Tibetan
།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ཀྱང་འདི་ལ་གང་ཡང་འཇུག་པའམ་ལྡོག་པ་མེད་དོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མུ་སྟེགས་བྱེད་སོ་སོའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་རང་གི་གཙུག་ལག་ལ་མོས་པ་དང་། སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་འཁྲུལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་གནས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་གཡོ་བ་དང། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བའི་ཕྱིར་གང་ལའང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཁྱོད་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་གིས་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ལྟ་བ་ལས་བཟློག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། མྱ་ངན་འདས་ལྟའི་མུ་སྟེགས་ཅན། །ཐ་དད་པར་ནི་རྣམ་པར་རྟོག །དེ་དག་གི་ནི་རྟོག་པ་ཙམ། །ཐར་བའི་ཐབས་ནི་ཡོད་པ་མིན། །བཅིངས་དང་བཅིང་བྱ་རྣམ་གྲོལ་བ། །ཐབས་རྣམས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་སྟེ། །མུ་སྟེགས་ཐར་པར་རྟོག་མོད་ཀྱི། །ཐར་བར་རུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ཚུལ་བློ་གྲོས་ཀྱིས། །དུ་མར་ཐ་དད་བྲལ་བར་སྣང་། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་ཐར་མེད་ན། །བླུན་པོ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་བརྟག། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངན་ལྟ་བས། །མུ་སྟེགས་ཅན་ཀུན་རྣམ་པར་མྱོས། །ཡོད་མེད་ཕྱོགས་སུ་སྨྲ་བ་རྣམས། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་ཐར་པ་མེད། །བྱིས་པ་སྨྲ་བའི་སྤྲོས་ལ་དགའ་བ་དག །ཡང་དག་ཉིད་ལ་བློ་གྲོས་ཡངས་མི་བྱེད། །སྨྲ་བ་ཁམས་གསུམ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་གནས་ཏེ། །ཡང་དག་ཉིད་ནི་ སྡུག་བསྔལ་འཇིག་པའི་རྒྱུ། །མེ་ལོང་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུགས། །སྣང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལྟར། །བག་ཆགས་དག་གི་མེ་ལོང་ལ། །བྱིས་པས་སེམས་ནི་རྣམ་གཉིས་མཐོང་། །སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་མི་ཤེས་པས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་གཉིས་སྐྱེ། །སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡོངས་ཤེས་ན། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་ཉིད་སྣ་ཚོགས་འགྱུར་བ་སྟེ། །མཚན་དང་མཚན་གྱི་གཞི་ཡང་སྤངས། །ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་རྣམ་བརྟགས་བཞིན། །སྣང་བའི་རྣམ་པ་སྣང་བ་མེད། །སྲིད་གསུམ་རྣམ་པར་རྟོག་ཙམ་པས། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་དོན་མེད་དེ། །རྣམ་རྟོག་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ནི། །བྱིས་པ་དག་གིས་མི་རྟོགས་སོ། །མིང་དང་འདུ་ཤེས་བྱེ་བྲག་གིས། །མདོ་དང་མདོ་ལས་རྣམ་རྟོག་བཤད། །བརྗོད་པ་དག་ནི་མ་གཏོགས་པར། །བརྗོད་པར་བྱ་བའང་མི་རིག་གོ །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་
Chinese
像这样的大慧等分别念，虽然完全了知所有外道都已证得寂灭，但对此既无进入也无返回。大慧，各个外道的寂灭，是由于信奉自己的论典，如果以各种方式进行详细考察，就会产生错乱，就像他们所分别的那样，不会安住。因为心的摇动、到来和离去，所以对任何事物都没有寂灭。大慧，对此你和其他菩萨应当学习，应当避免以外道所有寂灭的观点来看待。对此应这样说：持寂灭见的外道，对种种事物进行分别。他们的分别念，不是解脱的方法。束缚和所束缚以及解脱，各种方法都被舍弃。外道虽然认为解脱，但不会变得可以解脱。外道的行为，以智慧看来，显得多种多样且彼此分离。因此，如果他们没有解脱，愚人又如何考察呢？由于对因和果持有错误的观点，所有外道都沉醉其中。那些说有和无两方面的人，因此他们没有解脱。那些喜欢谈论孩童言语的人，不会对真正的实相运用广阔的智慧。言语是三界痛苦的产生之处，而真正的实相是痛苦毁灭的原因。就像镜子里的影像一样，虽然显现却并非真实存在。在习气的镜子里，孩童看到心是二元的。由于不了解心的显现，就会产生二元分别念。如果完全了解心的显现，就不会产生分别念。心本身会发生各种变化，名称和名称的基础也被舍弃。就像孩童所分别的那样，显现的方式没有显现。三有仅仅是分别念，所以没有外在的实义。各种分别念的显现，是孩童们无法理解的。通过名称和概念的差别，在经和经中阐述了分别念。除了言语之外，也无法理解所要表达的内容。然后，菩萨摩诃萨大慧对薄伽梵这样说：
English
Although the great wisdom, such as this, completely understands that all the tirthikas have attained nirvana through discrimination, there is neither entering nor returning to this. O Mahamati, the nirvana of each of the tirthikas is due to faith in their own treatises, and if examined in detail in various ways, it will lead to confusion, and it will not abide as they discriminate. Because of the movement, coming, and going of the mind, there is no nirvana for anything. O Mahamati, you and other Bodhisattvas should learn this, and should refrain from viewing the nirvana of all the tirthikas. To this, it should be said: The tirthikas who hold the view of nirvana, discriminate on various things. Their discrimination is not a method of liberation. Bondage and what is bound, as well as liberation, all methods are abandoned. Although the tirthikas think of liberation, they will not become capable of liberation. The conduct of the tirthikas, as seen by wisdom, appears to be diverse and separate from each other. Therefore, if they have no liberation, how do fools examine it? Because of holding wrong views on cause and effect, all the tirthikas are intoxicated. Those who speak of existence and non-existence, therefore they have no liberation. Those who delight in the speech of children, do not apply broad wisdom to the true reality. Speech is the place of origin of the suffering of the three realms, while true reality is the cause of the destruction of suffering. Just like an image in a mirror, although it appears, it is not actually there. In the mirror of habits, children see the mind as dualistic. Because they do not understand the appearance of the mind, dualistic discrimination arises. If the appearance of the mind is fully understood, discrimination will not arise. The mind itself undergoes various changes, and the name and the basis of the name are also abandoned. Just as children discriminate, the way of appearance has no appearance. The three existences are merely discrimination, so there is no external meaning. The appearance of various discriminations is not understood by children. Through the differences of names and concepts, discrimination is explained in the sutras and from the sutras. Apart from speech, what is to be expressed cannot be understood either. Then, the Bodhisattva Mahasattva Mahamati said this to the Bhagavan:
Tibetan
གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་བདག་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཞན་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མཁས་པས། བདག་ཉིད་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བགྱི་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་གི་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱིས་དྲིས་ཤིག་དང་། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་བཟོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངས་ལན་སྦྱིན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བྱས་པའམ། མ་བྱས་པའམ། རྒྱུའམ། འབྲས་བུའམ། མཚན་ཏམ། མཚན་གྱི་གཞི་འམ། བརྗོད་པའམ། བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། བློའམ། རིག་པར་བྱ་བའམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་ངེས་པའི་སྒྲ་ནི་གཅིག་གམ་ཐ་དད་དམ་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་ངེས་པའི་སྒྲར་བྱས་པའང་མ་ཡིན། མ་བྱས་པའང་མ་ཡིན། རྒྱུའང་མ་ཡིན། འབྲས་བུའང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཉི་ག་ཡང་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འོ་ཅག་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་བས་ན། དེ་ནི་ང་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་དག་གིས་དེ་ལྟར་མ་དགོངས་སོ། །དེ་སྟེ་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི་བདག་ཉིད་དུ་མ་རེད་པས་ན། ཚོགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་དང་མོ་ཤམ་གྱི་བུ་དང་མཚུངས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གང་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པའང་མ་ཡིན། མེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡོད་པའང་མ་ཡིན། མེད་པའང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐའ་བཞིའི་ཕྱི་རོལ་ཏོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མཐའ་བཞི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་མཐའ་བཞིའི་ཕྱི་རོལ་དེ་ནི་མོ་ཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་ཚིག་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མོ་ཤམ་གྱི་བུ་ནི་ཚིག་ཙམ་སྟེ་མཐའ་བཞིར་ལྷུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་ལྷུང་བས་ན་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་རིག་པར་བྱའོ། །བློ་
Chinese
祈请！世尊，以何因缘，使我和其他菩萨摩诃萨们善于了解如来之自性？祈请如来、应供、正遍知为我宣说，使我和他人也能领悟成佛的自证之佛陀。世尊说：大慧，因此你来提问吧！我将如你所能忍受的那样给予回答。大慧菩萨请问：世尊，如来、应供、正遍知是所作吗？非所作吗？是因吗？是果吗？是相吗？是相之基吗？是言说吗？是所言说吗？是智吗？是所知吗？世尊，像这些词语的决定之义，是一还是异？世尊说：大慧，如来、应供、正遍知，不是像这些词语的决定之义那样，是所作，也不是非所作，不是因，也不是果。为什么呢？因为这两种情况都会有过失。大慧，如果如来是所作，那就会是无常；因为无常，我们这些果也会变成如来。我和其他如来都不会这样认为。如果如来是非所作，那就不会是自性，那么正确地积聚资粮也会变得毫无意义，因为是非所作，就会像兔角和石女儿一样。大慧，凡不是因也不是果的，那既不是有也不是无。凡既不是有也不是无的，那就是超越四边。大慧，四边是世间的行境，凡超越四边的，那就只是像石女儿一样的言辞。大慧，石女儿只是言辞，并没有落入四边。因为没有落入四边，所以对智者来说不是量。智者们应当这样理解一切如来的言辞之义。大
English
O Lord! By what means can I and other Bodhisattva-Mahasattvas become skilled in understanding the self-nature of the Tathagata? Please, Tathagata, Arhat, Perfectly Enlightened One, explain to me the self-enlightenment of the Buddha, so that I and others may also comprehend it. The Lord said: Mahamati, therefore, ask your question! I will answer as you can bear it. Mahamati asked: O Lord, is the Tathagata, Arhat, Perfectly Enlightened One, made or unmade? Is he a cause or an effect? Is he a characteristic or the basis of a characteristic? Is he a statement or something to be stated? Is he wisdom or something to be known? O Lord, are the definitive meanings of such words one or different? The Lord said: Mahamati, the Tathagata, Arhat, Perfectly Enlightened One, is not made, nor unmade, nor a cause, nor an effect, in the definitive sense of such words. Why is that? Because both would be faulty. Mahamati, if the Tathagata were made, he would be impermanent; because of impermanence, we, the effects, would also become Tathagatas. Neither I nor other Tathagatas would think that way. If he were unmade, he would not be self-existent, and the proper accumulation of merit would be meaningless, because being unmade, he would be like a rabbit's horn or a barren woman's child. Mahamati, that which is neither a cause nor an effect is neither existent nor non-existent. That which is neither existent nor non-existent is beyond the four extremes. Mahamati, the four extremes are the practices of the world; that which is beyond the four extremes becomes merely a word, like a barren woman's child. Mahamati, a barren woman's child is merely a word, not falling into the four extremes. Because it does not fall into the four extremes, it is not a valid measure for the wise. The wise should thus understand the meaning of the words of all the Tathagatas. O