Tibetan
་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མ་མཆིས་པ་ལགས་ལ་གཟུགས་ཀྱང་མ་ལགས་ན། དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཆིས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་རྒྱུ་བ་བསྟན་དུ་གསོལ། བཀའ་སྩལ་པ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་གྱིས་ཞོག་ཤིག ། དེ་བཞིན་དུ་ཐར་པ་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཐར་པ་བསྟན་དུ་གསོལ། བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །ཡང་བཀའ་སྩལ་པ། ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་དང་ཤིན་ཏུ་བྲལ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཕ་མ་ཕྲད་པའི་ཡོན་ཏན་ལས་བུ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་ནི་རང་གི་ཡུལ་དུ་གནས་པའོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་མར་གྱི་སྙིང་ཁུ་རང་བཞིན་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འདུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡབ་ཡུམ་འཁྲིག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་དབང་གིས་ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །ཐར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཏེ་མ་བྱུང་བ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་སྲན་སྡེའུ་འམ། སྲན་གྲེའུ་དཔྱིད་ཟླ་ར་བའི་ངོའམ། དབྱར་གྱི་དུས་སམ། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་ཀྱི་ངོ་ལ་ས་བོན་བཏབ་ན། དེ་དག་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐར་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ཐར་པའོ། །ཐར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ་མ་བྱུང་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མ་བྱུང་བ་ཁོ་ན་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མྱུ་གུ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་མ་བྱུང་བའོ། །མ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱས་པའོ། །མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲྭའི་ཡང་ཏོག་དང་། སྒོ་ཁང་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐར་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐར་པའོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ འོ། །འདུས་མ་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྫ་མཁན་གྱིས་སྣོད་བྱས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཞིག་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ཐར་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐར་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། འགག་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཐར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། འཆི་བ་ཡང་མེད་དོ། །གང་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་ཞི་བ་དང་། རྒ་བ་མེད་པ་དང་། འཆི་བ་མེད་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོར་འགྲོ་བའོ། །རྒ་བ་མེད་པ་དང་། འཆི་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོ་དཀར་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་དང་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཐར་པ་མ་ཡིན་གྱི། གང་ལ་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་མེད་པ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་རྒ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་མགོ་དཀར་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འདུས་བྱས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྒ་བ་མེད་པའི་སྐུ་ཡིན་ན་འཆི་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། ནད་མེད་པ་ནད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གློ་བུར་གྱི་ནད་བཞི་བརྒྱ་རྩ་བཞིས་གནོད་པར་གྱུར་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་གང་ལ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐར་པ་ནི་ནད་མེད་པའོ། །ཐར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་ནད་ཀྱི་བག་ཡོང་མེད་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ནད་ག་ལ་ཡོད། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ནད་མེད་པའོ། །འཆི་བ་མེད་པ་འཆི་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་མིའི་ལུས་བཞིན་དུ་འཆི་བ་མེད་པའོ། །དེ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དུས་འདི་ཙམ་གྱིས་ན་ཟད་པའི་མཐར་འགྱུར་བའམ། འཆི་བའི་མཐར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཡང་མེད་དེ་འཆི་བ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཐར་པའོ། །ཐར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་སྲིད་དེ། སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལྟར་མཁྲེགས་པ་མི་རྟག་པར་ག་ལ་ཞིག་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འཆི་བ་མེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐར་པ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་མི་གཙང་བས་མ་རུང་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ད་དཀར་པོ་བཞིན་དུ་གསལ་བའོ། །ཐར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །འདོད་པའི་ཉེས་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པ་ནི་ཐབས་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྨ
Chinese
无想无非想之天神们，有色和无色，但如果不是色，他们是如何存在的，又是如何运行的，请开示。 答复说：这是佛的境界，不是声闻和缘觉的境界，请放下。 同样，解脱也是有色和无色的，如果也不是色，那就是佛的境界，不是声闻和缘觉的境界。 禀告说：世尊，请如来以完全寂灭的大涅槃之方式开示解脱。 答复说：善哉，善哉，种姓之子。 所谓解脱，就是与一切束缚分离。 又答复说：所谓解脱，因为是不生的，所以与一切束缚完全分离。 就像父母相合的功德产生儿子一样，解脱不是这样产生的，解脱是安住在自己的境界中。 所谓不生，就像酥油的精华自然地存在于自己的本性中一样，如来也不是从父母的交合中产生的，如来是为了调伏所化而示现父母。 凡是解脱，就是如来，因为未生而生。 例如，如果在春天或夏天，或秋天播种豆荚或豆粒，它们会发芽，但解脱不是这样。 凡是未生的，就是解脱。 凡是解脱，就是如来，即未生。 如来就是未生，不应像有或没有芽一样完全观察如来。 如来是自性未生的，因此是未生的。 所谓未生，就是未作。 所谓未作，就像建造城市、寺庙的屋顶和门房一样，解脱不是这样，凡是未作的，就是解脱。 那就是如来。 所谓非复合非复合，就像陶匠制作器皿，然后最终会毁坏一样，解脱不是这样。
English
Gods of neither perception nor non-perception, with form and without form, but if not form, how do they exist and how do they move? Please explain. The reply was: This is the realm of the Buddha, not the realm of the Shravakas and Pratyekabuddhas, so put it aside. Similarly, liberation is also with form and without form, and if it is not form, then it is the realm of the Buddha, not the realm of the Shravakas and Pratyekabuddhas. It was asked: Bhagavan, please explain liberation in the manner of the great Nirvana of the Tathagata's complete passing away. The reply was: Well done, well done, son of the lineage. Liberation is the separation from all bonds. Again, the reply was: That which is called liberation, because it is unborn, is completely separated from all bonds. Just as a son is born from the merit of the union of parents, liberation is not born in that way, liberation abides in its own realm. Unborn means that just as the essence of butter naturally abides in its own nature, the Tathagata is not born from the union of father and mother, but the Tathagata shows father and mother for the sake of those to be tamed. Whatever is liberation is the Tathagata, because the unarisen arises. For example, if seeds are sown in a bean pod or a bean grain in the spring month of Ra, or in the summer season, or in the autumn month of Thachung, sprouts will arise from them, but liberation is not like that. Whatever is unborn is liberation. Whatever is liberation is the Tathagata, that is, unborn. The Tathagata is only unborn, and the Tathagata should not be fully examined as if there is or is not a sprout. The Tathagata is naturally unborn, therefore it is unborn. Unborn means unmade. Unmade means that just as cities, temple roofs, and gatehouses are made, liberation is not like that, whatever is unmade is liberation. That is the Tathagata. Uncompounded, uncompounded, means that just as a potter makes a vessel, and then it will eventually be destroyed, liberation is not like that.
Chinese
不是这样的。解脱是没有生，也没有灭的。凡是解脱，那就是如来，没有生，也没有死。凡是不生、不寂灭、没有老、没有死、非造作的，那就是如来。因此，如来是进入大涅槃的。所谓没有老和没有死，是指白头、衰老、生病、死亡的规律以及对有为法自性的执着，这些都不是解脱。凡是没有上述这些的，才是解脱，因此称为没有老。凡是解脱，那就是如来。如来没有白头、衰老和有为法的变异。因此，如来是不老的身体，怎么会看到死亡呢？所谓没有病，是指没有被突发的四百零四种疾病所困扰，也没有具有多种过患的身体的自性。因此，解脱是没有病的。凡是解脱，那就是如来。如来也没有疾病的习气，那么法身怎么会有疾病呢？因此，如来是没有病的。所谓没有死，是指没有像人的身体一样的死亡。那是解脱，因为在那里，甚至连“到了一定的时间就会耗尽或死亡”这样的名称都没有，远离死亡就是解脱。凡是解脱，那就是如来。对于具有这样功德的人来说，说他会死亡是不可能的。身体像金刚一样坚硬，怎么会无常而坏灭呢？因此，没有死就是如来。所谓没有烦恼，解脱不是指变得污秽不堪，而是像白色的睡莲一样清澈。凡是解脱，那就是如来。显示各种欲望的过患，应该被看作是一种方便。因此，如来不是有烦恼的。所谓无漏，是说
English
It is not like that. Liberation is without birth and without cessation. Whatever is liberation, that is the Tathagata, without birth and without death. Whatever is unborn, unpacified, without aging, without death, and unconditioned, that is the Tathagata. Therefore, the Tathagata goes to great complete nirvana. What is called without aging and without death is not liberation, such as white hair, aging, sickness, the law of death, and the concept of the nature of conditioned things. Whatever is without the above-mentioned things is liberation, therefore it is called without aging. Whatever is liberation, that is the Tathagata. The Tathagata has no white hair, aging, or change of conditioned things. Therefore, if the Tathagata is a body without aging, how can one see death? What is called without disease is the nature of not being afflicted by the sudden four hundred and four diseases, and not having a body with many faults. Therefore, liberation is without disease. Whatever is liberation, that is the Tathagata. If the Tathagata has no habit of disease, how can the Dharmakaya have disease? Therefore, the Tathagata is without disease. What is called without death is without death like the human body. That is liberation, because there is not even the name of "being exhausted or dying at a certain time." Separation from death is liberation. Whatever is liberation, that is the Tathagata. It is impossible to say that one who possesses such qualities will die. How can a body as hard as a diamond be impermanent and perish? Therefore, the Tathagata is without death. What is called without affliction, liberation does not mean becoming filthy and impure, but being as clear as a white lotus. Whatever is liberation, that is the Tathagata. Showing the faults of various desires should be seen as a means. Therefore, the Tathagata is not afflicted. What is called without outflows is