Tibetan
་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་གྲངས་མེད་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས། གྲངས་མ་མཆིས་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ་དང་། ཚད་མ་མཆིས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི། ཅི་མཆིས། ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་ནི། ཅི་མཆིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར། གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ལ་བགྲང་དུ་མེད་པ་སྟེ། གང་གྲངས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གྲངས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གྲངས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར། དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གང་གི་ཚད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར། ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚད་གཟུང་བར་མི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས། རྣམ་གྲངས་གང་གིས་གཟུགས་ཀྱང་གྲངས་མ་མཆིས་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ་དང་། ཚད་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་མ་མཆིས་ལགས་སམ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའང་གྲངས་མ་མཆིས་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ་དང་། ཚད་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་མཆིས་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར། རྣམ་གྲངས་གང་གིས་གཟུགས་ཀྱང་གྲངས་མེད་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པར་འགྱུར་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའང་གྲངས་མེད་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡོད་དོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས། རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ན། གཟུགས་གྲངས་མ་མཆིས་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ་དང་། ཚད་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའང་གྲངས་མ་མཆིས་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ་དང་། ཚད་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར། གཟུགས་ནི། སྟོང་པས་ན། གྲངས་མེད་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྟོང་པས་ན། གྲངས་མེད་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས། ཅི། གཟུགས་ཁོ་ན་སྟོང་པར་བས་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་མ་ལགས་སམ། ཚོར་བ་དང་།
Chinese
是。如是如是菩萨摩诃萨不离般若波罗蜜多，如是如是生无量、无数、无边福德。 善现白佛言。世尊。无数、无数、无边，有何差别。有何不同。佛言。善现。无数者，不可数。非算数所摄。非无数所摄。善现。无数者，过去、未来、现在诸法，不可量。善现。无边者，不可取。 善现白佛言。世尊。有何等类色，亦无数、无数、无边。受、想、行、识，亦无数、无数、无边耶。佛言。善现。有色，亦无数、无数、无边。受、想、行、识，亦无数、无数、无边。 善现白佛言。世尊。何等类色，无数、无数、无边。受、想、行、识，亦无数、无数、无边。佛言。善现。色以空故，无数、无数、无边。受、想、行、识，亦以空故，无数、无数、无边。 善现白佛言。世尊。岂色空耶。一切法亦如是空耶。受、想、
English
It is so. Just as the Bodhisattva Mahasattva is inseparable from the Perfection of Wisdom, so does he generate immeasurable, countless, and limitless merit. Subhuti asked: "World Honored One, what is the difference between immeasurable, countless, and limitless? What is the distinction?" The World Honored One said: "Subhuti, 'immeasurable' means that which cannot be counted, that which is not included in the realm of numbers, nor included in the realm of the immeasurable. Subhuti, 'countless' means that the measure of past, future, and present dharmas cannot be determined. Subhuti, 'limitless' means that which cannot be grasped." Subhuti asked: "World Honored One, is there a way in which form is also immeasurable, countless, and limitless? Are sensation, perception, volition, and consciousness also immeasurable, countless, and limitless?" The World Honored One said: "Subhuti, there is a way in which form is also immeasurable, countless, and limitless. Sensation, perception, volition, and consciousness are also immeasurable, countless, and limitless." Subhuti asked: "World Honored One, in what way is form immeasurable, countless, and limitless? And sensation, perception, volition, and consciousness also immeasurable, countless, and limitless?" The World Honored One said: "Subhuti, form is empty, therefore it is immeasurable, countless, and limitless. Sensation, perception, volition, and consciousness are also empty, therefore they are immeasurable, countless, and limitless." Subhuti asked: "World Honored One, is it only form that is empty? Are all dharmas also empty in this way? Sensation, perception,
Tibetan
འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་སྟོང་པར་བས་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་མ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར། འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་མ་བཤད་དམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་། །ཞེས་བཀའ་སྩལ་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས། སྟོང་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི། བས་མ་འཚལ་བ་ལགས་གྲངས་མ་མཆིས་པའང་དེ་ལགས། དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པའང་དེ་ལགས། ཚད་མ་མཆིས་པའང་དེ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི། གྲངས་ཀྱང་དམིགས་སུ་མ་མཆིས། དཔག་པའང་དམིགས་སུ་མ་མཆིས། ཚད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་ལྟར་ལགས་པས། ཆོས་དེ་དག་ལ་ནི། དོན་ནམ། ཚིག་འགྲུས་་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་མི་དམིགས་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར། དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་ནི། དོན་ནམ། ཚིག་འབྲུས་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་དམིགས་སུ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར། དེ་ནི། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མི་ཟད་པ་ཞས་བྱ་བའམ། གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་ བྱ་བའམ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དེ། མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས། ཇི་ཙམ་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་བཀའ་སྩལ་ལ། ཆོས་ཉིད་དེའང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པ་ནི། ངོ་མཚར་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས། བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་འཚལ་བ་ལྟར་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི། བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར། དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །རབ
Chinese
感觉和，诸行以及，唯识为空故，一切法也如此为空不是吗？世尊开示说： 善现，你意下如何？我没有说一切法是空性吗？ 善现禀告说： 世尊，如来已开示说一切法是空性。 世尊，什么是空性呢？那是不可测量的，也是无数的，也是不可计量的，也是无边际的。 世尊，对于空性来说，数量也无法确定，计量也无法确定，边际也无法确定。 世尊，因为是这样，所以对于这些法来说，意义或者，词句的差别也无法确定。 世尊开示说： 善现，正是这样，正是这样，对于这些法来说，意义或者，词句的差别是无法确定的。 善现，那是不可言说，因此如来说为无尽，或者称为无数，或者称为不可量，或者称为无边，或者称为空性，或者称为无相，或者称为无愿，或者称为无所造作，或者称为无生，或者称为离欲，或者称为寂灭，或者称为涅槃。从无尽到涅槃之间，这是如来所说的同类因的显示。 世尊如此开示之后，具寿善现对世尊这样禀告说： 世尊，如来您开示的诸法法性有多少呢？那法性也是不可言说的，真是稀有啊！ 世尊，按照我理解的世尊所说之义，一切法都是不可言说的。 世尊开示说： 善现，正是这样，正是这样。 善现，一切法都是不可言说的。 善现，一切法的不可言说性是什么呢？那就是空性，而空性也是无法言说的。 善
English
Feeling and, all formations, and consciousness alone are empty, so aren't all phenomena also empty in that way? The Blessed One said: Subhuti, what do you think? Didn't I say that all phenomena are emptiness? Subhuti replied: Blessed One, the Tathagata has taught that all phenomena are empty. Blessed One, what is emptiness? It is immeasurable, it is also countless, it is also incalculable, it is also limitless. Blessed One, for emptiness, number cannot be determined, measurement cannot be determined, limit cannot be determined. Blessed One, because it is so, for these phenomena, meaning or, the difference of words and phrases cannot be determined. The Blessed One said: Subhuti, it is so, it is so, for these phenomena, meaning or, the difference of words and phrases cannot be determined. Subhuti, it is inexpressible, therefore the Tathagata calls it inexhaustible, or countless, or immeasurable, or boundless, or emptiness, or signless, or wishless, or unconditioned, or unborn, or desireless, or cessation, or nirvana. From inexhaustible to nirvana, this is the Tathagata's teaching of the similar cause. After the Blessed One said this, the venerable Subhuti said to the Blessed One: Blessed One, how much of the Dharma nature of all phenomena has the Tathagata taught? That Dharma nature is also inexpressible, it is truly rare! Blessed One, according to my understanding of the meaning of what the Blessed One said, all phenomena are inexpressible. The Blessed One said: Subhuti, it is so, it is so. Subhuti, all phenomena are inexpressible. Subhuti, what is the inexpressibility of all phenomena? That is emptiness, and emptiness is also inexpressible. Good.
Tibetan
་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས། ཅི། བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བའམ། ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་ལ་ནི། འཕེལ་བའམ། ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས། གལ་ཏེ་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་མ་མཆིས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་སུ་ལགས་ན་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའང་འཕེལ་བ་མ་མཆིས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ལའང་འཕེལ་བ་མ་མཆིས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་ལགས་སོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལའང་འཕེལ་བ་མ་མཆིས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་ལགས་སོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་ལའང་འཕེལ་བ་མ་མཆིས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་ལགས་སོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམས་ལའང་འཕེལ་བ་མ་མཆིས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་ལགས་སོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལའང་འཕེལ་བ་མ་མཆིས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་ལགས་སོ། །མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ལའང་འཕེལ་བ་མ་མཆིས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་ལགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལའང་འཕེལ་བ་མ་མཆིས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ལའང་འཕེལ་བ་མ་མཆིས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་ལགས་ན་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར། དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་ལ་ནི། འཕེལ་བའམ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒོམ་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན་ཐབས་ལ
Chinese
具寿善现请问说：世尊，难道不可说事没有增长或完全损减吗？世尊说：善现，不可说事没有增长或完全损减。具寿善现请问说：世尊，如果不可说事没有增长，也没有完全损减，那么，世尊，布施波罗蜜多也没有增长，也没有完全损减吗？世尊，同样，乃至智慧波罗蜜多也没有增长，也没有完全损减吗？四念住也没有增长，也没有完全损减吗？乃至八支圣道也没有增长，也没有完全损减吗？解脱之门也没有增长，也没有完全损减吗？八解脱也没有增长，也没有完全损减吗？次第安住的九等至，以及如来十力，四无畏，四无碍解智也没有增长，也没有完全损减吗？十八不共佛法也没有增长，也没有完全损减吗？世尊，如果这样，六波罗蜜多，四无碍解智，乃至十八不共佛法也没有增长，也没有完全损减，那么，一切相智也不会成为证得无上正等菩提的因缘。世尊说：善现，是这样的，是这样的，不可说事没有增长或完全损减。善现，如果菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多，修习般若波罗蜜多，精勤于般若波罗蜜多时，以方便
English
The venerable Subhuti asked: "Bhagavan, is it that the unspeakable thing has no increase or complete decrease?" The Bhagavan said: "Subhuti, the unspeakable thing has no increase or complete decrease." The venerable Subhuti asked: "Bhagavan, if the unspeakable thing has no increase and no complete decrease, then, Bhagavan, is it that the perfection of generosity also has no increase and no complete decrease?" "Bhagavan, likewise, up to the perfection of wisdom, is it that there is no increase and no complete decrease?" "The four mindfulnesses also have no increase and no complete decrease?" "Up to the eightfold noble path, is it that there is no increase and no complete decrease?" "The doors of liberation also have no increase and no complete decrease?" "The eight liberations also have no increase and no complete decrease?" "The nine successive abidings, as well as the ten powers of the Tathagata, the four fearlessnesses, and the four analytical knowledges also have no increase and no complete decrease?" "The eighteen unshared qualities of the Buddha also have no increase and no complete decrease?" "Bhagavan, if that is the case, the six perfections, the four analytical knowledges, and up to the eighteen unshared qualities of the Buddha also have no increase and no complete decrease, then all-knowingness will not become the cause for attaining unsurpassed perfect and complete enlightenment." The Bhagavan said: "Subhuti, it is so, it is so, the unspeakable thing has no increase or complete decrease." "Subhuti, if a Bodhisattva Mahasattva practices the perfection of wisdom, cultivates the perfection of wisdom, and diligently applies himself to the perfection of wisdom, then with skillful means,