Tibetan
་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཡོད་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གདགས་པར་འགྱུར་གྱི། མིང་དང་གཟུགས་མེད་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཏུ་གདགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ཤེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་དང་རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་གནས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཏེ། དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཤེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་མིང་དང་གཟུགས་གདགས་པར་འགྱུར་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མིང་དང་གཟུགས་སུ་གདགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གདགས་པར་འགྱུར་གྱི། འདུ་བྱེད་རྣམས་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པར་གདགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཤེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ལ་ཀུན་སེམས་པ་དང་། སྒྲ་ལ་ཀུན་སེམས་པ་དང་། དྲི་ལ་ཀུན་སེམས་པ་དང་། རོ་ལ་ཀུན་སེམས་པ་དང་། རེག་བྱ་ལ་ཀུན་སེམས་པ་དང་། ཆོས་ལ་ཀུན་སེམས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཤེས་བྱའོ། །མ་རིག་པ་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་གདགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་རིག་པ་མེད་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སུ་གདགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་དང་། ནང་མི་ཤེས་པ་དང་། ཕྱི་མི་ཤེས་པ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་མི་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མི་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་མི་ཤེས་པ་དང་། ལམ་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྐྱེན་མི་ཤེས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་པ་དང་། ནག་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དང་། སྣང་བ་དང་། མི་སྣང་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བསྟེན་པར་བྱ་བ་དང་། བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡི
Chinese
什么是（有）作为呢？例如，眼处、耳处、鼻处、舌处、身处，以及意处，这被称为六处。如果有名和色，则可以安立六处；如果没有名和色，则不能安立六处。什么是名和色呢？例如，感受、想、心、触、作意、四大种，以及安住在四大种上的名和色，这被称为名和色。如果有识，则可以安立名和色；如果没有识，则不能安立名和色。什么是识呢？例如，眼识、耳识、鼻识、舌识、身识，以及意识，这被称为识。如果有诸行，则可以安立识；如果没有诸行，则不能安立识。什么是诸行呢？例如，于色作意、于声作意、于香作意、于味作意、于触作意、于法作意，这些被称为诸行。如果无明，则可以安立诸行；如果没有无明，则不能安立诸行。什么叫做无明呢？例如，不知前际、不知后际、不知前后际、不知内、不知外、不知内外、不知痛苦、不知集、不知灭、不知道。如是不知因缘、不知缘起、不知缘起之法，以及不知黑白、因与非因、有相与无相、有罪与无罪、应修与非应修。
English
What is 'doing'? It is like this: the eye-source, the ear-source, the nose-source, the tongue-source, the body-source, and the mind-source. These are called the six sources. If there are name and form, then the six sources can be established. If there are no name and form, then the six sources cannot be established. What are name and form? It is like this: feeling, perception, mind, contact, attention, the four great elements, and the name and form that abide in the four great elements. These are called name and form. If there is consciousness, then name and form can be established. If there is no consciousness, then name and form cannot be established. What is called consciousness? It is like this: eye-consciousness, ear-consciousness, nose-consciousness, tongue-consciousness, body-consciousness, and mind-consciousness. These are called consciousness. If there are formations, then consciousness can be established. If there are no formations, then consciousness cannot be established. What are called formations? It is like this: attending to form, attending to sound, attending to smell, attending to taste, attending to touch, and attending to phenomena. These are called formations. If there is ignorance, then formations can be established. If there is no ignorance, then formations cannot be established. What is called ignorance? It is like this: not knowing the former limit, not knowing the latter limit, not knowing the former and latter limits, not knowing the internal, not knowing the external, not knowing the internal and external, not knowing suffering, not knowing the origin, not knowing the cessation, not knowing the path. Thus, not knowing the cause, not knowing dependent arising, not knowing the dharmas of dependent arising, and not knowing black and white, cause and non-cause, appearance and non-appearance, with fault and without fault, what should be cultivated and what should not be cultivated.
Tibetan
ན་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་མི་ཤེས་པ་དང་། མི་མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་དང་། ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་ན་མ་རིག་པ་གདགས་པར་འགྱུར་གྱི། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་ན་མ་རིག་པར་གདགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་ན། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་གང་དུ་བྱུང་བ་ཞིག། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་ཅིར་གྱུར་པ་ཞིག བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རམ། ཅི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བ་ཞིག་ན། བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་གང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཅི་འདྲ་བར་འགྱུར་ཞེས་ནང་དུ་བདག་ཅི། བདག་སུ་ཞིག་ཅི་ཡོད་དམ་ཅི་མེད་དམ་ཅི་བྱུང་ངམ་མ་བྱུང་ངམ། ཅིར་གྱུར་གང་དུ་བྱུང་། བདག་ཅིར་གྱུར། གང་དུ་བྱུང་བ་ཞིག། ཅི་བདག་བྱུང་བ་ཞིག་ན། བདག་གང་དུ་བྱུང་བ་ཞིག། བདག་ད་རེ་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞིང་ཡིད་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱས་པས་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དྲུག་ལས་ལྟ་བ་གང་ཡང་རུང་བས་གཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཡོད་ཅེས་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདག་མེད་ཅེས་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདག་ལ་བདག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ཞེས་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདག་ལ་བདག་ ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ནི་བདག་སྟེ་དེ་འཇིག་རྟེན་ནོ་ཞེས་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། གལ་ཏེ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་རྟག་པ། བརྟན་པ། ཐེར་ཟུག་པ། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན། ཐེར་ཟུག་པ་ཡང་དག་པར་འདུག་པའམ། འདུག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོད་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གདགས་པར་འགྱུར་གྱི། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་མེད་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་གདགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་གང་ཟག་དང་། སྐྱེ་བ་པོ་དང་ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང་། ཤེད་བུ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་སྟེ། དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ
Chinese
對於不了解、不見、不明顯、不理解的諸法，稱之為無明。如果存在不如理作意，則可安立為無明；如果不存在不如理作意，則不可安立為無明。何謂不如理作意？例如：我過去存在嗎？我過去不存在嗎？如果我過去存在，我過去存在於何處？我過去變成了什麼？我未來會存在嗎？我未來不會存在嗎？如果我未來存在，我未來會存在於何處？我未來會變成什麼？內心想著：我是什麼？我是誰？有什麼？沒有什麼？發生了什麼？沒有發生什麼？變成了什麼？在哪裡發生？我變成了什麼？在哪裡發生？如果我發生了，我在哪裡發生？我現在發生了嗎？如此猶豫不決，心生二念。像這樣，由於不如理作意，六種見解中的任何一種見解都會產生，即：認為有我，認為無我，認為我真實地見到我，認為我真實地沒有見到我，認為這就是我，這就是世界，以及如果依賴因緣而生起的事物是常、是穩固、是恆常、是不變的法性，恆常真實地存在或將存在。這就是不如理作意。如果存在非真實的遍計，則可安立為不如理作意；如果不存在非真實的遍計，則不可安立為不如理作意。何謂非真實的遍計？例如：我、有情、命、士夫、補特伽羅、生者、意生、儒童、作者、受者。這就是非真實。
English
That which is not knowing, not seeing, not clearly understanding, and not comprehending phenomena is called ignorance. If there is inappropriate attention, then ignorance is established; if there is no inappropriate attention, then ignorance is not established. What is called inappropriate attention? For example: Did I exist in the past? Did I not exist in the past? If I existed in the past, where did I exist in the past? What did I become in the past? Will I exist in the future? Will I not exist in the future? If I will exist in the future, where will I exist in the future? What will I become in the future? Thinking inwardly: What am I? Who am I? What is there? What is not there? What happened? What did not happen? What did I become? Where did it happen? What did I become? Where did it happen? If I happened, where did I happen? Am I happening now? Thus doubting and becoming of two minds. In this way, due to inappropriate attention, one of the six views arises, namely: the view that there is a self, the view that there is no self, the view that I truly see myself, the view that I truly do not see myself, the view that this is the self, this is the world, and the view that if something arises dependent on conditions, it is permanent, stable, constant, of unchanging nature, constantly and truly existing or will exist. This is called inappropriate attention. If there is unreal conceptualization, then inappropriate attention is established; if there is no unreal conceptualization, then inappropriate attention is not established. What is unreal conceptualization? For example: self, sentient being, life, person, individual, one who is born, mind-born, child, doer, feeler. This is unreal.
Tibetan
འོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་། མི་ལྡན་པ་རྣམས་བདག་ཅེས་རྟོག་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང་། ཤེད་བུ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་ཞེས་རྟོག་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཡོད་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གདགས་པར་འགྱུར་གྱི། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་མེད་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གདགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་ན། མ་རིག་པ་གདགས་པར་འགྱུར་གྱི། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་ན། མ་རིག་པར་གདགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། མ་རིག་པ་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་གདགས་པར་འགྱུར་གྱི། མ་རིག་མེད་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སུ་གདགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནས། སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་རྒ་ཤི་གདགས་པར་འགྱུར་གྱི། སྐྱེ་བ་མེད་ན་རྒ་ཤི་གདགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་བར་དུ་གོང་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། དེ་ལྟར་ན་ཁྱིམ་བདག་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ། རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ པ། སྟོབས་མེད་པ། རྐྱེན་རྣམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་མེད་ན་ཆོས་རྣམས་གདགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ཁྱིམ་བདག་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ། འདི་ལ་ལམ་ཆད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བའམ། རྒ་བའམ། འཆི་བའམ། འཕོ་བ་འམ། འབྱུང་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཁྱིམ་བདག་རྣམས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཆུའི་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཉ་གནས་པར་གྱུར་པ་ཁྱིམ་བདག་རྣམས་དེ་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། ཉ་དེ་དག་ཅི་ཞིག་གི་མཐུ། དེ་དག་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆབ་ཀྱི་མཐུ་འོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཆབ་ཀྱི་མཐུ་འོ། །དེ་ལ་ཁྱིམ་བདག་རྣམས་ཅི་ཆུ་དེ་སེམས་སམ། དེ་དག་གིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་མ་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ལྟ་མ་ལགས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱིམ་བདག་རྣམས་དེ་ལྟར་ཆུ་སེམས་པ་མེད་པ་ལ་ཅིའི་སྟོབས་ཤིག་ཡོད། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོབས་མ་མཆིས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་སྟོབས་ཆུང་ངོ་། །བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱིམ་བདག་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ། ཀུན་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ། སྟོབས་མེད་པ། ཉམ་ཆུང་བ། རྐྱེན་རྣ་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་ན་ཆོས་རྣམས་གདགས་པར་འགྱུར་རོ། ཁྱིམ་བདག་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ། འདི་ལ་ལམ་ཆད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་
Chinese
哦！ 那些没有听闻的普通人，认为和完全认为有“我”，以及认为和完全认为有“众生”、“命”、“士夫”、“力生”、“力子”、“作者”、“受者”，这被称为非真实遍计。 这样，如果存在非真实遍计，则会安立不如理作意；如果不存在非真实遍计，则不会安立不如理作意。如果存在不如理作意，则会安立无明；如果不存在不如理作意，则不会安立无明。如果存在无明，则会安立行；如果不存在无明，则不会安立行……直到如果存在生，则会安立老死；如果不存在生，则不会安立老死，如前一样连接。 第二品。 这样，各位施主，一切法都是从非真实遍计所生，依赖于因缘，没有力量，从因缘所生；如果没有因缘，则不会安立诸法。 各位施主，一切法都只是假立，除了道路断绝的涅槃之外，这里没有任何生、老、死、转移或出现。 各位施主，例如，在一个大湖里有鱼存在，各位施主，你们怎么想？那些鱼的力量是什么？ 他们回答说：世尊，是水的力量。 善逝，是水的力量。 那么，各位施主，水有思想吗？ 他们回答说：世尊，不是这样的。 善逝，不是这样的。 佛说：各位施主，既然水没有思想，那它有什么力量呢？ 世尊，没有力量。 善逝，力量很小。 佛说：各位施主，同样，一切法都是非真实的，从遍计所生，没有力量，弱小，从因缘所生；如果存在因缘，则会安立诸法。 各位施主，一切法都只是假立，这里只有道路断绝的涅槃
English
O! Those ordinary people who do not have learning, think and completely think of "self", and think and completely think of "sentient being", "life", "person", "born of strength", "son of strength", "maker", "feeler", this is called unreal parikalpana. Thus, if unreal parikalpana exists, then inappropriate attention will be established; if unreal parikalpana does not exist, then inappropriate attention will not be established. If inappropriate attention exists, then ignorance will be established; if inappropriate attention does not exist, then ignorance will not be established. If ignorance exists, then formations will be established; if ignorance does not exist, then formations will not be established... until if birth exists, then old age and death will be established; if birth does not exist, then old age and death will not be established, connect as before. Second Chapter. Thus, householders, all dharmas arise from unreal parikalpana, depend on conditions, have no power, and arise from conditions; if there are no conditions, then dharmas will not be established. Householders, all dharmas are merely designations; in this, apart from the cessation of the path, nirvana, there is no birth, aging, death, transference, or arising whatsoever. Householders, it is like this: for example, if fish live in a great lake, householders, what do you think? What is the power of those fish? They replied: World Honored One, it is the power of water. Sugata, it is the power of water. Then, householders, does the water have thought? They replied: World Honored One, it is not so. Sugata, it is not so. The Buddha said: Householders, since the water has no thought, what power does it have? World Honored One, there is no power. Sugata, the power is small. The Buddha said: Householders, similarly, all dharmas are unreal, arising from parikalpana, powerless, weak, arising from conditions; if conditions exist, then dharmas will be established. Householders, all dharmas are merely designations; in this, there is only the cessation of the path, nirvana.