Tibetan
ཐརྒྱལ་པོས་ཟན་ཟོས་ནས་འཚོ་བྱེད་དཔྱད་བྱོས་ཤིག་ལྷ་བགྱིས་ལགས་སོ། །དེ་ཡིད་མ་ཆེས་ནས་ལག་པས་བྱུགས་ན་ཕྱོགས་གང་ན་རྨ་ཡོད་པར་མ་ཤེས་སོ། །མེ་ལོང་བླངས་ཏེ་བལྟས་ན་འོན་ཀྱང་མ་མཐོང་ངོ༌། །བཙུན་མོ་ལ་དྲིས་ན་དེས་ཀྱང་ཕྱོགས་གང་ན་རྨ་ཡོད་པར་མ་ཤེས་སོ། ། རྒྱལ་པོ་མཆོག་ཏུ་ངོ་མཚར་སྐྱེས་ནས་བློན་པོ་རྣམས་ལ་སྨྲས་པ། ཤེས་ལྡན་དག་འཚོ་བྱེད་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོར་དབང་སྐུར་ཅིག །མི་ལོང་བ་དེས་སྨྲས་པ། ལྷ་ཅི་སྲས་ལ་བྱམས་པས་སམ། འོན་ཏེ་སྨན་མཁས་པས་དབང་བསྐུར་བར་མཛད། རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། སྨན་མཁས་བས་སོ། །དེས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ལགས་ན་འདིས་བདག་ནི་སོས་པར་མ་བགྱིས་སོ། །འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཀྱེ་ནང་རྗེ་བདག་གིས་ཁྱོད་མཐོང་ཡང་མ་མཐོང་ན་སོས་པར་ལྟ་ག་ལ་བྱས། དེས་སྨྲས་པ། དེ་ནི་མད་ན་འོན་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ལ་བསྟན་པ་དེས་བདག་ལ་བསྟན་ཏོ། །ཅི་ཞིག་བསྟན། ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གོ །འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། དེའི་ཁམས་ཀྱང་གཞན་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་གཞན་ཡིན་གྱིས། ད་འདི་དང་འདི་དག་བྱོས་ཤིག་དང་སོས་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་བྱས་ནས་སོས་པར་གྱུར་པ་དང་སྨྲས་པ། ལྷ་འདི་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོར་དབང་བསྐུར་བར་མཛད་དུ་གསོལ། དེ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་བསྐྱོན་ནས་དཔལ་གྱི་འབྱོར་པ་ཆེན་པོས་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོར་དབང་བསྐུར་ཏོ། །རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་ཁྱིམ་བདག་ཅིག་ཡོད་པ་སྐྲན་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་ནས། སྨན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྤངས་པ་དང༌། དེས་བསམས་པ། འཚོ་བྱེད་ཀྱི་དྲུང་དུ་འགྲོའོ། །གལ་ཏེ་དཔྱད་ཅིག་བྱས་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ལེགས། གལ་ཏེ་མ་བྱས་ན་བདག་ཉིད་འཆི་བར་བྱའོ་སྙམ་ནས། དེ་འཚོ་བྱེད་ཀྱི་དྲུང་དུ་སོང་ནས་འཚོ་བྱེད་བདག་གི་དཔྱད་མཛོད་ཅིགཐདེས་སྨྲས་པ། ཀྱེ་ནང་རྗེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྨན་འདི་ནི་རྙེད་པར་དཀའོ། །དེས་བསམས་པ། འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་སྤངས་ན་འདི་ལ་ཅི་བྱར་ཡོད། དུས་ལ་བབ་ཀྱིས་བདག་ནི་འཆིའོ་སྙམ་ནས་དེ་དུར་ཁྲོད་དུ་སོང་ངོ༌། །དེ་ན་རོ་སྲེག་པའི་མེ་འབར་བར་ནེའུ་ལེ་གདུག་པ་ཞིག་དང་སྲོག་ཆགས་གོ་དྷཱ་ཙན་དན་ཞེས་བྱ་བ་འཐབས་ཏེ་ལྷུང་བ་དང་དེ་བཀྲེས་པས་ཉེན་པས་དེ་གཉིས་ཀ་ཟོས་ཏེ། ལྷས་དུར་ཁྲོད་དུ་ཆར་ཕབ་པའི་འདོ་པའི་ཆུ་དེ་ལ་འཐུངས་ནས་དུར་ཁྲོད་དང་ཧ་ཅང་ཡང་མི་རིང་བ་ཞིག་ན་གནག་ལྷས་ཡོད་པ་དེར་སོང་སྟེ། ཀོ་དྲའི་ཆན་དང་མར་ཕྱུང་བའི་ཞོ་འཐུངས་པས་སྐྲན་རྡོལ་ཏེ་ཡར་སློན་མར་འཁྲུས་ནས་སྔོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ གྱུར་ཏོ། །དུས་གཞན་ཞིག་ན་ལུས་འཕགས་མོའི་
Chinese
国王吃了饭后，让耆婆（འཚོ་བྱེད།）诊治，（国王）说：“请您诊治。”因为不相信，用手摸了摸，也不知道哪个地方有伤。拿起镜子照了照，但仍然没有看见。问了妃子，妃子也不知道哪个地方有伤。 国王非常惊讶，对大臣们说：“贤者们，给耆婆授予医王的权位吧！”那个瞎子说：“陛下是因为疼爱儿子呢？还是因为医术高明才授予权位？”国王说：“因为医术高明。”他说：“如果是这样，那他并没有治好我啊。”耆婆说：“尊敬的国王，我看见您都没看见，怎么能治好您呢？”他说：“即使那样，但是您所指的地方，就是他指给我的地方。指了什么呢？指了某个东西。”耆婆说：“他的体质和您的体质不一样啊。现在做这个和这个，就会痊愈的。”（国王）照做了，痊愈后说：“请给这位授予医王的权位。”把他放在大象上，用盛大的财富授予了医王的权位。 在王舍城（རྒྱལ་པོའི་ཁབ།）里，有一个居士得了肿瘤病。所有的医生都放弃了他。他想：“去耆婆那里吧。如果能诊治一下，那就好了。如果不能诊治，我就要死了。”想着，就去耆婆那里，（对耆婆）说：“耆婆，请您给我诊治一下。”耆婆说：“尊敬的居士，您的这种病很难治啊。”他想：“耆婆也放弃了我，这还有什么用呢？时候到了，我要死了。”想着，就去了墓地。在那里，焚烧尸体的火正在燃烧，一只凶猛的猫鼬和一种叫做“高达旃檀（གོ་དྷཱ་ཙན་དན།）”的动物正在争斗，然后掉了下来，因为饥饿难耐，就把那两个都吃了。天降雨，喝了墓地里积存的雨水，然后去了离墓地不远的一个牛棚。喝了科扎（ཀོ་དྲ།）的粥和提炼过酥油的酸奶，肿瘤破裂，向上吐，向下泻，恢复了原来的样子。 在另一个时候，身体高贵的
English
After the king ate, he asked Jivaka (འཚོ་བྱེད།) to examine him, saying, "Please examine me." Because he didn't believe it, he touched it with his hand, but he didn't know where the wound was. He picked up a mirror and looked at it, but still couldn't see it. He asked the queen, but she also didn't know where the wound was. The king was very surprised and said to the ministers, "Wise ones, grant Jivaka the position of king of medicine!" The blind man said, "Your Majesty, is it because you love your son? Or do you grant the position because of his medical skills?" The king said, "Because of his medical skills." He said, "If that's the case, then he hasn't cured me." Jivaka said, "Respected King, I can't even see you, how can I cure you?" He said, "Even so, the place you pointed to is the place he pointed to for me. What did he point to? He pointed to something." Jivaka said, "His constitution is different from yours. Now do this and this, and you will be cured." He did as he was told, and after he was cured, he said, "Please grant this one the position of king of medicine." They put him on an elephant and granted him the position of king of medicine with great wealth. In Rajagriha (རྒྱལ་པོའི་ཁབ།), there was a householder who had a tumor disease. All the doctors had given up on him. He thought, "I'll go to Jivaka. If he can examine me, that would be good. If he can't, I'll die." Thinking this, he went to Jivaka and said, "Jivaka, please examine me." Jivaka said, "Respected householder, your disease is difficult to cure." He thought, "If Jivaka also gives up on me, what's the use? The time has come, I'm going to die." Thinking this, he went to the cemetery. There, the fire for burning corpses was burning, and a fierce mongoose and an animal called "Godha Chandana (གོ་དྷཱ་ཙན་དན།)" were fighting and fell down. Because they were very hungry, they ate both of them. It rained, and they drank the rainwater that had accumulated in the cemetery. Then they went to a cowshed not far from the cemetery. After drinking Koza (ཀོ་དྲ།) porridge and yogurt from which ghee had been extracted, the tumor burst, he vomited upwards and purged downwards, and he returned to his original state. At another time, the body of the noble
Tibetan
མདོམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཕོལ་མིག་ཕྱུང་ངོ༌། །དེས་རྒྱལ་པོ་ལ་སྨྲས་པ་དང་རྒྱལ་པོས་འཚོ་བྱེད་ལ་བསྒོ་བ། མ་ཡར་མོའི་དཔྱད་བྱོས་ཤིག །དེས་ཁས་བླངས་སོ། །དེ་ནས་ཟན་བྱས་ཏེ་མ་མ་ལ་བྱིན་ནས་ཁྱོད་ཀྱིས་འདིའི་སྟེང་དུ་འདུག་ཏུ་ཆུག་ཅིགཐདེས་དེ་འདུག་ཏུ་བཅུག་པའི་ཟན་འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་མཐོང་ནས་བསམས་པ། ཕྱོགས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་སྙམ་མོ། །དེ་ནས་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་རྫས་དག་བཏབ་སྟེ། སྨིན་པར་ཤེས་ནས་ཟན་གྱི་ནང་དུ་གཙགས་བུ་སྦས་ཏེ་མ་མ་ལ་བསྒོ་བ། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་འདི་ལ་འདུག་ཏུ་ཆུག་ལ་བཙུན་མོ་འདུག་ནས་སླར་སློང་ཤིགཐདེས་དེ་བཞིན་བྱས་པ་ལས་གཙགས་བུས་རེག་མ་ཐག་ཏུ་ཕོལ་མིག་རྡོལ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་འཚོ་བར་འགྱུར་བའི་རྫས་དང་བསྲེས་པ་བསྐ་བའི་ཆུས་བཀྲུས་ཏེ་འཚོ་བར་འགྱུར་བའི་རྫས་རྣམས་བཏབ་པས་སོས་པར་གྱུར་ཏོ། །འཚོ་བྱེད་རྒྱལ་པོའི་དྲུང་དུ་སོང་བ་དང་རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། འཚོ་བྱེད་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་ཡར་མོའི་དཔྱད་བྱས་སམ། ལྷ་བགྱིས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་སྒྲེན་མོར་ཕུད་དེ་མ་བལྟས་གྲང༌། ལྷམ་བལྟས་སོ། །ཇི་ལྟར་བྱས། དེས་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་རྣམས་སྨྲས་པ་དང་རྒྱལ་པོ་མཆོག་ཏུ་ངོ་མཚར་སྐྱེས་ནས། དེས་བློན་པོ་རྣམས་ལ་སྨྲས་པ། འཚོ་བྱེད་ལ་ལན་གཉིས་སུ་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོར་དབང་སྐུར་ཅིགཐམི་སྐྲན་ཅན་ལ་འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་སྨན་རྙེད་པར་དཀའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་སྨྲས་པ། ལྷ་ཅི་སྲས་ལ་སྡུག་པས་སམ། འོན་ཏེ་སྨན་མཁས་པས་དབང་བསྐུར་བར་མཛད། རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། སྨན་མཁས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ལགས་ན་འདིས་བདག་ནི་སོས་པར་མ་བགྱིས་སོ། །འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཀྱེ་ནང་རྫེ་ངས་ཁྱོད་ལ་དཔྱད་ནི་མ་བྱས་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ངས་ཁྱོད་ཀྱི་སྨན་ནི་རྙེད་པར་དཀའོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེས་སྨྲས་པ། བདག་གི་སྨན་ནི་ལྟ་བུ་དག་ཡིན། འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཟླ་བ་མར་གྱི་ངོ་ཚེས་བཅུ་བཞི་ལ་མི་སེར་སྐྱ་ཞིག་ཤི་ནས་དེ་དུར་ཁྲོད་དུ་སྲེག་པ་ན་ནེའུ་ལེ་གདུག་པ་དང་སྲོག་ཆགས་གོ་དྷཱ་ཙན་དན་འཐབས་ནས་མེར་ལྷུང་བ་དང་དེ་གཉིས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཟོས་ལ། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་ལྷས་དུར་ཁྲོད་དུ་ཆར་ཕབ་པའི་འོད་པའི་ཆུ་དེ་ལ་འཐུངས་ལ། ཀོ་དྲའི་ཆན་ཟོས་ཤིང་མར་ཕྱུང་བའི་ཞོ་འཐུངས་ན་དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་སོས་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་གིས་དེ་ལས་བསམས་ནས་སྨན་རྙེད་པར་དཀའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་སྨྲས་པ། ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་ཤེས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཟོས་སོ། །དེ་ནས་དགའ་བར་གྱུར་ནས་སྨྲས་
Chinese
在阴部的地方，脓疮被刺破了。那人对国王说了，国王吩咐医者：你检查一下玛雅尔莫。他答应了。然后做了糌粑，给了妈妈，说：你让她坐在这个上面。他让她坐在上面，医者看到糌粑后心想：大概在某个地方吧。然后放入使之成熟的药物，知道成熟后，在糌粑里藏了针，吩咐妈妈：你让她坐在这个上面，让妃子坐着再起来。她照做了，针一碰到，脓疮就破了。然后用混合了滋养药物的涩水清洗，放入滋养药物，就痊愈了。医者到国王那里，国王说：医者，你检查玛雅尔莫了吗？禀告陛下，检查了。你脱光了看吗？没有看。看了什么？看了鞋子。怎么做的？他说了事情的经过，国王非常惊讶，对大臣们说：给医者授予两次有益的国王的王位。那个说“对于有肿瘤的人，医者很难找到药”的人说：陛下是因为怜悯儿子，还是因为医术高明才授予王位？国王说：因为医术高明。如果那样的话，他没有治好我啊。医者说：哎，内臣，我没有检查你啊，但是我说你的药很难找到。那人说：我的药是这样的。医者说：如果月亮初十的十四日，一个贫穷的平民死了，在墓地焚烧时，鼬和毒蛇以及生物蜥蜴檀香搏斗后掉入火中，你吃了那两个东西， 大自在天的神在墓地降雨时，喝了那光亮的水，吃了科扎的残羹，喝了提取了酥油的酸奶，那样你就会痊愈，我是那样想的，所以说药很难找到。那人说：非常清楚，我就是那样吃的。然后高兴地说
English
In the area of the genitals, the abscess was pierced. That person spoke to the king, and the king instructed the physician: "Examine Mayarmo." He agreed. Then he made tsampa and gave it to the mother, saying: "Have her sit on this." He had her sit on it, and the physician, seeing the tsampa, thought: "It's probably somewhere around here." Then he put in substances that would make it ripen. Knowing it was ripe, he hid a needle in the tsampa and instructed the mother: "Have her sit on this, and have the consort sit and then get up again." She did as she was told, and as soon as the needle touched, the abscess burst. Then he washed it with astringent water mixed with nourishing substances, and by applying nourishing substances, it healed. The physician went to the king, and the king said: "Physician, did you examine Mayarmo?" "Your Majesty, I did." "Did you strip her naked and look?" "I did not look." "What did you look at?" "I looked at the shoes." "How did you do it?" He explained what had happened, and the king was very surprised. He said to the ministers: "Grant the physician the kingship that is twice beneficial." The one who had said, "For a person with a tumor, it is difficult for a physician to find a cure," said: "Your Majesty, is it out of compassion for the son, or because of medical skill, that you grant the kingship?" The king said: "Because of medical skill." "If that is so, he has not cured me." The physician said: "Hey, chamberlain, I have not examined you, but I said that your medicine is difficult to find." That person said: "My medicine is like this." The physician said: "If on the fourteenth day of the waxing moon, a poor commoner dies and is burned in the cemetery, and a mongoose and a venomous snake and a creature, a lizard, sandalwood, fight and fall into the fire, and you eat those two things, and when the great powerful god causes rain to fall in the cemetery, you drink that bright water, eat the leftovers of Koda, and drink yogurt from which butter has been extracted, then you will be healed. I thought about that, and that is why I said the medicine is difficult to find." That person said: "It is very clear, I have eaten in that way." Then, becoming happy, he said