Tibetan
བདུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྐྲག་ནས། རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་བཙུན་པ་ཨུ་པ་གུབ་ཏས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་བཏུལ་ཏེ། འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པར་བྱས་པའི་གྲངས་ནི། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མི་རེ་རེས་ཚུལ་ཤིང་སོར་བཞི་པ་རེ་རེ་བྱས་པའི་ཚུལ་ཤིང་དེ་ལྟ་བུས་ཁང་པ་མཐོ་ཁྱད་ཆག་དྲུག་ཅུ་པ་ཆུ་ཞེང་གབ་པར་ཆག་དྲུག་ཅུ་པའི་ནང་ཡོངས་སུ་གང་ངོ་། །དེ་ནས་མི་མང་པོ་ཀུན་གྱིས་བསྟོད་ཅིང་བསྔགས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་རྒྱ་ཆེ་བས་སེམས་ཅན་བཏུལ་བའི་གྲངས་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཨུ་པ་གུབ་ཏས་སྨྲས་པ། ཁོ་བོ་དུད་འགྲོ་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ཡང་སེམས་ཅན་དག་བཏུལ་ཏེ། འཕགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱས་ན། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་བཏུལ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། འཁོར་མང་པོས་སྨྲས་པ། སྔོན་ཅི་ལྟ་བུར་སེམས་ཅན་དག་བཏུལ་བ་བདག་ཅག་ལ་བསྟན་དུ་གསོལ། །ཨུ་པ་གུབ་ཏས་སྨྲས་པ། སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན། ་་ཌ་་འདིར་དྲང་སྲོང་ལྷགས་པའི་རི་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ལྔ་བརྒྱ་ཞིག་གནས་སོ། །དེའི་ཚེ་སྤྲེའུ་ཞིག་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་མཆོད་པ་འབུལ་ཞིང་སྤྱོད་ལམ་ལ་ལྟའོ། །རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཕྱིས་གཞན་ཞིག་ཏུ་དོང་བ་ལས། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་དེ་ན་གནས་སོ། །ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེ་དག་ལ་ལ་ནི་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་མཆོད་ལ་ལ་ནི་མེ་ལྷ་ལ་མཆོད་དོ། །ཉི་མ་ དང་ཟླ་བ་ལ་མཆོད་པ་ནི་ཉི་ཟླའི་ཕྱོགས་སུ་རྐང་པ་ཡ་གཅིག་གིས་འགྲེང་ངོ་། །མེ་ལྷ་ཅན་ནི་ནང་པར་སྔ་དྲོ་ཞིང་མེ་འབུད་དོ། །དེའི་ཚེ་ན་སྤྲེའུ་དེས་འགྲེང་བ་དེ་དག་གི་རྐང་པ་ནས་ལག་པ་ཡ་གཅིག་གིས་བཟུང་སྟེ་ཐུར་དུ་དྲངས་སོ། །མེ་འབུད་པ་དེ་དག་གི་མེ་བསད་ནས། ལུས་དྲང་པོར་འདུག་སྟེ། བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །སྤྲེའུ་འདི་བདག་ཅག་ཀྱང་སྤྱོད་ལམ་འདི་ལྟ་བུ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བདག་ཅག་ཀྱང་སོ་སོ་ནས་ལུས་དྲང་པོར་བསྲངས་ཏེ། དོན་ལ་བརྟག་གོ་ཞེས་བྱས་ནས། དེ་དག་དེ་ལྟར་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཀྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་སྤྲེའུ་དེ་ནི་ད་ལྟར་ང་ཡིན་ནོ། །འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲེའུའི་ལུས་སུ་གྱུར། ཨུ་པ་གུབ་ཏས་སྨྲས་པ། སྔོན་འདས་པའི་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུའི་ཕ་རོལ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་འཇིག་རྟེན་དུ་གཤེགས་ཏེ། དགེ་སློང་རྣམས་ནི་་་ཌ་་དྲང་སྲོང་ལྷགས་པའི་རི་ལ
Chinese
魔王惊恐，恒常生起善心。当时，尊者邬波鞠多在获得果位之后，调伏有情，获得四果的数目是：每个获得果位的人都用四指宽的木条，用这样的木条堆满了一座高六十肘、水面宽阔的房屋。之后，众人纷纷赞叹称颂：您的功德广大，调伏有情的数量也无法估量。邬波鞠多说：我即使在做畜生的时候，也调伏有情，使之获得圣果，现在又何须说调伏呢？众多眷属说：以前您是如何调伏有情的，请为我们讲述。邬波鞠多说：在过去的时候，……这里在仙人降临的山上，住着五百位独觉佛。当时，一只猴子每天都供养并观察他们的行为。那些独觉佛后来去了别处，大约有五百个遍行外道在那里居住。那些遍行外道有的供奉太阳和月亮，有的供奉火神。供奉太阳和月亮的人，朝着日月方向，用一只脚站立。供奉火神的人，每天早上生火。当时，那只猴子用一只手抓住那些站立的人的脚，把他们拉下来。把那些生火的人的火熄灭，让他们端正身体坐着，心中思考。之后，那些遍行外道互相说道：这只猴子是说让我们也做这样的行为，意思是让我们也各自端正身体，思考道理。他们这样做之后，立刻领悟了心意，成为了独觉佛。当时，那个时候的猴子就是现在的我。眷属们说：那么为什么会变成猴子的身体呢？邬波鞠多说：在过去九十劫之前，遍见佛降临世间，比丘们在……仙人降临的山上
English
The demon king was frightened and constantly generated virtuous thoughts. At that time, the venerable Upagupta, after attaining the fruit, tamed sentient beings, and the number of those who attained the four fruits was: each person who attained the fruit used a wooden stick four fingers wide, and with such wooden sticks, a house sixty cubits high and with a wide water surface was completely filled inside the sixty cubits. Then, many people praised and extolled him, saying: Your qualities are vast, and the number of sentient beings you have tamed is immeasurable. Upagupta said: Even when I was an animal, I tamed sentient beings and made them attain the noble fruit, so what need is there to speak of taming now? Many attendants said: Please tell us how you tamed sentient beings in the past. Upagupta said: In the past, ... here on the mountain where the sages descended, there lived five hundred solitary Buddhas. At that time, a monkey offered worship and observed their behavior every day. Those solitary Buddhas later went elsewhere, and about five hundred wandering ascetics lived there. Some of those wandering ascetics worshiped the sun and moon, and some worshiped the fire god. Those who worshiped the sun and moon stood on one foot facing the sun and moon. Those who worshiped the fire god lit a fire early in the morning. At that time, that monkey grabbed the feet of those who were standing with one hand and pulled them down. He extinguished the fire of those who were making fire, and made them sit upright, thinking in their hearts. Then, those wandering ascetics said to each other: This monkey is telling us to do such behavior, meaning that we should also straighten our bodies and think about the meaning. As soon as they did so, they immediately understood the meaning of their minds and became solitary Buddhas. At that time, the monkey at that time is me now. The attendants said: Then why did you become a monkey? Upagupta said: Ninety kalpas ago, the Buddha Vipashyin descended into the world, and the monks were on ... the mountain where the sages descended.
Tibetan
་གནས་སོ། །དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དགེ་སློང་ཞིག་རིའི་རྩེ་མོར་མགྱོགས་པར་སོང་བ་དང་། དེ་ལ་དགེ་སློང་གཞོན་ནུ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་ནི་མགྱོགས་ཁྱད་སྤྲེའུ་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ལྔ་བརྒྱའི་བར་དུ་སྤྲེའུར་གྱུར་ཏོ། །དེ་བས་ན་འཁོར་བཞི་པོ་དག་ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་བསྡམས་ཏེ་མི་དགོས་པ་མི་སྨྲའོ། །ཨུ་པ་གུབ་ཏས་ཆོས་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ་འཁོར་མང་པོ་རྣམས་ལ་ལ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གྱུར་པ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས་མངོན་པར་དགའོ། །ཨུ་པ་གུབ་ཏའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་བདུན་པའོ།། །། བཞི་བཅུ་བརྒྱད་པ། ངང་པ་ལྔ་བརྒྱ་ལྷར་སྐྱེས་པའི་ལེའུ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུལ་་་ཌ་་ན་བཞུགས་སོ། །དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚལ་ཞིག་གི་ནང་ནེའུ་གསིང་ དང་ལྡན་པ་ཞིག་ན་ལྷ་དང་མི་དང་འཁོར་རྣམ་བཞི་ལ་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཚེ་སྟེང་གི་ནམ་མཁའ་ལ་བྱ་ངང་པ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་འཕུར་བ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་སྙན་པ་ཐོས་ནས་དགའ་ཞིང་མོས་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལ་ལྟིང་ཞིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་འབབས་པར་འདོད་པ་ལས། དེའི་ཚེ་རྔོན་པ་དག་ཅིག་གིས་ཕྱོགས་དེར་བྱ་རྒྱ་དྲེས་ཏེ་ངང་པ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་བྱ་རྒྱས་ཟིན་ནས་རྔོན་པས་བསད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷའི་རིས་སུ་ཕ་མའི་པུས་མོའི་སྟེང་ནས་ཁྱེའུ་ལོ་བརྒྱད་ལོན་པ་ཙམ་དུ་སྐྱེས་ཏེ། བྱད་གཟུགས་བཟང་བ་བལྟ་ན་སྡུག་པ་འོད་ཟེར་གྱིས་ཀུན་ཏུ་སྣང་བ། གསེར་གྱི་རི་ལྟར་གསལ་ཞིང་དག་པར་གྱུར་ནས། དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་ཅིའི་རྐྱེན་གྱིས་ལྷར་སྐྱེས་སྙམ་བསམས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་དྲན་པར་གྱུར་ཏོ། །ཆོས་གསུང་བའི་སྒྲ་ཐོས་ནས་ལྷར་སྐྱེས་པར་རིག་ནས། དེ་དག་གི་ཚེ་ནམ་མཁའ་ལས་འབབས་ཏེ། ལྷ་རྫས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དང་སྤོས་ལ་སོགས་པ་ཐོགས་ནས། འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བཞུགས་པར་ལྷགས་སོ། །ལྷའི་འོད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པའི་གནས་ཀུན་རིན་པོ་ཆེ་ལྟར་སྣང་བར་བྱས་ནས་དུས་གཅིག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ནས། ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་འདི་སྐད་
Chinese
处所。那时，一位获得果位的比丘迅速地走到山顶。一位年轻的比丘对他说：“比丘你跑得这么快，真像猴子。”因为这个因缘，他有五百世都变成了猴子。因此，四众弟子应当守护自己的语言，不要说不必要的话。邬波鞠多宣讲此法时，许多眷属中，有的证得入流果，有的一来果，有的不来果，有的证得阿罗汉果。有些人发起了独觉佛的善根。有些人发起了菩提心，成为不退转者，数量不可估量。听了这些话，他们随喜赞叹，非常高兴。邬波鞠多品第四十七完毕。 第四十八品，五百天鹅转生为天人的故事。 如是我闻。一时，世尊住在……地方。当时，世尊在一个长满青草的园林中，为天、人以及四众眷属宣讲正法。当时，大约有五百只天鹅从天空飞过，听到世尊美妙的声音，心生欢喜和敬仰，在空中盘旋，想要降落在世尊面前。当时，一些猎人在那个方向张设了罗网，大约五百只天鹅被罗网捕获，被猎人杀害。它们全部转生到三十三天，从父母的膝盖上化生为八岁左右的童子，容貌端庄美丽，光芒四射，像金山一样明亮洁净。他们心想：“是什么因缘让我们转生为天人？”当他们回忆起前世时，意识到是听闻佛法之声而转生为天人。当时，他们从天空降下，带着天界的鲜花和香等供品，来到赡部洲的波罗奈斯，世尊所在的地方。天人的光芒使世尊居住的地方都像珍宝一样闪耀。他们同时以头顶礼世尊的双足，合掌说道：
English
location. At that time, a Bhikshu who had attained the fruit quickly went to the top of the mountain. A young Bhikshu said to him, "Bhikshu, you run so fast, you are like a monkey." Because of this cause and condition, he became a monkey for five hundred lifetimes. Therefore, the fourfold assembly should guard their speech and not say unnecessary things. When Upagupta preached this Dharma, among the many retinues, some attained the stream-entry fruit, some the once-returner fruit, some the non-returner fruit, and some attained the Arhat fruit. Some generated the roots of virtue for a Pratyekabuddha. Some generated the mind of Bodhichitta and became non-regressors, their number was immeasurable. Hearing these words, they rejoiced and praised, and were very happy. The Forty-seventh Chapter, the Chapter of Upagupta, is completed. Chapter Forty-eighth, the story of five hundred geese being reborn as gods. Thus I have heard. Once, the Blessed One was staying in the land of... At that time, the Blessed One was teaching the sacred Dharma to gods, humans, and the fourfold assembly in a garden full of green grass. At that time, about five hundred geese were flying in the sky. Hearing the Blessed One's beautiful voice, they were delighted and admired, hovering in the sky, wanting to descend in front of the Blessed One. At that time, some hunters set up nets in that direction, and about five hundred geese were caught in the nets and killed by the hunters. All of them were reborn in the Thirty-three Heavens, transforming from their parents' knees into boys about eight years old, with beautiful and dignified appearances, radiating light, as bright and pure as a golden mountain. They thought, "What is the cause that we were reborn as gods?" When they recalled their past lives, they realized that they were reborn as gods by hearing the sound of the Dharma. At that time, they descended from the sky, carrying celestial flowers and incense and other offerings, and came to Varanasi in Jambudvipa, where the Blessed One was staying. The light of the gods made the place where the Blessed One was staying shine like jewels. At the same time, they bowed their heads to the feet of the Blessed One and said with folded palms: