Tibetan
སོ། །རིག་པའི་ངོས་ལ་༥ཡུལ་སྣང་ཕར་འཆར་བ་མེ་ལོང་གི་དྭངས་དང་འདྲ་ཡང་ཕྱིར་མི་འཕྲོ་བ་ལ་སེམས་རྟོག་དཔྱོད་ཕྱིར་འཕྲོས་འགྱུ་བའི་རྐྱེན་དབང་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་སྟེ། འདི་ན་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་ཚུལ་ལེགས་པར་བཞུགས་ཀྱང་མི་རྟོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཅན་གྱི་བློར་མ་ཆུད་པ་ལས་འགའ་ཞིག་གི་ལྟར་གཉིས་སྣང་ཅན་དང་། འགའ་ཞིག་གི་ལྟར་རྣམ་མཁྱེན་མེད་པ་དང་། འགའ་ཞིག་ལྟར་ལར་གཉིས་སྣང་སངས་རྒྱས་ལ་མེད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཀྱི་གཉིས་འཛིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་ནོ་བྱས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་གཉིས་སུ་ཡོད་པས། གཟིགས་བྱ་གཟིགས་བྱེད་དུ་འཛིན་པའི་གཉིས་འཛིན་ཞིག་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པར་ཐལ་བས་འབྱོར་སོང་བའོ། །ཀློང་ཆེན་དྲུག་པར། རང་རིག་བསམ་པ་བྲལ་བ་དང་། །སེམས་ཀྱི་བྱུང་ཚོར་སྣ་ཚོགས་གཉིས། །འདྲའོ་འདྲའོ་ནོར་ར་རེ། །ཞེས་སོ། །ཡང་རིག་པ་༦་རང་ཤར་ཡུལ་ལ་ཤར་བ་དང་། སེམས་རྣམ་རྟོག་རང་གར་ཤོར་བ་གཉིས་འཕྲོ་བ་འདྲ་བར་སྣང་ཡང་། རིག་པ་རྣམ་པ་རྟོག་རྟོགས་འདྲ་ཡང་དོན་ལ་རྟོགས་པ་མིན་ཅིང་སྣང་བས་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན། རྗེས་མི་ཆགས་པས་ཐོགས་པ་མེད་པ་ལ། སེམས་ནི་ཡུལ་ཕྱིར་འབྲང་ཞིང་། ཡུལ་ལ་ཞུགས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས། ཞེན་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ཞིག་གོ །དེ་ཉིད་ལས། དྲན་མེད་རིག་པ་ཡུལ་སྣང་དང་། །དྲན་བསམ་འགྲོ་དྲུག་འཁྲུལ་པ་གཉིས། །འདྲའོ་འདྲའོ་ནོར་ར་རེ། །ཞེས་སོ། །འདི་ལ་འགྱུ་བ་ཐམས་ཅད་རྩད་ཆོད་པས་དངོས་མེད་རང་དག་དུ་འགྲོ་བྱས་ཀྱང་དེ་ནི་མཚོན་པའི་ཟུར་ཙམ་ལས་རིག་པ་ལ་འགྱུ་བ་ཡོད་ན་རྣམ་རྟོག་དང་ཁྱད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་སུ་སྣང་བས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དེ་ལ་ཡོད་ན་གཟུང་འཛིན་ལས་མི་འདའ་བས། །དེ་ལ་སྐྱོན་ཅི་དམིགས་ན་ཆོས་ཉིད་གཟུང་འཛིན་ཅན་དུ་ཐལ་ལོ། །དེ་ཕྱིར་ཡུལ་ལ་མི་འཕྲོ་བ་དང་། མི་འདྲེས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཕྱེ་ཡང་། སེམས་འཕྲོ་བ་དང་འདྲེས་པའི་ལྡོག་པ་ལ་བསྟུན་པ་ལས། རིག་པ་འཕྲོས་ནས་མི་འདྲེས་པ་ཡང་བཞག་པར་དཀའ་སྟེ། ཡུལ་སེམས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་གྲུབ་པས་སོ། །དེ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཉིད་གཡོ་རྩོལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་འདི་ལས་གཞལ་ན་གཏིང་གསལ་གྱི་མཁྱེན་པ་ཡང་མཁྱེན་པར་བྱ་བྱེད་བྲལ་བས་རང་མདངས་འགགས་མེད་ལྷུན་གྲུབ་པའི་རིག་སྟོང་ཀ་དག་ཆེན་པོར་ལ་བཟློས་སོ། །དེ་ལྟར་མཁྱེན་ཆ་ཇི་སྙེད་པ་མ་འདྲེས་གཟུང་འཛིན་བྲལ་བར་རིག་དབྱིངས་སུ་ཤར་བའམ་རྫོགས་པ་དང་། སེམས་ཡུལ་ལ་འཕྲོ་བ་ཡུལ་ལ་རྟོག་པས་ཤེས་པ་དང་ཕྱེད་པས་འདོད་ཁམས་པའི་སེམས་རྟོག་རགས་པ་དང་ཁྱད་འདོན་པའོ། །གྲུབ་ཆེན་པདྨ་བདུད་འདུལ་གྱིས་ཞལ་ཆབ་ལས་འཐོར་བ། གཏེར་སྟོན་ཆེན་པོ་བསོད་རྒྱལ་ལས་བརྒྱུད་དེ། བླ་མ་དམ་པ་སྒྲ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོས་བདག་ལ་གཅིག་བརྒྱུད་དུ་གནང་ནས་བཀའ་རྒྱ་རྒྱས་སྤྲོས་མ་གནང་ཀྱང་ཟུར་ཙམ་དུ་གནང་བ་བཀྲོལ་བ་རྒྱས་པར་སྙན་བརྒྱུད་ཟུར་བ་ཡོད་པའོ། །ཡང་རིག་པ་ནི་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་སྒྲོ་འདོགས་མ་ཆོད་པའང་མ་ལགས། རང་བཞིན་གསལ་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་བག་ཆགས་ཀྱི་ཆ་གང་ཡང་མི་འཛིན་མི་རྟོགས་། ཐུགས་རྗེ་ཤེས་རབ་རང་དག་གཟུང་འཛིན་ལས་འདས་པས་འགྱུ་མེད་བསམ་བྲལ་དུ་བཞུགས་པའི་རྟོག་མེད་གསལ་སྟོང་འཛིན་བྲལ་ཡེ་ཤེས་སུམ་བརྩེགས་ལ། སེམས་ནི་ལུང་མ་བསྟན་རང་དུས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་མི་ཆོད་པའམ། རྣམ་སྨིན་གྱི་གནས་ལུས་སེམས་སུ་དམིགས་པ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་འཛིན་པ་སྟེ། རྟོག་བཅས་སུ་ཤར་བའི་ཡིད་ནི་འགྱུ་བའི་རྩ་བ་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལྟར་བསྡུས་ཀྱང་རུང་ངོ། །གང་ལྟར་ཡང་༧སེམས་ནི་ཆོས་ཅན་སྣང་ལུགས་ཀྱི་སྒོ་སྟེ་ཆུ་སྦུ་ལྟ་བུ་དང་། རིག་པ་ནི་གནས་ལུགས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཆུ་དང་འདྲ་བས་ན། རང་ཤར་ལས། སེམས་དང་རིག་པའི་དཔེ་ནི་ཆུ་དང་སྦུ་བའི་ཚུལ། ཞེས་དང་། མུ་ཏིག་རིན་པོ་ཆེར། འཁྲུལ་བ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ན། །འཁྲུལ་མེད་རིག་པ་བཙལ་མི་དགོས། །ཞེས་སོ། །འདིར་བདུན་དུ་ཕྱེད་པས་ངོ་བོ་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཏེ། ཕྱི་མ་འདི་སྤྱི་ཁྱབ་དུ་བསྟན་ལ། གནས་སྣང་གི་གཙོ་བོར་བྱས་པས་སེམས་དང་རིག་པ་ཕྱེས་ལ། དང་པོས་ཀུན་གཞི་ཆོས་སྐུ་ཕྱེད། བཞི་པས་ཤེས་རབ་དང་ཡིད་འབྱེད་པས། དེ་ལྟར་ན་མ་དག་སུམ་བརྩེགས་དང་དག་པ་སུམ་བརྩེགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཕྱེ་བར་སོང་བས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤན་འབྱེད་འདི་ལ་གནད་འདུས་སོ། ། ད་ནི་ངོ་བོའི་དབྱེ་བར་བྱས་ཀྱང་། ཀུན་མཁྱེན་གྱི་ཁྲེགས་ཆོད་རྒྱབ་ཡིག་ཏུ་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་སུ་བཞག་སྟེ། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་རིག་པ༡། ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པ༢། གཟུང་འཛིན་འཁྲུལ་བའི་རང་བཞིན༣། སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་མ་བྲལ་བ༤། ཀུན་གཞི་དང་ཚོགས་བརྒྱད༥། གཉིས་འཛིན་འཁོར་བ༦། རླུང་ཞོན་རིག་གདངས༧། འདུས་བྱས་རྐྱེན་དབང་༨། རིག་པ་ལ་ལྟོས་པ༩། སྐྱེ་འགགས་ལྟར་སྣང་བ༡༠། སྤང་བྱའི་སྒྲིབ་པ༡༡། གློ་བུར་འཁྲུལ་རྟོག་གོ༡༢། རིག་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཡེ་ཤེས༡། ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་མིན་པ༢། །གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བས་མ་འཁྲུལ་བའི་རང་བཞིན༣། སྤྲོས་པ་བྲལ་བ༤། ཚོགས་
Chinese
索！在明觉的层面上，外境显现如同镜子的清澈，但不向外散发，而心识的分别念则具有向外散发流动的因缘力量的差别。在此，虽然如所有智的智慧了知的方式完美存在，但却无法证悟，这是因为佛的智慧没有融入众生的心中，因此有些人认为具有二取，有些人认为没有遍知，有些人认为本来佛没有二取，但如果说众生的二取是佛所知，那么由于佛和众生是二元的，因此会陷入承认存在能见和所见的二取。在《龙钦六论》中说：自明离思与，心之生觉种种二，似也似也谬误也。又，明觉自生显现于境，与心识分别念任其游荡，二者看似相似，但明觉的显现看似了知，实则并非了知，且不会被显现所压制，不留痕迹，故无阻碍。而心识则追随外境，进入外境而被压制，成为执着的根源。在《彼论》中说：无念明觉境显现，与念想六道之迷乱，似也似也谬误也。如果说在此一切流动都已断绝，因此会变成无实自净，但这只是象征性的说法，如果明觉有流动，则与分别念无异，并且由于显现为二元，如果境和有境存在，则无法超越能取所取。如果指出其中的过失，则会陷入法性具有能取所取。因此，虽然区分了不向外境散发和不与外境混杂的两种差别，但由于顺应了心识散发和混杂的对立面，因此也很难安立明觉散发而不混杂，因为境和心识的关系已经成立。确实如此，因为法性超越了造作，因此如果从此衡量，则甚深明澈的智慧也是离能知所知，是自性光明显现无碍任运自成的明空大圆满。
English
So! On the level of rigpa, the appearance of external objects is like the clarity of a mirror, but it does not radiate outwards, while the conceptual mind has the difference of the power of causes and conditions that radiate and flow outwards. Here, although the wisdom of knowing as it is and knowing all that exists is perfectly present, it is not realized because the Buddha's wisdom has not been integrated into the minds of sentient beings, so some think that it has dualistic appearance, some think that there is no omniscient knowledge, and some think that originally the Buddha did not have dualistic appearance. But if it is said that the dualistic grasping of sentient beings is known by the Buddha, then since the Buddha and sentient beings are dualistic, it would be wrong to admit that there is a dualistic grasping of the seer and the seen. In the Six Longchen treatises, it says: Self-awareness is free from thought, and the various feelings of the mind are similar, similar, but mistaken. Again, rigpa self-arises and appears in the realm, and the mind and conceptual thoughts wander freely, the two seem to be similar in radiating, but the appearance of rigpa seems to be knowledge, but in reality it is not knowledge, and it is not suppressed by appearance. Because it does not leave traces, it is unobstructed. But the mind follows external objects, and when it enters external objects, it is suppressed, becoming the root of attachment. In the same treatise, it says: Unconscious rigpa, the appearance of objects, and the delusion of the six realms of thought, are similar, similar, but mistaken. If it is said that all movements are cut off here, so it will become unreal and self-purified, but this is only a symbolic statement. If rigpa has movement, it is no different from conceptual thought, and because it appears as dualistic, if the object and the subject exist, it cannot transcend the grasper and the grasped. If the fault is pointed out, then it will fall into the nature of reality having the grasper and the grasped. Therefore, although the difference between not radiating outwards and not mixing with external objects is distinguished, it is difficult to establish that rigpa radiates but does not mix, because the relationship between the object and the mind has been established. Indeed, because the nature of reality transcends fabrication, if measured from this, then the profound and clear wisdom is also free from the knower and the known, and is the spontaneously accomplished great perfection of rigpa-emptiness.
Chinese
因此，区分了欲界众生的粗糙心识。成就者莲花生降魔（པདྨ་བདུད་འདུལ་）的口传，经由伏藏师大士索甲（བསོད་རྒྱལ་）传承，上师丹巴扎央嘉措（སྒྲ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ）赐予我单传，虽然没有广讲口诀，但略微赐予的开解，有广大的口耳传承支分。再说，觉性虽然没有分别念，但也不是没有断除增益。自性虽然光明，却不执持、不分别任何习气。大悲智慧自性清净，超越能取所取，安住于无动摇、离思绝虑的无分别光明空性离执三重智慧中。心是无记，自有时节不能断除增益，或者以习气的状态执持各种显现为身心。显现为有分别的意，是一切动摇的根本，也具有能取所取。这样归纳也可以。总之，心是所知显现方式的门，如水泡一般；觉性是实相法性的体性，如水一般。如《自显现》中所说：“心和觉性的比喻，就像水和水泡一样。”又如《摩尼宝》中所说：“如果领悟了迷惑的意义，就不需要寻找无谬的觉性。”这里分为七个部分，归纳为三个体性，后面这个作为总的指示，以安住显现为主，所以区分了心和觉性。第一个区分了阿赖耶和法身，第四个区分了智慧和意。这样就区分了不清净的三重和清净的三重的差别，所以一切的辨别都汇集于此要点。现在做了体性的区分，全知者的《且却》后记中安立了十二和十二，心的体性是无明1，是业和习气的所依2，是能取所取错乱的自性3，没有离开戏论的边4，是阿赖耶和八识5，是二取轮回6，是风所乘的明点7，是造作的因缘所生8，依赖于觉性9，显现为生灭10，是所断的障碍11，是突发的错乱分别12。觉性的体性是智慧1，不是业和习气的所依2，因为远离能取所取所以是没有错乱的自性3，远离戏论4，是
English
Therefore, it distinguishes the coarse mind of beings in the desire realm. The oral instruction of the great accomplished Padmasambhava, passed down from the great treasure revealer Sogyal, the venerable Lama Dampa Drayang Gyatso bestowed upon me as a single transmission. Although he did not extensively explain the key points, the slight explanation he gave has a vast oral transmission branch. Furthermore, although rigpa is without conceptualization, it is not without cutting off imputation. Although its nature is clear, it does not grasp or cognize any aspect of habitual tendencies. Compassion and wisdom are self-purified, transcending grasper and grasped, abiding in unwavering, beyond thought, non-conceptual clear emptiness, free from grasping, the triple wisdom. Mind is unpredetermined, and in its own time cannot cut off imputation, or it grasps various appearances as body and mind in the state of habitual tendencies. The mind that arises as conceptual is the root of all movement and also possesses grasper and grasped. It is fine to summarize it like that. In short, mind is the door of how phenomena appear, like a water bubble, and rigpa is the essence of the nature of reality, like water. As it says in Rangshar, "The example of mind and rigpa is like water and a bubble." And as it says in the Jewel Rosary, "If you realize the meaning of delusion itself, you don't need to seek non-deluded rigpa." Here, by dividing into seven parts, it is condensed into three essences. This latter one is shown as a general indication, and by making abiding appearance the main thing, mind and rigpa are distinguished. The first distinguishes the alaya and the dharmakaya, and the fourth distinguishes wisdom and mind. Thus, the difference between the impure triple and the pure triple is distinguished, so all the distinctions are gathered in this essential point. Now, even though the distinction of essence has been made, in the postscript of the Omniscient One's Trekchö, twelve and twelve are established. The essence of mind is ignorance 1, it is the basis of karma and habitual tendencies 2, it is the nature of the delusion of grasper and grasped 3, it is not separated from the extremes of elaboration 4, it is the alaya and the eight consciousnesses 5, it is the two-grasping samsara 6, it is the wind-ridden bindu 7, it is conditioned, arising from causes 8, it depends on rigpa 9, it appears as arising and ceasing 10, it is the obscuration to be abandoned 11, it is sudden, deluded conceptualization 12. The essence of rigpa is wisdom 1, it is not the basis of karma and habitual tendencies 2, because it is free from grasper and grasped, it is the nature of non-delusion 3, it is free from elaboration 4, it is