Tibetan
ག་བསྔལ་མཐའ། །སྲེད་པ་རྣམས་ནི་བཅད་པ་དང་། །འདོད་ཆགས་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་དང་། །མཚོ་བསྐམས་ནས་ནི་མི་འབབ་པ། །འདི་འདྲ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ། །ལུས་ཞིག་ཚོར་བ་བསིལ་བར་གྱུར། །འདུ་ཤེས་འགགས་ཤིང་འདུ་བྱེད་ཞི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནུབ་གྱུར་པ། །འདི་འདྲ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ། །ལྟ་བས་མཐོང་བར་གྱུར་ཙམ་དང་། །ཉན་པས་ཐོས་པར་གྱུར་པ་ཙམ། །རྟོགས་པར་བྱེད་པས་རྟོགས་ཙམ་དང་། །རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་ཤེས་ཙམ། །འདི་འདྲ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ། །འདི་དང་མ་དང་གདུངས་རབ་གདུངས། །འདི་འདྲ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ། །མ་རེ་མ་དགའ་རབ་ཞི་དང་། །ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་བྲལ་གྱུར་པ། །འདི་འདྲ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ། །རྟེན་པ་ཡོད་པས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྤྱོད་པ་ཡོད་པས་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞོལ་བ་ཡོད་པས་ཤིན་ཏུ་མ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིན་ཏུ་མ་སྦྱངས་པ་ཡོད་པས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡོད་པས་གཞན་དུ་ཤི་འཕོ་ལེན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་ཤི་འཕོ་ བླངས་པས་འདི་ལྟར་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་འབྱུང་ཞིང་འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྟེན་པ་མེད་པས་སྤྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྤྱོད་པ་མེད་པས་གཞོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞོལ་བར་མ་གྱུར་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པས་གཞན་དུ་འཆི་འཕོ་ལེན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་འཆི་འཕོ་ལེན་པ་མེད་པས་འདི་ལྟར་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར་ཞིང་། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མ་བཅོས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། མི་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ། །སྐྱེ་བ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། བཅོས་མ་དང་། སེམས་པས་བྱས་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། རྟེན་ཅིང་འདྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ། །དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མ་བཅོས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། མི་འབྱུང་བ་མེད་དུ་ཟིན་ན། སྐྱེ་བ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། བཅོས་མ
Chinese
何为苦之边际？ 贪欲诸断截， 贪著善远离， 海涸而不流， 此如是乃苦之边际。 身坏感觉凉， 知觉止息行寂灭， 识灭没已， 此如是乃苦之边际。 见唯成见而已， 闻唯成闻而已， 觉唯成觉而已， 识唯成识而已， 此如是乃苦之边际。 此与非此及极悲痛， 此如是乃苦之边际。 无盼无喜极寂静， 普遍离贪著已， 此如是乃苦之边际。 有系念故即有行， 有行故即有耽著， 有耽著故即有极不调柔， 有极不调柔故即有去来， 有去来故即有他处受死殁， 他处受死殁已，如是即有他处生，老，病，死，忧悲哭泣，痛苦，不悦意，及扰恼生，如是此大苦蕴生起。 无系念故即无行， 无行故即无耽著， 无耽著故即有极调柔， 有极调柔故即无去来， 无去来故即无他处受死殁， 无他处受死殁故，如是即无他处生，老，病，死，忧悲哭泣，痛苦，不悦意，及扰恼灭，如是此大苦蕴灭尽。 诸比丘，有不生，不有，不作，无为，不生起。 有生，有，所作，心所作，有为，及缘起。 诸比丘，若无不生，不有，不作，无为，不生起者，则生，有，所作
English
What is the end of suffering? When all cravings are cut off, attachment is completely abandoned, and the ocean is dried up and does not flow, this, indeed, is the end of suffering. When the body is destroyed and feelings become cool, perception ceases, formations are pacified, and consciousness vanishes, this, indeed, is the end of suffering. Seeing is merely seeing, hearing is merely hearing, knowing is merely knowing, and consciousness is merely consciousness, this, indeed, is the end of suffering. This and not this, and extreme grief, this, indeed, is the end of suffering. Without hope, without joy, utterly peaceful, and completely free from attachment, this, indeed, is the end of suffering. Because there is dependence, there is action. Because there is action, there is attachment. Because there is attachment, there is extreme untamedness. Because there is extreme untamedness, there is going and coming. Because there is going and coming, there is rebirth elsewhere. Having taken rebirth elsewhere, thus there is birth elsewhere, aging, sickness, death, sorrow, lamentation, suffering, displeasure, and disturbance arise, and thus this great mass of suffering arises. Because there is no dependence, there is no action. Because there is no action, there is no attachment. Because there is no attachment, there is extreme tamedness. Because there is extreme tamedness, there is no going and coming. Because there is no going and coming, there is no rebirth elsewhere. Because there is no rebirth elsewhere, thus there is no birth elsewhere, aging, sickness, death, sorrow, lamentation, suffering, displeasure, and disturbance cease, and thus this great mass of suffering ceases. Monks, there is the unborn, the unbecome, the unmade, the unconditioned, the unoriginated. There is birth, becoming, the made, the mind-made, the conditioned, and dependent origination. Monks, if there were no unborn, unbecome, unmade, unconditioned, and unoriginated, then birth, becoming, the made
Tibetan
་དང་། འདུས་བྱས་དང་། སེམས་པས་བྱས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འདྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ང་མི་སྨྲའོ། །དགེ་སློང་དག་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ན་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མ་བཅོས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། མི་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། བཅོས་མ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། སེམས་པས་བྱས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འདྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ། །སྐྱེས་དང་བྱུང་དང་འབྱུང་བ་དང་། །བཅོས་དང་འདུས་བྱས་མི་བརྟན་ཞིང་། །རྒ་དང་འཆི་དང་རྨོངས་པ་ཡི། །ཆོས་ཅན་ རབ་ཏུ་འཇིག་འགྱུར་བ། །ཟས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །འཇིག་འགྱུར་འདི་ལ་དགའ་མི་བྱ། །དེ་ཡི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གཞི། །རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་ཞི་བ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ཆོས་རྣམས་འགགས་པ་སྟེ། །འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ནི་གང་དུ་ཡང་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ས་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར། ཆུ་ལ་མ་ཡིན། མེ་ལ་མ་ཡིན། རླུང་ལ་མ་ཡིན། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མ་ཡིན། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མ་ཡིན། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མ་ཡིན། འདུ་ཤེས་ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་མ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་མ་ཡིན། ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་གཉིས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་དམིགས་པ་མེད་པར་ངས་མངོན་པར་ཤེས་སོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡོད་པར་ང་མི་སྨྲ་སྟེ། གནས་པར་མ་ཡིན་ནོ། །འཆི་འཕོ་ཡོད་པར་ང་མི་སྨྲ་སྟེ། སྐྱེ་བར་མ་ཡིན། འདི་ལྟ་བུ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་། །གང་ལའང་གནས་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་ལ་དཀར་པོས་གསལ་མི་བྱེད། །དེ་ལ་མུན་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལ་ཟླ་བས་སྣང་མི་བྱེད། །དེ་ལ་ཉི་མས་མངོན་མི་བྱེད། །ཐུབ་པ་བྲམ་ཟེ་གང་ཡིན་པ། །དེས་ནི་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན། །དེ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ལས་རབ་ཏུ་གྲོལ། །མཐར་ཕྱིན་འཇིགས་པ་མེད་པ་སྟེ། །རློམ་མེད་འགྱོད་པ་མེད་པ་ཡིན། །སྲིད་པའི་ཟུག་རྔུ་གཏུབས་པ་སྟེ། །ལུས་ཀྱི་ཐ་མར་གྱུར་པ་ཡིན། །འདི་ནི་མཐར་ཕྱིན་རྣམས་ཀྱི་མཆོག །ཞི་བའི་གོ་འཕང་བླ་མེད་པ། །མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་སྟེ། །བྱང་གྲོལ་གོ་འཕང་འཆི་མེད་ཡིན། །མཚུངས་དང་མི་མཚུངས་འབྱུང་བ་ཡི། །འདུ་བྱེད་ཐུབ་པས་རབ་ཏུ་སྤངས། །ནང་དུ་མཉམ་བཞག་དགའ་བ་ཡིས། །སྒོ་ངའི་སྦུབས་ནི་དྲལ་ནས་བྱུང་། །སྦྱིན་ཀུན་ཆོས
Chinese
並且，有為法和，心所造作的和，緣起性的定然生起，我不會這麼說。比丘們，因為在這裡有不生的和，不來的和，不造作的和，非有為的和，不生起的，因為那個緣故。生和，來和，造作和，有為和，心所造作的和，緣起性的定然生起，我這麼說。生與來與生起，造作與有為不堅固，老與死與愚昧的，有法者，極其壞滅。從食物的血脈所生起的，壞滅的這個不要貪愛。那個的定然生起的基礎，思維與觀察與寂靜和，痛苦諸法滅盡，行相近寂滅安樂。比丘們，那個在任何地方也不會安住，不住在地上，不在水中，不在火中，不在風中，不在虛空無邊處，不在識無邊處，不在無所有處，不在非想非非想處，不在這個世間，不在其他世間，不住在太陽和月亮二者上，對此無所緣，我如實知曉。比丘們，對那個，我不會說有去和來，不是安住。我不會說有死歿，不是生。像這樣的這個是痛苦的邊際。地與水與火與風，不住在任何地方的，那個不會被白色照亮，那個也沒有黑暗，那個不會被月亮照亮，那個不會被太陽顯現。能者婆羅門是誰，他自己了知。那個從色和無色和，一切痛苦中完全解脫。到達彼岸沒有怖畏，沒有傲慢沒有後悔。斬斷有之箭，成為身體的最後。這是到達彼岸者中的殊勝，寂靜的無上果位，一切相都已窮盡，解脫果位是不死。相似與不相似的生起，能者完全捨棄了諸行。內在等持喜樂，破卵而出。一切佈施法。
English
And, I do not say that there is the arising of conditioned things, things made by the mind, and the arising of dependent origination. Monks, because here there is the unborn, the unoriginated, the unmade, the unconditioned, and the unarisen, for that reason. I say that there is the arising of birth, coming, fabrication, conditioned things, things made by the mind, and the arising of dependent origination. Birth and coming and arising, fabrication and conditioned things are impermanent, of old age and death and ignorance, those with qualities, are utterly destroyed. Do not rejoice in this destructible one that arises from the lineage of food. The basis of that certain arising, thought and observation and peace, and the cessation of all suffering dharmas, the bliss of the pacification of actions is near. Monks, that will not abide anywhere, it will not abide on the earth, not in the water, not in the fire, not in the wind, not in the sphere of infinite space, not in the sphere of infinite consciousness, not in the sphere of nothingness, not in the sphere of neither perception nor non-perception, not in this world, not in the other world, not abiding on the two, the sun and the moon, I know that without any object. Monks, I do not say that there is going and coming to that, it is not abiding. I do not say that there is death, it is not birth. This such is the end of suffering. Earth and water and fire and wind, not abiding anywhere, that is not illuminated by white, that also has no darkness, that is not illuminated by the moon, that is not manifested by the sun. Whoever is the capable Brahmin, he knows it himself. That is completely liberated from form and formlessness and all suffering. Reaching the other shore, there is no fear, no arrogance, no regret. Cutting off the arrow of existence, it has become the last of the body. This is the supreme of those who have reached the other shore, the unsurpassed state of peace, all signs are exhausted, the state of liberation is immortal. The capable one has completely abandoned the arising of similarity and dissimilarity. With joy in inner equipoise, having broken out of the eggshell. All giving is dharma.