Tibetan
་བསྒོའོ། །ཁོ་བོ་ནི་ན་སོ་རྒས་ཏེ། ལས་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱོ་ནས་མནའ་མ་ཁྱེད་རྣམས་ལ་ཁྱིམ་གྱི་ནོར་རྫས་གཏང་དགོས་ན་ཁྱོད་གང་གིས་བང་མཛོད་ཀྱི་ལྟེ་མིག་བཅང་ཞེས་དྲིས་ན། མནའ་མ་ཆེན་མོ་དྲུག་ཆར་གྱིས་མི་ནུས་སོ། །ཞེས་གསོལ་ན། ནང་གི་ཆུང་ངུས་ནི་བདག་གིས་ནུས་སོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ། །དེ་ནས་ཁྱིམ་བདག་གིས་ཀྱང་བང་མཛོད་ཀྱི་ལྟེ་མིག་ཐམས་ཅད་གཏད་དེ་མནའ་མས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་ནངས་པར་ནི་སྔར་ལངས་ཤིང་ཁང་པའི་ནང་ཀུན་ཕྱག་དར་བྱས་ནས་ཆག་ཆག་བཏབ་བོ། །དེ་ནས་ཁ་ཟས་ཀྱི་གཡོས་བྱས་ནས་སྔར་གྱོས་སྒྱུག་ལ་སོགས་ཏེ། ཆེ་རིམས་ཀྱིས་ཟན་བྱིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྲན་ཁོལ་དང་། ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཟན་བྱིན་ནོ། །སོ་སོར་ལས་ལ་བཙུད་ནས། གདོད་བདག་ཟས་བཟའོ། །རྟག་ཏུ་དེ་འདྲ་བར་བྱེད་པས་གྱོས་པོས་ཀྱང་བདག་གི་མནའ་མ་འདི་ནི་གཞན་དང་མི་འདྲ་སྟེ། ཐ་མལ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བུ་མོ་བདག་གི་མས་བསྒོ་བ་ལྟར་མི་བྱེད་སྙམ་བསམས་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཁྱོད་ཁྱིམ་ནས་ཆས་པའི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱི་མས་རྟག་ཏུ་གོས་བཟང་པོ་གྱོན་ལ་ཁ་ཟས་ཞིམ་པོ་ཟོ་ཤིག།རྟག་ཏུ་མེ་ལོང་ལ་ལྟོས་ཤིག་ཅེས་བྱུང་བ་འདི་ཅིའི་ཐ་ཚིག་ཅེས་དྲིས་ནས། མནའ་མས་པུས་མོ་གཉིས་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བདག་གི་མས་གོས་བཟང་པོ་གྱོན་ཅིག་ཅེས་བསྒོ་བ་ནི། སྟེང་དུ་གྱོན་པའི་བཞག་གོས་ལྟ་བུ་ལ་རྟག་ཏུ་བག་བྱ་ཞིང་མ་རྙིངས་པར་གྱིས་ཤིག།འགྲོན་ནམ། ཕྱི་མི་དག་འོངས་ན་གོས་མ་ངན་ཅིག་ཅེས་མཆིའོ། །རྟག་ཏུ་ཁ་ཟས་ཞིམ་པོ་ཟོ་ཤིག་ཅེས་པ་ནི་ཁ་ཟས་ཞིམ་པོ་དང་བསོད་པ་ལ་བགྱི་བ་མ་ལགས་ཀྱི། སུ་བས་ཀྱང་ཕྱིས་ཟོས་ན་བཀྲེས་པས་ཁ་ཟས་ཀུན་ཞིམ་མོ་ཞེས་མཆིའོ། །རྟག་ཏུ་མེ་ལོང་ལ་ལྟོས་ཤིག་ཟེར་བ་ནི་འཁར་བའམ། ལྕགས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལ་ལྟ་བ་མ་ལགས་ཀྱི། སྔར་ལངས་ལ་ཕྱི་ནང་གི་ཕྱག་དར་དང་། ཆག་ཆག་བཏབ་པ་དང་། ཁྲི་སྟན་བཏིང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་སུ་བགྱི་བ་རྣམས་ལེགས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་མཆི་སྟེ། བདག་གི་མས་བསྒོ་བ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ལགས་སོ་ཞེས་གསོལ་པ་དང་། མནའ་མ་དེ་ལ་ལྷག་པར་ཡང་བྱམས་ཏེ། ཁྱིམ་གྱི་ལས་ཐམས་ཅད་གཏད་ནས་ཐམས་ཅད་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པར་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་བྱ་དག་ཅིག་རྒྱ་མཚོའི་གླིང་ན་འབྲས་ཟ་ཟ་བ་ལས་འབྲས་ཀྱི་སྙེ་མ་ཁྱེར་ཏེ་འཕུར་ནས། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་ཐད་ཀར་ཕྱིན་པ་དང་། འབྲས་ཀྱི་སྙེ་མ་དག་ཅིག་ཤོར་ཏེ། ཕོ་བྲང་གི་ཐད་ཀར་ལྷུང་ངོ་། །འབྲས་ཀྱི་སྙེ་མ་དེ་གཅིག་གིས་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕུལ་ལོ། །རྒྱལ་པོས་ཀྱང་འབྲས་བཟང་པོ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་སྨན་དུ་རུང་ངེས་ཀྱིས་ས་བོན་དུ་བྱའོ་སྙམ་ནས། བློན་པོ་ཀུན་ལ་ཤས་ཤས་སུ་བགོས་ཏེ། རྨོས་ཤིག་ཅེས་བསྒོའོ། །དེའི་ཚེ་ཁྱིམ་བདག་དེས་ཀྱང་ཉུང་ངུ་ཞིག་ཐོབ་ནས། ཕྱིར་ཁྱིམ་ དུ་འོངས་ཏེ་མནའ་མ་ལ་འབྲས་འདི་རྨོས་ཤིག་ཅེས་བསྒོའོ། །མནའ་མ་དེས་ཀྱང་བསྒོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྲན་ཁོལ་གཞན་བཏང་ནས། ཞིང་གང་གཤིན་པར་རྨོས་ནས། དེ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་སྐྱེས་ཏེ་འབྲས་མང་ཞིག་བྱུང་ངོ་། །གཞན་གྱིས་རྨོས་པ་ལ་ནི་ལས་སུ་ལེགས་པར་མ་བྱས་པས་གཅིག་ཀྱང་མ་སྐྱེས་སོ། །དེའི་ཚེ་ན་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ལས་སྨན་པས་དཔྱད་བྱས་ནས། ན་བ་འདི་ལས་རྒྱ་མཚོའི་གླིང་གི་འབྲས་བྱིན་ན་འཚོའོ་ཞེས་དཔྱད་བྱས་སོ། །རྒྱལ་པོས་ཀྱང་རྒྱ་མཚོའི་གླིང་གི་འབྲས་ཞིག་སོ་སོ་ནས་རྨེད་དུ་བཅུག་པར་དྲན་ནས། རྒྱ་མཚོའི་གླིང་གི་འབྲས་ཞིག་རྨེད་དུ་བཅུག་པ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་དྲིས་ན། བློན་པོ་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་འབྲས་རྨོས་པ་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་མཆིའོ། །ཁ་ཅིག་གིས་ནི་འབྲས་ཀུན་བྱི་བས་འཚལ་ཏེ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་མཆིའོ། །དེའི་ཚེ་ན་ཁྱིམ་བདག་དེ་ཡང་ཕྱིར་ཁྱིམ་དུ་སོང་ནས་མནའ་མ་དེ་ལ་སྔོན་འབྲས་ཤིག་རྨོར་བཅུག་པ་སྐྱེས་སམ་མ་སྐྱེས། རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་ནད་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་སྨན་དུ་དགོས་སོ། ། མནའ་མས་གསོལ་པ། འབྲས་རྨོས་པ་དེ་རབ་ཏུ་ལེགས་ཏེ། མི་གཅིག་གི་སྨན་དུ་མ་བས་ཀྱིས། ཡུལ་གཅིག་གི་མི་ཡང་སོས་པ་ཙམ་མཆིས་སོ། །ཁྱིམ་བདག་དེས་འབྲས་དེ་ལས་ཤས་ཅིག་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕུལ་ནས། རྒྱལ་པོས་ཀྱང་འབྲས་དེས་བཙུན་མོའི་སྨན་དཔྱད་བྱས་ནས། བཙུན་མོ་ཡང་སོས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་ནས་བྱ་དགའ་མང་དུ་བྱིན་ནོ། །དེའི་ཚེ་ན་ཤི་རི་ཏི་ཏའི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཡུལ་མཉན་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་མི་དགའ་བས་རྟག་ཏུ་མི་འདུམ་མོ། །དེའི་ཚེ་ན་ཤི་རི་ཏི་ཏའི་རྒྱལ་པོས་མཉན་ཡོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་བློན་པོ་མཛངས་པ་མཁས་ཞིང་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་དམ་མེད་པ་བགམ་མོ་སྙམ་ནས། ཕོ་ཉ་ཅིག་ཡུལ་མཉན་ཡོད་དུ་བཏང་ནས། ཕོ་ཉ་དེ་ལ་རྒོད་མ་མ་སྨད་གཉིས་མ་དང་བུ་འདྲ་བར་སྤུ་མདོག་གཅིག་པ། བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེད་པ། རྒོད་སྨད་གཉིས་བསྒྲིགས་ཏེ། མ་ནི་གང་ཡིན་བུ་ནི་གང་ཡིན་བྱེ་བྲག་ཕྱེས་ཤིག་ཅེས་སྤྲིང་ངོ་། །རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བལྟས་ན་གཅིག་གིས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཁྱིམ་བདག་དེ་ཁྱིམ་ དུ་འོངས་ནས། མནའ་མས་གཏམ
Chinese
训诫啊。我年事已高，因诸事而疲惫，若要将家产托付给你们这些儿媳，你们谁能掌管仓库的钥匙呢？这样问时，六位大儿媳都说不能。这时，最小的儿媳说我能。之后，家主便将所有的仓库钥匙都交给了她，儿媳也如是接受并实践，每天早上都早起，将房屋内外都打扫干净。之后，做好饭菜，先给公婆等长辈依次分发食物。之后，给奴仆和佣人分发食物。各自安排好工作后，自己才吃饭。因为总是这样做，公公也觉得自己的这个儿媳与众不同，不是个普通人。心想：这是为什么呢？她为什么不按照我女儿的母亲的教导去做呢？于是这样说道：你离开家的时候，你的母亲总是说要穿好衣服，吃美味的食物，经常照镜子，这些话是什么意思呢？这样问时，儿媳双膝跪地，这样回答道：我的母亲教导说要穿好衣服，意思是说，对于穿在上面的衣服要经常爱护，不要让它破旧。客人或外人来的时候，不要穿不好的衣服。总是吃美味的食物，并不是指要享受美味佳肴，而是指无论谁，只要饿了吃什么都觉得美味。总是照镜子，并不是指要照棍子或铁镜子，而是指要早起，将内外都打扫干净，扫地，铺设床榻等等，这些工作都要做好。我的母亲的教导就是这样的。这样回答后，公公更加喜爱这个儿媳，将家里的所有事务都交给了她，大家都过上了幸福快乐的生活。当时，有一只鸟在海岛上吃稻米，它叼着稻穗飞翔，飞到王宫上方时，一束稻穗掉了下来，落在了王宫的上方。那束稻穗被一个人
English
admonition. I am old and tired from all the work. If I have to entrust the family property to you daughters-in-law, who among you can hold the key to the treasury? When asked this, all six elder daughters-in-law said they could not. Then, the youngest daughter-in-law said that she could. After that, the head of the household handed over all the keys to the treasury, and the daughter-in-law accepted and practiced it accordingly. Every morning, she would get up early and sweep the inside and outside of the house clean. After that, she would prepare the food and serve it to the parents-in-law and other elders in order. After that, she would give food to the servants and employees. After assigning work to each person, she would eat her own meal. Because she always did this, the father-in-law also felt that this daughter-in-law of his was different from others and was not an ordinary person. He thought to himself, "Why is this? Why doesn't she do as my daughter's mother taught her?" So he said, "When you left home, your mother always said to wear good clothes, eat delicious food, and look in the mirror often. What do these words mean?" When asked this, the daughter-in-law knelt down on both knees and replied, "My mother taught me to wear good clothes, which means that I should always take care of the clothes I wear on top and not let them become old. When guests or outsiders come, I should not wear bad clothes. Always eat delicious food does not mean to enjoy delicious food, but rather that whoever is hungry will find everything delicious. Always look in the mirror does not mean to look at a stick or an iron mirror, but rather to get up early, sweep the inside and outside clean, sweep the floor, lay out the bedding, and do all these tasks well. This is what my mother taught me." After replying in this way, the father-in-law loved this daughter-in-law even more, and entrusted all the affairs of the household to her, and everyone lived a happy and joyful life. At that time, a bird was eating rice on an island in the sea. It was carrying a spike of rice and flying, and when it flew over the palace, a spike of rice fell down and landed on top of the palace. That spike of rice was
Chinese
便献给了国王。国王心想，这么好的稻米，一定可以做药，就当做种子吧。于是分给每个大臣一份，命令他们耕种。当时，那个户主也得到了一点，回到家中，对妻子说，把这稻米耕种了吧。妻子也按照吩咐，派遣其他奴仆，耕种肥沃的田地。就这样，稻米长势良好，收获了很多。其他人耕种的稻米，因为没有好好管理，所以一棵也没有长出来。当时，国王的妃子生病了，医生诊断后说，这个病，如果能用海岛的稻米来治疗，就能痊愈。国王想起了曾经让大家分别耕种海岛的稻米，于是问道：有没有人耕种过海岛的稻米？一些大臣回答说：稻米耕种了，但是没有长出来。另一些大臣回答说：稻米都被老鼠吃光了，没有了。当时，那个户主也回到家中，问妻子：之前让你耕种的稻米，长出来了吗？国王的妃子生病了，需要用药。妻子回答说：耕种的稻米长得非常好，不要说一个人的药量，足够一个地方的人痊愈。户主从稻米中拿出一些献给了国王，国王用这些稻米给妃子治病，妃子痊愈了，国王非常高兴，赏赐了很多东西。当时，希日提提（Śrītiṭi）的国王和住在舍卫城（今印度北方邦）的国王，彼此不和，经常争斗。当时，希日提提的国王心想，舍卫城的国王是否有聪明、博学、有智慧的大臣呢？于是派遣一个使者到舍卫城，交给使者一对母子一样的雌雄雁鹅，它们的羽毛颜色一样，无法分辨。将这对雁鹅交给他们，让他们分辨哪个是母亲，哪个是儿子。国王和大臣们看了，没有一个人能分辨出来。之后，那个户主回到家中，妻子说了些话。
English
Then he offered it to the king. The king thought, "Such good rice can surely be used as medicine, so let's use it as seeds." So he divided it among all the ministers and ordered them to cultivate it. At that time, that householder also received a small amount, and returning home, he said to his wife, "Cultivate this rice." The wife, according to the instructions, sent other servants and slaves to cultivate the fertile fields. In this way, the rice grew well and yielded a large harvest. The rice cultivated by others did not grow at all because it was not well managed. At that time, the king's consort fell ill, and after the doctor's diagnosis, he said, "This illness can be cured if rice from the ocean island is given." The king remembered that he had once ordered everyone to cultivate rice from the ocean island separately, so he asked, "Has anyone cultivated rice from the ocean island?" Some ministers replied, "The rice was cultivated, but it did not grow." Others replied, "The rice was all eaten by mice, and there is none left." At that time, that householder also returned home and asked his wife, "Did the rice that I asked you to cultivate before grow? The king's consort is ill and needs medicine." The wife replied, "The cultivated rice grew very well. Not only is there enough for one person's medicine, but enough to cure the people of an entire region." The householder took some of the rice and offered it to the king. The king used this rice to treat the consort's illness, and the consort recovered. The king was very happy and gave many rewards. At that time, the king of Śrītiṭi and the king who lived in Śrāvastī (present-day Uttar Pradesh, India) were not on good terms and were constantly fighting. At that time, the king of Śrītiṭi thought, "Does the king of Śrāvastī have intelligent, learned, and wise ministers?" So he sent a messenger to Śrāvastī, giving the messenger a pair of male and female geese that were like mother and son, with the same feather color, indistinguishable. He instructed them to present the pair of geese and have them distinguish which is the mother and which is the son. The king and ministers looked at them, but no one could distinguish them. After that, the householder returned home, and his wife spoke some words.