Tibetan
་གར་རུ་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་ལྟར༔ མི་ཉིད་ཤིན་ཏུ་འཐོབ་དཀའ་གསུངས༔ ཞེས་དང་༔ མདོ་ལས༔ ཁབ་རྩེའི་ཏིལ་བཞིན་མི་ལུས་ཐོབ་ དཀའ་ཡང་༔ སེམས་ཅན་གྲངས་ལ་མ་དཔྱད་འདི་མི་ཤེས༔ ཞེས་དང་༔ དད་སྐྱེས་སྒྲོན་མ་ལས༔ མིའི་ལུས་འདི་འཐོབ་པར་ཤིན་ཏུ་དཀའོ༔ རྔ་ཡི་ངོས་ལ་སྲན་མ་གཏོར་ན་འཆགས་དཀའ་གཅིག་ཆགས་སྲིད༔ གཞན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ས་ལ་ལྟུང་ནི་འགྲོ་བ་ལྟར༔ མི་ལུས་འཐོབ་དཀའི་སེམས་ཅན་གྲངས་ལ་ལྟོས༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔ མདོ་གཞན་ལས༔ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཅུང་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ༔ ཁབ་མིག་ནམ་མཁའ་ལ་འཕྱར་ནས་ཡུངས་ཀར་སྤར་མོ་གང་གཏོར་ན༔ ཁབ་མིག་ཏུ་ཡུངས་ཀར་ཆགས་སྲིད་པ་ཙམ་ཡིན༔ གྱང་ལོག་སྲན་མ་སྤར་གང་གཏོར་ན༔ སྲན་མ་ཆགས་པ་སྲིད་པ་ཙམ་ཡིན༔ དེ་བཞིན་ཏུ་མི་ལུས་ཐོབ་པ་སྲིད་པ་ཙམ་མོ༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔ གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི༔ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངན་སོང་གསུམ་ནི་ས་ཆེན་པོའི་རྡུལ་ཙམ་མོ༔ མིར་སྐྱེ་བ་ནི་སེན་མོའི་རྡུལ་ཙམ་མོ༔ ཞེས་དང་༔ དཔེར་ན་འབྲུ་ཡི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཡོད་ན༔ རྩ་བ་ནི་དམྱལ་བ་སོགས་ངན་སོང་གི་གྲངས༔ སྐེད་པ་ནི་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན༔ རྩེ་མོ་ནི་མིའི་ལུས་ཀྱི་གྲངས་ཙམ་ཡིན་པར་ གསུངས་ཤིང་༔ དེ་ལྟར་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་གཅིག་གི་དམག་བསྡུས་ཀྱང་༔ གྲོག་ཚང་ཆེ་བ་གཅིག་གི་གྲངས་ཙམ་ཡང་མི་འོང་བས༔ མི་ལུས་ཐོབ་དཀའ་བ་དེས་ཤེས་སོ༔ དེ་ལྟ་བུའི་ཐོབ་དཀའ་བའི་མི་ལུས་དེ་ལ་སྙིང་པོ་ལེན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་ན༔ སྤྱོད་འཇུག་ལས༔ དལ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ༔ སྐྱེས་བུའི་དོན་གྲུབ་འཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ༔ གལ་ཏེ་འདི་ལ་ཕན་པ་མ་བསྒྲུབས་ན༔ ཕྱིས་ནས་ཡང་དག་འབྱོར་བ་ག་ལ་འགྱུར༔ ཞེས་གསུངས་པས༔ སྐྱེས་བུ་ནི་པུ་རུ་ཥའི་སྒྲ་ལ་དྲངས་ནས༔ སྟོབས་སམ་ནུས་པ་ལ་འཇུག་སྟེ༔ མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས༔ ལྷ་མིའི་གོ་འཕང་ཐོབ་ནུས༔ ཉན་ཐོས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཐོབ་ནུས༔ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཐོབ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པས་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ༔ ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལ་ནི་ཟས་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་འབྱུང་ཡང་༔ དེ་ལྟ་བུའི་ནུས་པ་ཆེ་བ་མེད་པས༔ ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བས་ལྷག་པའི་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མི་ལུས་འདི་ཡིན་པས༔ མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ༔ འདི་ལྟ་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ད་རེས་ཙམ་ཡིན་གྱི་དུས་ཡང་ཡང་དུ་མི་རྙེད་པས་ད་རེས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་འབད་ དགོས་ཞེས་པའི་དོན་ནི༔ བཤེས་སྤྲིང་ལས༔ གང་ཞིག་ཐོབ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྒྱ་མཚོ་མཐར་འབྱིན་ཞིང་༔ བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་དགེ་བའང་འདེབས་གྱུར་པ༔ ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་བས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ཆེས་ལྷག་པའི༔ མི་ཉིད་དེ་ནི་སུ་ཞིག་འབྲས་བུ་མེད་པར་བྱེད༔ བདེ་གཤེགས་ལམ་བསྟན་འགྲོ་བ་འདྲེན་པར་ཆེས་གྱུར་ཅིང་༔་སེམས་ཅན་སྟོབས་ཆེན་མི་ཡི་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ༔ ལམ་དེ་ལྷ་དང་ཀླུ་ཡི་མི་རྙེད་ལྷ་མིན་དང་༔ ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་རིག་འཛིན་མིའམ་ཅི་དང་ལྟོ་འཕྱེས་མིན༔ ཞེས་གསུངས་ཏེ༔ ལྷ་རྣམས་འཆི་བའི་དུས་ཀྱང་མིར་སྐྱེ་བའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ༔ མངལ་འཇུག་གི་མདོ་ལས༔ མིར་སྐྱེ་ན་ཡང་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་ཡས་པ་དང་ལྡན་ཡང་༔ གནས་མཆོག་ཡིན་པས་བསྐལ་པ་བྱེ་བར་རྙེད་དཀའོ༔ ལྷ་དག་འཆི་བ་ན་ཡང་ལྷ་གཞན་དག་ཁྱོད་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག༔ བདེ་འགྲོ་ནི་མི་ཡི་འགྲོ་བའོ༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔ དེས་ན་ལྷ་བས་ལྷག་པའི་ལུས་ཡིན་ནོ༔ དེ་ཡང་ཤར་ལུས་འཕགས་པོ་དང་༔ བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་དང་༔ ནུབ་བ་ལང་སྤྱོད་དང་༔ གླིང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་ ཆོས་ཀྱི་སྐལ་བ་མེད༔ ལྷོ་འཛམ་གླིང་འདིར་མིའི་ནང་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་དཀའ་སྟེ༔ མདོ་ལས༔ འཇིག་རྟེན་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་གྲངས་མང་ཡང་༔ འཛམ་གླིང་སོག་ཀར་སྐྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་དཀོན༔ གཙང་མའི་མི་ལུས་ཐོབ་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ༔ ཞེས་གསུངས་སོ༔ སྐྱེ་དཀའ་ཞིང་ཕན་ཡོན་ཆེ་བར་སྐྱེས་པ་ལ་དོན་གོ་ཅིག་དགོས་ཏེ༔ མདོ་ལས༔ མི་ལུས་རིན་ཆེན་ཐོབ་པའི་དུས་འདིར་སྨྲ་བསམ་དབང་དང་ལྡན༔ གཞན་དག་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་མི་ཁོམ་ལོག་པས་གཡེང་༔ སྨྲ་བསམ་དབང་དང་ལྡན་པའི་དུས་འདི་ལ༔ འཁོར་བ་རྩད་ནས་གཅོད་དམ་འཁོར་སྤེལ་གཉིས༔ རང་དབང་རང་གིས་བྱེད་པ་ད་ལྟ་འདི་ཉིད་ཡིན༔ ཅེས་དང་༔ བློ་གྲོས་རབ་ཏུ་གནས་པའི་མདོ་ལས༔ མི་ཁོམ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་སྤངས་ཤིང་༔ ཁོམ་པ་ཕུན་ཚོགས་རྙེད་དཀའ་ཐོབ་གྱུར་པ༔ སངས་རྒྱས་འབྱུང་དང་ཡུན་དུ་གནས་པ་དང་༔ དེ་བཞིན་བསྟན་ལ་དད་པའང་ཐོབ་པར་དཀའ༔ མི་ཡི་སྲིད་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་ན༔ རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་ལ་རབ་བརྩོན་གྱིས༔ ཞེས་དང་༔ སྤྱོད་འཇུག་ལས༔ འདི་འདྲའི་དལ་བ་རྙེད་གྱུར་ནས༔ བདག་གིས་དགེ་གོམས་མ་ བྱས་པ༔ འདི་ལས་བསླུས་པ་གཞན་མེད་དེ༔ འདི་ལས་རྨོངས་པའང་གཞན་མེད་དོ༔ ཞེས་དང་༔ ནཱ་གརྫུ་ནས༔ ཐོབ་དཀའ་འཛམ་གླིང་མི་ཡི་ལུས༔ དུས་སུ་ངན་སོང་རྒྱུ༔ རབ་ཏུ་སྒྲིམ་སྟེ་བཅད་པར་བྱ༔ ཞེས་དང་༔ དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས༔ སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་འབྱོན་པ་བརྒྱ་ལམ་ཞིག༔ མིར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་སྟེ༔ གྲོགས་
Chinese
就像乌龟颈入轭木孔一样，据说人身非常难得。而且，经中说：得到人身就像针尖上的芝麻一样困难，却不知道不衡量众生的数量。而且，《信生灯》中说：得到人身非常困难啊！如果在鼓面上撒豆子，很难粘住，可能会粘住一个，其他的都像掉在地上一样。看看众生中人身难得的数量吧！其他经中说：世尊对弟弟嘎波说：把针眼朝向天空，撒一把芥子，针眼中可能会落入芥子；把墙壁倒过来撒一把豆子，可能会粘住豆子；同样，得到人身也是有可能的。从数量上来说，很难得到人身：世尊说，三恶道就像大地上的尘土一样多，转生为人就像指甲上的尘土一样少。例如，如果有一个巨大的谷堆，根部是地狱等恶道的数量，腰部是天人和非天，顶端才是人身的数量。这样，即使聚集一位伟大国王的军队，也赶不上一个大蚂蚁窝的数量，由此可知人身难得。解释了为什么对于这样难得的人身，必须取其精华的理由：入行论中说：此闲暇极难得，能成办人生义利，若今不成就利益，后时怎能得此圆满？因此，士夫是从补卢沙（梵文天城体：पुरुष，梵文罗马音：puruṣa，汉语字面意思：人）的声音引申而来，意思是力量或能力。依靠这珍贵的人身，能够获得天人的果位，能够获得声闻缘觉的果位，因为有获得圆满佛陀的能力，所以称为士夫。如意宝虽然能产生食物、财富和享受，但没有那么大的能力，所以人身比如意宝还要珍贵，因此称为珍贵的人身。得到这样的机会只有这一次，不会再有，所以现在要努力修持正法。意思是说：亲友书里说：一旦获得，就能渡过生死轮回的苦海。
English
Just as a turtle's neck fits into the yoke hole, it is said that obtaining a human body is extremely difficult. Moreover, the sutra says: Obtaining a human body is as difficult as a sesame seed on the tip of a needle, yet one does not know this without considering the number of sentient beings. Moreover, the "Lamp of Faith" says: It is extremely difficult to obtain this human body! If you scatter beans on the surface of a drum, it is difficult to stick, and one might stick. All the others fall to the ground like ordinary beings. Look at the number of sentient beings for whom obtaining a human body is difficult! In another sutra, the Blessed One said to his younger brother, Gowo: If you point the eye of a needle towards the sky and scatter a handful of mustard seeds, mustard seeds may fall into the eye of the needle; if you turn a wall over and scatter a handful of beans, beans may stick; similarly, it is possible to obtain a human body. In terms of number, it is difficult to obtain: The Blessed One said that the three lower realms are like the dust of the great earth, and being born as a human is like the dust on a fingernail. For example, if there is a huge pile of grain, the root is the number of hells and other lower realms, the waist is the gods and demigods, and the top is the number of human bodies. Thus, even if you gather the army of a great king, it will not be as many as a large anthill, from which you can know how difficult it is to obtain a human body. The reason why it is necessary to take the essence of such a rare human body is explained: The Bodhisattvacharyavatara says: This leisure is extremely difficult to obtain, and it can accomplish the meaning and benefit of life. If you do not achieve benefit now, how can you obtain this perfection later? Therefore, "kshyes-bu" (person) is derived from the sound of Purusha (梵文天城体：पुरुष，梵文罗马音：puruṣa，汉语字面意思：人), meaning strength or ability. Relying on this precious human body, one can obtain the status of gods and humans, and one can obtain the status of Shravakas and Pratyekabuddhas. Because one has the ability to obtain complete Buddhahood, it is called a person. Although the wish-fulfilling jewel can produce food, wealth, and enjoyment, it does not have such great power, so the human body is more precious than the wish-fulfilling jewel, so it is called the precious human body. The time to obtain such an opportunity is only this time, and it will not be found again and again, so now you must strive to practice the sacred Dharma. The meaning is: The Letter to a Friend says: Once obtained, one can cross the sea of suffering of samsara.
Chinese
是，而且，菩提殊胜之种子，善亦得播种，胜过如意宝，功德尤超胜，此人身，谁令其无果？善逝示道，极善引导众生，众生大力，人之所得为何？此道天与龙不得，非天与，飞空及持明，人非人与腹行非。如是说，诸天临终时，亦发愿得生人道，如是说，入胎经云：生于人道，虽具无边众苦，然因是殊胜处，故于百千劫中难得。诸天临终时，诸余天众云：汝当得生善趣！善趣即人趣也。如是说。是故此身胜于天身。然于东胜身洲与，北俱卢洲与，西牛货洲与，生于三洲，亦无 修法之机缘。于此南赡部洲，于人中亦难得生，经云：世界界中众生虽众多，然于赡部洲生者极稀少，得清净人身者尤为稀少。如是说。既得难得且饶益大之人身，须得有意义，经云：得此珍宝人身之时，具说思之能力，生于他处，皆因无暇而散乱，具说思之能力之此时，断轮回之根，或增长轮回？自主自为，即是现在。如是说。慧藏经云：尽舍八无暇，既得难得之圆满暇满，佛陀出世与长久住世与，如是信奉佛法亦难得，既得难得之人身，当于诸佛之教勤精进。如是说。入行论云：既得如是暇满身，我若不修诸善行，则无过此更自欺，亦无过此更愚蒙。如是说。龙树云：难得赡部洲人身，届时乃是堕恶趣因，当极谨慎而断除。如是说。宝积经云：如来出世百千劫，得生人道亦甚难，友！
English
Indeed, and may the seed of supreme Bodhi, goodness, also be sown. Surpassing even the wish-fulfilling jewel, with virtues even more excellent, who is it that renders this human form fruitless? The Sugata has shown the path, excellently guiding beings, and what is the great power of beings, the attainment of a human being? This path is not attained by gods or nagas, nor by asuras, nor by garudas or vidyadharas, nor by kimnaras or those who crawl on their bellies. Thus it is said, and the gods, at the time of their death, also make aspirations to be born as humans. Thus it is said, and in the Sutra of Entering the Womb it says: Even though one is born as a human, and thus possesses endless suffering, because it is a supreme place, it is difficult to attain in hundreds of thousands of kalpas. When the gods die, the other gods say: May you be born in a happy realm! A happy realm is the realm of humans. Thus it is said. Therefore, this body is superior to the body of a god. However, even if one is born in the Eastern Continent of Superior Body, or the Northern Continent of Unpleasant Sound, or the Western Continent of Enjoyment of Cattle, in these three continents, there is no opportunity to practice the Dharma. In this Southern Jambudvipa, even among humans, it is difficult to be born. The Sutra says: Although there are many sentient beings in the world, it is very rare to be born in Jambudvipa. It is extremely difficult to obtain a pure human body. Thus it is said. Having been born with a rare and greatly beneficial birth, it is necessary to make it meaningful. The Sutra says: At this time when you have obtained a precious human body, you have the power of speech, thought, and control. Wherever others are born, they are distracted by the lack of leisure. At this time when you have the power of speech, thought, and control, will you cut off the root of samsara or increase samsara? To be independent and self-reliant is now. Thus it is said. The Sutra of Abiding in Supreme Intelligence says: Having completely abandoned all eight unfree states, and having obtained the rare and perfect leisure and endowments, it is difficult to obtain the appearance of the Buddhas and their long-lasting presence, and likewise, faith in the teachings. Since it is difficult to obtain a human existence, strive diligently in the teachings of the Victorious Ones. Thus it is said. The Bodhicaryavatara says: Having obtained such leisure and opportunity, if I do not cultivate virtue, there is no greater self-deception than this, and there is no greater ignorance than this. Thus it is said. Nagarjuna says: It is difficult to obtain a human body in Jambudvipa, and at that time it is the cause of falling into the lower realms. Be extremely careful and cut it off. Thus it is said. The Ratnakuta Sutra says: The Buddhas appear in the world once in hundreds of thousands of eons, and it is very difficult to be born as a human being, friend!