Tibetan
མཁྱེན། །མཁས་པ་འཇིག་རྟེན་གནས་སམ་མྱ་ངན་འདས་ཀྱང་རུང་། །ཆོས་ཉིད་སྐྱོན་མེད་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་འདི་གནས་ ཏེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་རྗེས་སུ་རྟོགས། །དེ་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཞེས་སངས་རྒྱས་མཚན་གསོལ་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དགའ་ཚལ་ལ་རྟེན་པ། །སྟོབས་བཅུ་རྣམ་འདྲེན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་འདི་ཡིན་ཏེ། །སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ངན་སོང་གསུམ་ལས་ཡོངས་འདོན་ཀྱང་། །དེ་དག་ནམ་ཡང་སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་འགྱུར་བ་མེད། །དཔེར་ན་སེང་གེ་རི་སུལ་བརྟེན་ནས་འཇིགས་མེད་པར། །རི་དགས་ཕྲ་མོ་མང་སྐྲག་བྱེད་ཅིང་སྒྲ་སྒྲོགས་ལྟར། །མི་ཡི་སེང་གེ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བརྟེན་ནས། །མུ་སྟེགས་ཅན་མང་སྐྲག་བྱེད་འཇིག་རྟེན་སྒྲ་ཡང་སྒྲོགས། །དཔེར་ན་ནམ་མཁར་གནས་པའི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ནི། །ས་འདི་སྐེམས་པར་བྱེད་ཅིང་གཟུགས་ཀྱང་རབ་ཏུ་སྟོན། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྒྱལ་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བརྟེན་པ། །སྲེད་པའི་ཆུ་ཀླུང་སྐེམས་ཤིང་ཆོས་ཀྱང་རབ་ཏུ་སྟོན། །གཟུགས་རྣམས་མི་མཐོང་ཚོར་བ་དག་ཀྱང་མི་མཐོང་ཞིང་། །འདུ་ཤེས་མཐོང་བ་མེད་ལ་སེམས་པ་མི་མཐོང་ཞིང་། །གང་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་དང་སེམས་ཡིད་མཐོང་མེད་པ། །འདི་ནི་ཆོས་མཐོང་ཡིན་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན། །ནམ་མཁའ་མཐོང་ཞེས་སེམས་ཅན་ཚིག་ཏུ་རབ་བརྗོད་པ། །ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟར་མཐོང་སྟེ་དོན་འདི་བརྟག་པར་གྱིས། །དེ་ལྟར་ཆོས་མཐོང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན། །མཐོང་བ་དཔེ་གཞན་གྱིས་ནི་བསྙད་པར་ནུས་མ་ཡིན། །གང་གིས་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ཡིས་ཆོས་ཀུན་མཐོང་། །རྒྱལ་པོ་བཏང་སྙོམས་འདུག་ཅིང་བློན་པོ་ཀུན་བྱེད་ལྟར། །སངས་རྒྱས་མཛད་དང་ཉན་ཐོས་ཆོས་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བྱེད། །རྒྱལ་པོ་གྲོང་དུ་མི་འགྲོ་ཡུལ་འཁོར་མི་འགྲོ་ལ། །རང་གི་ཡུལ་ནས་འདུ་བ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པ་ལྟར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཉིད་གང་དུའང་མི་འགྲོ་ལ། །སངས་རྒྱས་ས་ཡི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་ཐམས་ཅད་སྡུད། །གང་ལ་བདེ་གཤེགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དད་བརྟན་ཡོད། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་མཆོག་ ལ་བསམ་སྦྱོར་བ། །ཉན་ཐོས་རང་རྒྱལ་ས་གཉིས་ཤིན་ཏུ་འདས་བྱས་ནས། །ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་རྒྱལ་བའི་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ། །དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་ནི་ཆག་གྱུར་ལ། །མི་གང་རོའམ་རྩྭའམ་ཤིང་ནི་མི་འཛིན་པ། །ཆུ་དབུས་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ་ངོགས་སུ་ཕྱིན་མི་འགྱུར། །གང་ཞིག་འཛིན་པ་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དད་ལྡན་དད་པ་ཐོབ་པ་གང་ཞིག་ནི། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཡུམ་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་མིན། །དེ་དག་ཐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཤེས་རབ་ཡོངས་ཟིན་ན། །མཆོག་ཏུ་རྨད་བྱུང་བདེ་གཤེགས་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་རེག ། དཔེར་ན་ལ་ལས་རྫ་སོ་མ་བཏང་ཆུ་སྐྱེད་ན། །ཉམ་ཆུང་ཕྱིར་ནི་མྱུར་དུ་འཇིག་པར་རིག་པར་བྱ། །སོ་བཏང་བུམ་པར་ཆུ་སྐྱེད་ལམ་དུ་འཇིག་པ་ཡི། །འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་བདེ་བར་ཁྱིམ་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དད་པ་མང་གྱུར་ཀྱང་། །ཤེས་རབ་རྣམ་པར་ཉམས་ན་མྱུར་དུ་མ་རུང་འགྱུར། །དད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་ཟིན་གྱུར་ན། །ས་གཉིས་ཤིན་ཏུ་འདས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་འགྱུར། །དཔེར་ན་བཅོས་ལེགས་མ་བྱས་གྲུ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ནང་། །ནོར་དང་བཅས་ཤིང་ཚོང་པར་བཅས་ཏེ་འཇིག་པར་འགྱུར། །གྲུ་དེ་ལེགས་པར་བཅོས་ལེགས་བྱས་དང་ལྡན་གྱུར་ན། །མི་འཇིག་ནོར་དང་བཅས་པར་ངོགས་སུ་ཕྱིན་པར་གྱུར། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དད་པས་ཡོངས་བསྒོས་ཀྱང་། །ཤེས་རབ་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་ལས་ནི་མྱུར་ཉམས་འགྱུར། །དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་མཆོག་ལྡན་ན། །མ་སྨས་མ་ཉམས་རྒྱལ་བའི་བྱང་ཆུབ་རེག་པར་འགྱུར། །ལོ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལོན་ཏེ་རྒས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་མི། །ལངས་ཀྱང་བདག་ཉིད་འགྲོ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་གཡས་གཡོན་གཉིས་ནས་མི་ཡིས་བརྟེན་བྱས་ན། །འགྱེལ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་བདེ་བླག་འགྲོ་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་སྟོབས་ཆུང་བ། །རབ་ཏུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ཀྱང་བར་དུ་ཉམས་པར་འགྱུར། །དེ་ཉིད་ཐབས་མཁས་ཤེས་རབ་མཆོག་གིས་ཡོངས་ཟིན་ན། །མི་ཉམས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རེག་པར་འགྱུར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོའི་ལས་ཀྱི་སར་གནས་གང་། །ལྷག་པའི་བསམ་པས་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཞུགས་པ། །སློབ་མ་བཟང་པོ་བླ་མ་གུས་ལྡན་དེ་དག་གིས། །བླ་མ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ། །ཅི་ཕྱིར་ཞེ་ན་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལས་འབྱུང་། །དེ་དག་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་སྟོན། །སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་དགེ་བའི་བཤེས་ལ་བསྟེན་ཏོ་ཞེས། །ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་མཆོག་མངའ་རྒྱལ་བ་དེ་སྐད་གསུང་། །སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་དང་དེ་བཞིན་བརྩོན་འགྲུས་དང་། །བསམ་གཏན་ཤེས་རབ་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་གྱིས། །བྱང་ཆུབ་ཕུང་པོར་ཞེན་ནས་མཆོག་འཛིན་མ་བྱེད་ཅིག ། དང་པོའི་ལས་ཅན་དེ་ལ་དེ་སྐད་བསྟན་པར་བྱ། །དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ལེགས་འཚོ་སྨྲ་བའི་
Chinese
知晓。 智者住世或入涅槃皆可。 法性无过，诸法空性此乃常住。 菩萨随之证悟此如是性。 因此佛陀尊号名为如来。 般若波罗蜜多依于欢喜园林。 此乃十力导师等之行境。 纵然救度众生脱离三恶趣之苦。 然彼等永不生起众生之想。 譬如狮子依于山洞而无畏。 令众多弱小山鹿惊恐并发出吼声。 人中狮子依于般若波罗蜜多。 令众多外道惊恐亦于世间发声。 譬如安住虚空之日光。 令此地干涸且极显诸色。 如是法王依于般若波罗蜜多。 令贪欲之河流干涸且极显诸法。 诸色不可见，诸受亦不可见。 想亦不可见，思亦不可见。 于何者识与心意皆不可见。 如来开示，此乃见法。 众生言说，见虚空。 虚空如何可见，当细察此义。 如是见法亦为如来所开示。 见之譬喻，其他无法能述说。 何者如是见，彼即见一切法。 如国王般安住舍，如众臣般行事。 佛陀所作及声闻所有诸法。 彼等一切皆为般若波罗蜜多所作。 如国王不入城，眷属不入国。 如从自国聚集一切集会。 菩萨于法性中无所行。 然聚集佛地所有功德。 于何者，如来菩萨具足信解。 于殊胜般若波罗蜜多思维修习。 超胜声闻缘觉二地。 不被压伏，速得胜者菩提。 譬如入海之船已损毁。 若人不执取尸体、草或树木。 则于水中坏灭，不能至岸边。 若执取之，则能至大海彼岸。
English
Know. Whether the wise remain in the world or pass into Nirvana. The faultless nature of reality, the emptiness of all phenomena, remains. The Bodhisattva then realizes this suchness. Therefore, the Buddha is honored with the name Thus-Gone. Depending on the Joyful Grove of the Perfection of Wisdom. This is the realm of activity for the Ten Powers and guides. Even though they completely liberate sentient beings from the suffering of the three lower realms. They never have the perception of sentient beings. For example, a lion relies on a mountain cave and is fearless. It frightens many small deer and roars. The lion among humans relies on the Perfection of Wisdom. It frightens many non-Buddhists and also roars in the world. For example, the sun's rays dwelling in the sky. Make this earth dry and clearly show forms. Likewise, the Dharma King relies on the Perfection of Wisdom. It dries up the river of craving and clearly shows the Dharma. Forms are not seen, feelings are not seen. Perception is unseen, thought is unseen. In whom consciousness and mind are unseen. The Thus-Gone One taught that this is seeing the Dharma. Sentient beings say they see the sky. How is the sky seen? Examine this meaning. Likewise, seeing the Dharma was also taught by the Thus-Gone One. No other example can describe seeing. Whoever sees in this way sees all phenomena. Like a king who remains neutral and ministers who act. All the deeds of the Buddha and the Dharma of the Hearers. All of these are done by the Perfection of Wisdom. Like a king who does not go to the city, and a retinue who does not go to the country. Like gathering all assemblies from one's own country. The Bodhisattva does not go anywhere in the nature of reality. But gathers all the qualities of the Buddha ground. In whom the Thus-Gone One and the Bodhisattva have firm faith. Thinking and practicing the supreme Perfection of Wisdom. Having completely transcended the two grounds of Hearers and Solitary Realizers. Without being overcome, one quickly attains the Victorious One's Enlightenment. For example, a ship entering the ocean is wrecked. If someone does not hold onto a corpse, grass, or wood. They will perish in the middle of the water and will not reach the shore. Whoever holds on will reach the other shore of the ocean.
Chinese
如是，凡具信且已得信者，不应不随智慧波罗蜜多之母。若彼等以方便之功德圆满摄持智慧，则速证无上稀有善逝菩提。譬如，若有人不脱土坯而育水，当知以其脆弱故，速疾坏灭。若脱坯于瓶中育水，虽于路中坏灭，然无有怖畏，且安乐至家。如是，菩萨虽多具信心，若于智慧有所损减，则速疾转为不善。若以信心圆满摄持智慧，则极超二地，而得无上菩提。譬如，未经善治之船于大海中，与财货及商人一同坏灭。若彼船已善治且具善治，则不坏灭，与财货一同至岸。如是，菩萨虽以信心圆满摄持，若无智慧，则速从菩提退失。若彼具足殊胜智慧波罗蜜多，则不退不减，而证得胜者之菩提。年届一百二十，衰老且痛苦之人，虽欲起身，然不能自行。若其左右二人扶持，则无有跌倒之怖畏，且安乐行进。如是，菩萨智慧力弱者，虽极精进，然于中途亦会退失。若彼以善巧方便之殊胜智慧圆满摄持，则不退失，而证得如来之菩提。菩萨安住于最初之业位，以增上意乐趣入殊胜之佛菩提者，彼等贤善弟子，具足恭敬上师者，应恒时亲近贤善上师。何以故？以贤善之功德从此生。彼等随顺宣说智慧波罗蜜多。诸佛之法应依止善知识，具足一切功德之胜者如是说。布施与持戒，忍辱及精进，禅定与智慧，菩提皆悉回向之。莫执著菩提之蕴，莫作胜解。应如是教示最初之业者。如是行持，善度生活，善于言说。
English
Thus, whoever has faith and has attained faith should not fail to follow the mother of wisdom pāramitā. If they fully grasp wisdom with the qualities of skillful means, they will quickly attain the supreme and rare Sugata Bodhi. For example, if someone raises water without removing the clay, it should be known that it will quickly perish due to its fragility. If water is raised in a pot after removing the clay, although it may perish on the way, there is no fear, and it will happily reach home. Similarly, although a Bodhisattva may have much faith, if there is any decrease in wisdom, they will quickly turn to evil. If wisdom is fully grasped with faith, then they will greatly surpass the two grounds and attain supreme Bodhi. For example, a poorly repaired ship in the ocean will perish together with its goods and merchants. If that ship is well repaired and has good repairs, it will not perish and will reach the shore together with its goods. Similarly, although a Bodhisattva may be fully endowed with faith, if they lack wisdom, they will quickly fall away from Bodhi. If they possess the supreme wisdom pāramitā, they will not decline or diminish, and will attain the Bodhi of the Victorious One. A person who is one hundred and twenty years old, aged and suffering, although they want to get up, is unable to walk on their own. If two people support them from the left and right, there is no fear of falling, and they will walk easily. Similarly, a Bodhisattva with weak wisdom, although they may be very diligent, will also fall away in the middle. If they are fully grasped by the supreme wisdom of skillful means, they will not fall away and will attain the Bodhi of the Tathagata. A Bodhisattva who abides in the first stage of action, who enters the supreme Buddha Bodhi with superior intention, those good disciples who are respectful of the Lama, should always attend to the virtuous Lama. Why? Because the qualities of the virtuous arise from this. They follow and proclaim the wisdom pāramitā. The Buddhas and Dharmas should rely on a virtuous friend, the Victorious One who possesses the best of all qualities speaks thus. Generosity and discipline, patience and diligence, meditation and wisdom, may all Bodhi be dedicated. Do not cling to the aggregates of Bodhi, do not make supreme assumptions. Thus should be taught to the first doer. Thus acting, living well, speaking well.