡང་རང་ཤར་ལས༔ དེ་ལྟར་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡི༔ གནད་ཀུན་རབ་ཏུ་གཟིར་བ་ཡིས༔ རིག་པ་ཉིད་དང་མངོན་སུམ་དུ༔ བླ་མའི་ལུང་ལས་ཤེས་པ་ཡིན༔ ཞེས་སོ༔ དེ་ལས་དང་པོ་ལ་དཔེ་དོན་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་དགོས་པ་བཤད་པ་དང་༔ གཟིགས་སྟངས་དངོས་གཅུན་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་དང་གཉིས་ལས༔ དང་པོ་ལ་སྤྱིར་གཟིགས་སྟངས་ཀྱི་དགོས་པ་ནི་དཔེར་ན་ལྷ་ཁང་སྒོ་མེད་པ་ཞིག་གི་ནང་ན་ལྷ་ཚོགས་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཀྱང་མི་མངོན་པ་བཞིན་དང་༔ བུམ་ནང་གི་སྒྲོན་མེ་ཁ་ཁྱེར་གྱི་སྟོང་ཆ་ཧར་པོར་ཕྱེས་པ་མེད་ན་མི་མཐོང་བ་ལྟར༔ སྒོ་གནད་ཀྱིས་མཚམས་མ་སྦྱར་ན་ཡེ་ཤེས་ལུས་ལ་ཡོད་ཀྱང་མངོན་སུམ་གནད་ཐོག་ཏུ་མི་འབེབས་པར༔ ཆོས་ཉིད་ཡིད་དཔྱོད་ལ་ལུས་པས་ཐེག་པ་ཐུན་མོང་པས་གནད་འདི་ལ་རྨོངས་པས་སངས་རྒྱས་མྱུར་དུ་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ལ༔ རྫོགས་ཆེན་གསང་སྐོར་ནས་ཀྱང་༔ གཟུགས་སྐུ་ལུས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ནས་མི་མཐོང་བས་ངོ་སྤྲོད་མེད་པར་བཤད་པའང་མངོན་སུམ་གྱི་ཐབས་མ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ༔ དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་མཁའ་མཉམ་ལས༔ མངལ་གྱི་སྒྲིབ་གཡོགས་མ་བྲལ་བར༔ ལུང་ལྡན་རྐྱེན་དང་འཕྲད་སྲིད་ན༔ རང་སེམས་ཆོས་སྐུར་རྟོགས་པ་ལས༔ གཟུགས་སྐུ་མི་འབྱུང་ལུས་ཀྱིས་བསྒྲིབ༔ ཉི་མ་སྤྲིན་གྱིས་བསྒྲིབས་པ་བཞིན༔ ཞེས་དང༔ ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་སེམས་འགྲེལ་ལས༔ ཇི་ལྟར་བུམ་ནང་སྒྲོན་མེ་ནི༔ ཕྱི་རོལ་ཀུན་ཏུ་མི་སྣང་ལྟར༔ དེ་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ཡང་༔ ཕྱི་རོལ་ཀུན་ཏུ་སྣང་མ་ཡིན༔ ཞེས་གསུངས་ཤིང་བལྟར་མེད་པར་བཤད་དོ༔ དེས་ན་སྒོའི་གནད་འདི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟེ༔ རབ་འབྱམས་ལས༔ སྒོ་ནི་སྐུ་གསུམ་མིག་གིས་བལྟ༔ རྒྱང་ཞགས་འགུལ་བ་མེད་པ་ན༔ འདི་དུས་ལྟ་སྟངས་གསུམ་པོ་བརྟེན༔ མིག་གི་གཟིགས་སྟངས་ཤེས་པ་ཡིས༔ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དོ༔ སེམས་འཆར་སྒོ་ནི་མིག་གཉིས་ཏེ༔ མིག་རྩ་བ་མེན་རྭ་འདྲ་ལ༔ རྩ་ནང་ཡེ་ཤེས་འཆར་སྒོ་ནི༔ དཔེར་ན་ལྷ་ཁང་སྒོ་མེད་ན༔ ནང་གི་ལྷ་ཚོགས་མི་སྣང་ལྟར༔ ལུས་ཀྱི་ཙིཏྟའི་ནང་ཉིད་ན༔ རིག་པ་ཡེ་ཤེས་གནས་པ་དེ༔ སྒོ་གནད་མ་ཤེས་མི་མངོན་པས༔ ཆོས་རྣམས་ཡིད་དཔྱོད་ལུས་པར་འགྱུར༔ ལྷ་ཁང་སྒོའམ་བུམ་ནང་གི༔ མེ་འོད་མཁའ་ལ་གསལ་བ་ལྟར༔ ཡེ་ཤེས་འཆར་སྒོ་མིག་ཉིད་དོ༔ གནད་ནི་གཟིགས་སྟངས་གསུམ་གྱིས་ལྟའོ༔ ཞེས་སོ༔ གཉིས་པ་གཟིགས་སྟངས་དངོས་གཅུན་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལ༔ ཆོས་སྐུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྤྱན་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་དངོས་སུ་མཐོང་བའི་གནད་དང་༔ ལོངས་སྐུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཞིང་ཁམས་རང་གསལ་དུ་མཐོང་པའི་གནད༔ སྤྲུལ་སྐུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཆོས་ཉིད་ཁོང་ནས་གསལ་བའི་གནད་གསུམ་ལས༔ དང་པོ་ནི༔ མིག་གཉིས་མཉམ་པར་གྱེན་དུ་བཟློག་ནས་གཙུག་ཏོར་གྱི་རྣམ་པར་བལྟས་པས༔ འཁོར་བའི་བག་ཆགས་ཐུར་ལ་སེལ་ཏེ་ཕྱིར་ངན་སོང་གི་སྐྱེ་རྒྱུན་ཆོད༔ སྨིན་མཚམས་སུ་གཅུན་པས་ལུག་རྒྱུད་བཙོན་དུ་ཟིན༔ ནམ་མཁར་གཏད་པས་སྣང་བར་རང་རྒྱས་ཐེབས་ཏེ་དབྱིངས་རིག་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་གནད་ཡོད་ལ༔ དེའི་གཞི་གནས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་སྣང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཞི་ལ་གཟིགས་པ་ཞེས་བྱའོ༔ གཉིས་པ་ལོངས་སྐུའི་གཟིགས་སྟངས་ནི༔ མིག་གཉིས་མཉམ་པར་བལྟ་བ་སྟེ༔ དེའི་རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སྣང་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་མངོན་དུ་མཐོང་བས་འཁོར་འདས་རོ་མཉམ་དུ་བསྲེ་བའི་གནད༔ མངོན་བྱང་དང་འདི་གཉིས་ལོངས་སྐུའི་གཟིགས་སྟངས་ཀྱི་ཡན་ལག་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་རྡོ་རྗེའི་བཞུགས་སྟངས་གཟིགས་སྟངས་མེད་ན་གཡས་སུ་མདའ་སྲོང་བ་ལྟར་བལྟས་པས་འཁྲུལ་བ་འགགས་ཤིང་ཆོས་ཉིད་ལས་མི་འབྲལ༔ གཡོན་དུ་བལྟས་པས་དབྱིངས་རིག་འཆར་བདེ༔ ཤར་ནས་སྡོད་པའི་གནད་དུ་ཅུང་ཟད་མནན་པས་ལུག་རྒྱུད་ཨར་ལ་གཏད་པའི་ཐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ༔ གསུམ་པ་སྤྲུལ་སྐུའི་གཟིགས་སྟངས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་དོན་དུ་ཐུར་ལ་ཕབས་པས༔ ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་བབས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་གནད༔ མཉམ་པར་གཟིགས་པས་ལྷག་མཐོང་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་གནད་དོ༔ དེ་སྐད་ཀྱང་རབ་འབྱམས་ལས༔ སེང་གེ་ལྟ་བུའི་ལྟ་སྟངས་ཀྱིས༔ འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བལྟ༔ གླང་ཆེན་ལྟ་བུའི་ལྟ་སྟངས་ཀྱིས༔ དབྱིངས་རིག་གཉིས་པོ་གཅིག་ཏུ་བལྟ༔ དྲང་སྲོང་ཙོག་པུར་ལྟ་བུ་ཡིས༔ སྣང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ཀྱང་ཟིན༔ ལྟ་སྟངས་རེ་དང་བཞུགས་སྟངས་བསྟུན༔ ཅེས་དང་༔ དེ་དག་གི་ངེས་པའང་ཀློང་གསལ་ལས༔ མིག་གཉིས་སྨིན་ཕྲག་མཁའ་ལ་གཏད༔ འགྱུར་ལྡོག་མེད་པར་ཧ་རེ་བགྲད༔ ཅེས་དང་༔ ལོངས་སྐུ་ལ་དེ་ཉིད་ལས༔ མིག་གཉིས་ཆེ་ཆུང་འགྱུར་ལྡོག་མེད༔ གཡས་དང་གཡོན་དུ་གཟིགས་ཤིང་བལྟ༔ ཞེས་དང་༔ སྤྲུལ་སྐུ་ལ་རབ་འབྱམས་ལས༔ ཡིད་ཙམ་ཕབ་ནས་མཁའ་ལ་བལྟ༔ སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་མཐོང་བར་འགྱུར༔ ཞེས་དང་༔ གསང་བ་སྒྲ་རྒྱུད་ལས༔ ཕབ་དང་ལྡོག་དང་ཟིལ་གྱིས་ནི༔ གཟིགས་སྟངས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གྲགས༔ ཞེས་དང་༔ ནམ་མཁའ་མཉམ་པའི་རྒྱུད་ལས༔ ཆོས
Chinese
ས་འགགས༔ 以赤裸本智生起，不住于后得智之边际。彼亦于自显中云：如是身体等，以善加逼迫一切要处，现量即与觉性，由上师之教言而知。如是。其中第一，以比喻与意义结合之门而说必要，与真实调伏观看之方式，二者之中：第一，总的观看方式之必要，譬如无门之寺庙中，无论如何有诸佛众亦不显现一般；又如瓶中之灯，若未将瓶口之空隙完全敞开则不能见一般；若未以门之要点连接，则本智虽于身中，亦不落于现量要处，以法性落于意识分别，故共同乘对于此要点愚昧，故无迅速成佛之机缘也。且于大圆满秘密窍诀中亦云：以色身被身体遮蔽而不见，故说无介绍，亦是不了知现量之方便也。彼亦于本智虚空等性中云：未离母胎之障蔽，若遇具教言之缘，从自心证悟法身，不生色身被身体遮蔽，如日被云遮蔽一般。如是。龙树之《心释》中云：如瓶中之灯，不显现于一切外境一般，如是法界此亦，不显现于一切外境。如是宣说且说无可见。是故此门之要点甚深也。于广大中云：门乃以眼观三身，远索不动时，此时依于三种观看方式，以知眼之观看方式，受用于法界。心现之门乃二眼，眼根如绵羊角，根内本智现门乃，譬如无门之寺庙，内之佛众不显现般，于身之自性心中，觉性本智安住彼，以不了知门之要点故不显现，诸法变为意识分别。如寺庙之门或瓶中之，灯光于空中明亮般，本智现门即是眼，要点乃以三种观看方式而观。如是。第二，真实调伏观看之方式宣说，以法身法性之眼与本智
English
Sa-ags. By the arising of naked wisdom, one does not abide at the edge of subsequent wisdom. Moreover, in Rangshar it says: 'Thus, by thoroughly afflicting all the key points of the body and so on, one knows directly with awareness, from the guru's instructions.' So it is. Of these, the first is to explain the necessity through the door of combining example and meaning, and the second is to explain the manner of actually subduing the way of looking. Of the two, the first is that the general necessity of the way of looking is like this: for example, just as the assembly of deities, no matter how they exist inside a temple without a door, are not visible; and just as a lamp inside a vase is not seen unless the empty space of the mouth is fully opened; if the connection is not made with the key point of the door, then although wisdom is in the body, it does not fall directly into the key point. Because the nature of reality remains in conceptual thought, the common vehicle is ignorant of this key point, and therefore there is no opportunity to quickly attain Buddhahood. Moreover, in the secret cycle of Dzogchen, it is said that because the form body is obscured by the physical body and is not seen, there is no introduction, which means that the means of direct perception has not been realized. Moreover, in the Wisdom Equal to Space, it says: 'Without separating the obscuration of the womb, if one encounters a qualified condition, from realizing one's own mind as the Dharmakaya, the form body does not arise, obscured by the physical body, like the sun obscured by clouds.' So it is. In Nagarjuna's Commentary on the Mind, it says: 'Just as a lamp inside a vase is not visible to all outside, so too this realm of reality is not visible to all outside.' Thus it is taught, and it is said that there is nothing to see. Therefore, this key point of the door is very profound. In the Rabjam it says: 'The door is to look at the three bodies with the eye; when the distant lasso does not move, at this time rely on the three ways of looking. By knowing the way of looking with the eye, one enjoys the realm of reality. The door through which the mind arises is the two eyes; the root of the eye is like a ram's horn, and inside the root is the door through which wisdom arises. For example, if there is a temple without a door, the assembly of deities inside is not visible. Inside the citta of the body, the awareness-wisdom that abides there is not visible because the key point of the door is not known, and all phenomena become conceptual thought. Like the door of a temple or the light of a lamp inside a vase shining in the sky, the eye itself is the door through which wisdom arises. The key point is to look with the three ways of looking.' So it is. The second is to explain the manner of actually subduing the way of looking. With the eye of the Dharmakaya, the nature of reality, and wisdom,
Chinese
证悟法身之要，报身以智慧之眼见自显清净刹土之要，化身以智慧之眼见法性自内明澈之要，此三者中，首先，双眼等视向上翻转，观想顶髻之形相，轮回之习气向下消除，断绝堕恶趣之生源，收摄眉间，则能控制散乱之心，专注虚空，则显现自然增长，具有本体智慧不变之要，为了见到其基位之大智慧显现，故称为观基。其次，报身之观视方式为，双眼等视，其自性任运成就之显现，能亲见圆满报身刹土，故具有将轮涅和合为一味之要，现观和此二者是报身观视方式之支分，若无金刚跏趺坐和观视方式，则如向右拉直弓箭般观视，能止息错乱，不离法性，向左观视，则易于生起空性智慧，从东方安住之要处稍作按压，是将散乱之心置于稳固之上的殊胜方便。第三，化身之观视方式，为了摄受所化众生而向下垂视，则能受用普皆周遍之慈悲显现，以禅定自然安住而转变轮回之要，平等观视，则能现前胜观之要。如是亦于广大经中云：如狮子之观视，将错乱之境皆观为一，如大象之观视，将空性智慧二者观为一，如仙人跏趺坐之观视，亦能把握诸显现之量，观视方式与坐姿相随顺。如是说。彼等之定解亦于《虚空光明经》中云：双眼眉间注视虚空，无有改变而张大，如是说。报身于彼经中云：双眼大小无有改变，向右向左观视而看，如是说。化身于广大经中云：稍作下垂而注视虚空，则能得见化身刹土，如是说。秘密音声续中云：下垂、翻转与威慑，观视方式有三种，如是说。虚空平等续中云：法
English
The key to seeing the Dharmakaya, the key to the Sambhogakaya seeing the pure realms self-manifest through the eye of wisdom, the key to the Nirmanakaya seeing the nature of reality clearly from within through the eye of wisdom. Among these three, the first is: by turning both eyes equally upwards and looking in the manner of the crown of the head, the karmic imprints of samsara are eliminated downwards, cutting off the stream of rebirth in the lower realms. By restraining the space between the eyebrows, the mind is taken prisoner. By fixing the gaze on the sky, appearances are naturally enhanced, and there is the key to the unchanging nature of the wisdom of space. In order to see the appearance of the great wisdom of the ground of being, it is called looking at the ground. The second, the way of seeing of the Sambhogakaya is: looking with both eyes equally. The self-perfected appearance of its nature manifests the pure realms of the Sambhogakaya, so it has the key to mixing samsara and nirvana into one taste. These two, manifestation and enlightenment, are branches of the way of seeing of the Sambhogakaya. If there is no vajra posture and way of seeing, then looking like straightening an arrow to the right stops delusion and does not separate from the nature of reality. Looking to the left makes it easy to arise the wisdom of space. Pressing down slightly on the key to staying from the east is the supreme method of placing the mind on a stable foundation. The third, the way of seeing of the Nirmanakaya is to lower the gaze in order to guide sentient beings. It enjoys the appearance of all-pervading compassion, and the key to transforming samsara is to naturally abide in samadhi. Looking equally is the key to manifesting vipashyana. It is also said in the Extensive Sutra: "With the gaze like a lion, look at all the objects of delusion as one. With the gaze like an elephant, look at the two, space and wisdom, as one. With the gaze like a seated hermit, also grasp the measure of all appearances. Each way of seeing is in accordance with the posture." And, the certainty of these is also in the Clear Space Sutra: "Fix both eyes on the space between the eyebrows, open wide without changing." And, for the Sambhogakaya, in the same sutra: "The size of both eyes does not change, look and gaze to the right and left." And, for the Nirmanakaya, in the Extensive Sutra: "Lower the mind slightly and look at the sky, the realm of the Nirmanakaya will be seen." And, in the Secret Sound Tantra: "Lowering, turning, and overpowering, the ways of seeing are known as three." And, in the Sutra of Space Equality: Dharma