Tibetan
ཤེས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཅི་ཡང་མི་ཚོར་ཏེ། ཡན་ལག་དང་ཚིགས་ཐམས་ཅད་འདར་ཞིང་འགུལ་ཡང་རྩོལ་མི་ནུས་སོ། །ལུས་ཐམས་ཅད་གྲང་ཞིང་དྲོད་ཟད་དུ་ཉེ་བ་ན། སྔོན་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ཉི་མ་ནུབ་ཏུ་ཉེ་བ་ན་རི་དང་འབར་འབུར་གྱི་གྲིབ་མ་ཐམས་ཅད་ཤར་ཕྱོགས་སུ་སྣང་སྟེ། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཕུང་པོ་འདི་འགགས་ན། ཕུང་པོ་ཕ་རོལ་པོ་གཅིག་གི་རྒྱུན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྒྲོན་མ་བྱུང་བ་ན་མུན་པ་འགོག་ལ། སྒྲོན་མ་འགགས་པ་ན་མུན་པ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་སྤྲ་ཚིལ་ལས་ རྒྱ་བྱས་ཏེ་འཇི་བ་ལ་བཏབ་ན། རྒྱ་དང་འཇི་བ་ཕྲད་པ་ལས་རི་མོ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་སྤྲ་ཚིལ་གྱི་རྒྱ་འཇི་བ་ལ་འཕོས་པ་ཡང་མེད་ལ། རི་མོ་འཇི་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན། གཞན་ནས་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྲ་ཚིལ་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རི་མོ་བྱུང་ངོ་། །ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་འགགས་ནས་ལྔ་ཕུང་བར་མ་སྐྱེས་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཉིད་ལྔ་ཕུང་བར་མར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ལ། ལྔ་ཕུང་བར་མ་ཡང་རང་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ནས་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི་ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ལས་ལྔ་ཕུང་བར་མ་སྐྱེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཇི་བ་ལ་རྒྱས་བཏབ་ན་རྒྱ་མེད་མ་ཐག་ཏུ་རི་མོ་མངོན་པར་སྣང་སྟེ། མིང་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་དུས་ནི་ཐ་དད་དོ། །དེ་བས་ན་ལྔ་ཕུང་བར་མ་ནི་ཤའི་མིག་གིས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་འཕྲུལ་གྱི་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ངས་གསུངས་སོ། །ལྔ་ཕུང་བར་མ་ལ་ཟས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསམ་པའི་ཟས་དང་། རེག་པའི་ཟས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་སོ། །ལྔ་ཕུང་བར་མ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་རྟོག་གོ །མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ལ་རྟོག་གོ །ཕ་མ་གཉིས་ཕྲད་དེ་འཁྲིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་ན་ལས་ཅི་དང་ཅི་བྱས་པའི་རྒྱུ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་འགྲོ་སྟེ། མ་ལ་ནི་འདོད་པ་སྐྱེ། ཕ་ལ་ནི་སྡང་བ་སྐྱེ་སྟེ། ཕའི་ཁུ་བ་འབྱུང་བ་ན་བདག་གིར་འཛིན་ཏེ་མཐོང་ནས་སེམས་རངས་ཤིང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ན། ལྔ་ཕུང་བར་མ་འཇིག་མ་ཐག་ཏུ་ལྔ་ཕུང་ཕྱི་མ་སྐྱེ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཇི་བ་ལ་རྒྱས་བཏབ་ན་རྒྱ་མེད་མ་ཐག་ཏུ་རི་མོར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་བའི་ཚེ་དབང་པོ་རྣམས་ཚང་བ་དང་། མ་ཚང་བ་ཡོད་དེ། གང་དབང་པོ་ཚང་བ་ནི་གཟུགས་མཐོང་ནས་ཆགས་པ་སྐྱེའོ། །ཆགས་པ་སྐྱེས་པས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསླད་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཉིས་ཀྱིས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་མཐོང་སྟེ། མི་རྟག་ པ་ལ་ནི་རྟག་པར་ལྟ། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ། མི་བདེ་བ་ལ་བདེ་བར་ལྟ། ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ལྟ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་བྱེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ལས་སུ་འགྱུར་ལ། ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ལྔ་ཕུང་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེས་སངས་རྒྱས་སམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉེ་གནས་སམ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ན། མདོ་སྡེ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་ཐོས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐོས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་རྟོག་གོ །དགེ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་དང་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་མཐོང་བ་ཐོབ་པས་འཁོར་བ་ལ་རབ་ཏུ་འགྱོད་པའི་སེམས་སྐྱེའོ། །འགྱོད་པའི་སེམས་སྐྱེས་པས་དགའ་བ་དང་མོས་པ་མི་སྐྱེའོ། །དགའ་བ་དང་མོས་པ་མི་སྐྱེ་བས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་ཞིག་པས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་སྒོམ་པར་འགྱུར་རོ། ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་བསྒོམས་པས་འཁོར་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འཁོར་བ་མེད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེ་ནི་ཤིང་དང་མ་ཕྲད་ན་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཁོར་བ་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ལྔ་ཕུང་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེང་གེ་སྒྲས་གསོལ་པ། ནམ་མཁའ་ལ་ཚེར་མ་མ་མཆིས་པར་དབྱུང་དུ་ཅི་མཆིས། ཕུང་པོ་ལ་འཆིང་བ་མ་མཆིས་པར་ཅིས་བཅིངས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཉོན་མོངས་པའི་ལྕགས་སྒྲོག་གིས་ལྔ་ཕུང་བཅིངས་ཏེ། ལྔ་ཕུང་གི་ཕ་རོལ་ན་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་མེད་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕ་རོལ་ན་ལྔ་ཕུང་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཀ་བས་ཁང་པ་འཛིན་ཏེ། ཁང་པའི་ཕ་རོལ་ན་ཀ་བ་མེད་ལ། ཀ་བའི་ཕ་རོལ་ན་ཁང་པ་མེད་པ་ལྟར་སེམས་ཅ
Chinese
知晓了。虽然有五种识，却什么也感觉不到。所有肢体和关节都在颤抖和移动，却无力行动。当整个身体冰冷，体温接近耗尽时，就会看到先前所作所为的善与不善成熟的征兆。种姓之子，譬如太阳接近落山时，山和凸起的阴影都显现在东方，而没有朝西方去的规律。同样，众生的业果也是如此，当这个蕴结束后，就会生起另一个蕴的相续，就像灯亮时黑暗消失，灯灭时黑暗生起一样。种姓之子，譬如用蜡做成印章，盖在皮革上，印章和皮革相触碰就会出现图案。这样，蜡的印章并没有转移到皮革上，图案也不是从皮革中产生的，也不是从其他地方来的，而是由于蜡的因缘才出现图案的。现在的蕴结束后，不会立即生起中有，也不是现在的蕴直接变成中有，中有也不是自己产生的，也不是从其他地方来的，而是从现在的蕴的因中生起中有。就像在皮革上盖章，印章消失后立即显现图案一样，名称上没有区别，但时间是不同的。因此，我说中有不是肉眼所能见到的，而是用神通之眼才能见到的。中有有三种食物，即思念的食物、触觉的食物和识的食物。中有有两种，即善业的果报和不善业的果报。其中，具有善业之因的，就会思念善。具有不善业之因的，就会思念不善。父母交合行淫事时，就会像做了什么业的因一样，前往出生的处所。母亲会生起欲望，父亲会生起嗔恨。当父亲的精液产生时，就会执著地认为是我，看到后内心感到高兴和极度欢喜。这样，由于三种烦恼的因和缘，中有在刚一死后立即趋向于五蕴。
English
It is known. Although there are five consciousnesses, one feels nothing at all. All limbs and joints tremble and move, yet one is unable to act. When the whole body is cold and the warmth is near exhaustion, the signs of the maturation of previous virtuous and non-virtuous deeds will be seen. Son of good family, just as when the sun is near setting, all the shadows of mountains and bumps appear in the east, and there is no phenomenon of going to the west, so too, the result of the actions of sentient beings is similar. When this aggregate ceases, the continuum of another aggregate will arise, just as when a lamp appears, darkness is dispelled, and when a lamp ceases, darkness arises. Son of good family, for example, if a seal is made of beeswax and pressed onto leather, a pattern will appear from the contact of the seal and the leather. Thus, the seal of beeswax is not transferred to the leather, nor does the pattern arise from the leather, nor does it come from elsewhere, but the pattern arises due to the condition of the beeswax. When the present aggregate ceases, the intermediate state (bardo) does not immediately arise, nor does the present aggregate itself become the intermediate state, nor does the intermediate state arise on its own, nor does it come from elsewhere, but the intermediate state arises from the cause of the present aggregate. Just as when a seal is pressed onto leather, the pattern appears immediately after the seal is removed, there is no difference in name, but the time is different. Therefore, I have said that the intermediate state is not seen by the eye of flesh, but by the eye of miraculous power. The intermediate state has three kinds of food: the food of thought, the food of touch, and the food of consciousness. The intermediate state has two aspects: the result of virtuous actions and the result of non-virtuous actions. Among these, one who possesses the cause of virtuous actions will contemplate virtue. One who possesses the cause of non-virtuous actions will contemplate non-virtue. When the two parents meet and engage in sexual activity, they will go to the place of birth according to the cause of whatever actions they have done. Desire arises in the mother, and hatred arises in the father. When the father's semen is produced, he grasps at it as his own, and upon seeing it, his mind is pleased and filled with great joy. Thus, due to the three causes and conditions of afflictions, the intermediate state, immediately upon death, tends towards the five aggregates.
Chinese
不生，犹如在布上绘画，无须颜料立刻就能成画一样。出生时，根基有完整和不完整的。其中根基完整者，因见色而生贪。生贪故名为渴爱，因迷惑而生贪者名为无明。因贪欲和无明二因缘，对一切境产生颠倒见，于无常中见常，于无我中见我，于不乐中见乐，于不净中见净。因这四种颠倒见，而行善与不善，烦恼亦转为业，业亦转为烦恼，此名为系缚。因此，五蕴生起称为系缚。若此人亲近佛、佛的近侍或善知识，则能听闻十二部经。如是因听闻佛法，而思惟善行。因思惟善行，而得大智慧。所谓大智慧，即是正确的智慧和见地。得智慧和见地后，对轮回生起极大的后悔心。生起后悔心，则不生欢喜和爱乐。不生欢喜和爱乐，则贪欲之心便会消灭。贪欲之心消灭，便会修习八正道。修习八正道，则轮回便会止息。轮回止息，便名为获得解脱。犹如火不遇木则熄灭一般，轮回止息故名为涅槃。因此，五蕴止息称为涅槃。狮子吼请问：虚空中无刺，如何拔出？蕴中无缚，如何系缚？世尊开示：善男子，以烦恼之铁链系缚五蕴，五蕴之外无其他烦恼，烦恼之外亦无其他五蕴。善男子，如柱子支撑房屋，房屋之外无柱子，柱子之外亦无房屋一般，有情……
English
It does not arise, just as drawing on cloth, a picture can be formed immediately without the need for paint. At the time of birth, the faculties are either complete or incomplete. Among those with complete faculties, attachment arises from seeing forms. Because attachment arises, it is called craving. Generating attachment due to delusion is called ignorance. Due to the two causes and conditions of desire and ignorance, all objects are seen perversely: seeing permanence in impermanence, seeing self in non-self, seeing pleasure in displeasure, and seeing purity in impurity. Because of these four perverted views, one engages in virtue and non-virtue. Afflictions also transform into actions, and actions also transform into afflictions. This is called bondage. Therefore, the arising of the five aggregates is called bondage. If that person attends to the Buddha, the Buddha's attendant, or virtuous friends, they will hear the twelve divisions of scripture. Thus, by hearing the Dharma, they will contemplate virtuous conduct. By contemplating virtuous conduct, they will attain great wisdom. Great wisdom is called correct wisdom and vision. Having attained wisdom and vision, they will develop a great sense of regret for samsara. Having developed a sense of regret, they will not generate joy and delight. Not generating joy and delight, the mind of desire will be destroyed. When the mind of desire is destroyed, they will cultivate the Noble Eightfold Path. Having cultivated the Noble Eightfold Path, samsara will cease. With the cessation of samsara, it is called attaining liberation. Just as fire ceases when it does not encounter wood, the cessation of samsara is called Nirvana. Therefore, the cessation of the five aggregates is called Nirvana. Lion's Roar asked: Since there are no thorns in the sky, how can they be pulled out? Since there is no bondage in the aggregates, how are they bound? The Blessed One replied: Son of noble family, the five aggregates are bound by the iron chain of afflictions. There are no other afflictions apart from the five aggregates, and there are no other five aggregates apart from the afflictions. Son of noble family, just as a pillar supports a house, there is no pillar apart from the house, and there is no house apart from the pillar, sentient beings...